कृतांजलिपुटो भूत्वा भवभक्त्यानुभावितः
त्यांनी दोन्ही हात जोडून, भव्याच्या भक्तीने भारावून, नम्रतेने उभे राहिले.
महाकालस्य माहात्म्यं प्राणिनां मोहनाशनम्
महाकाळाचे माहात्म्य प्राण्यांच्या मोहाचा नाश करणारे आहे.
भगवन्क्षेत्रमाहात्म्यं महाकालस्य कथ्यताम्
भगवान, महाकाळाच्या क्षेत्राचे पावित्र्य सांगावे.
फलं यथात्र वसतां मृतानां च गतिर्यथा
इथे राहणाऱ्यांना काय फळ मिळते आणि मृत झालेल्यांचे पुढे काय होते?
कथमेतत्स्मशानं च क्षेत्रं प्रोक्तं यथा तथा
हे स्मशान क्षेत्र कसे आणि कोणत्या प्रकारे पवित्र क्षेत्र म्हणून ओळखले जाऊ लागले?
यस्मात्स्थानं च मातॄणां पीठं तेनैव कथ्यते ।। 5.1.1.
हे मातृस्थान म्हणून का ओळखले जाते, हेही कृपया सांगावे.
मृताः पुनर्न जायंते तेनेदमूषरं स्मृतम्
इथे मृत लोक पुन्हा जन्म घेत नाहीत, म्हणून या जागेला 'उषर' असे म्हणतात.
यस्मादिष्टं हि भूतानां स्मशानमतिवल्लभम्
कारण स्मशान हे सर्व भूतांसाठी अतिशय प्रिय आहे.
एकाम्रकं भद्रकालं करवीरवनमेव च
एका आम्र, भद्रकाळा आणि करवीरवन हेही आहेत.
भरथं चैव केदारं दिव्यं रुद्रमहालयम्
भरत, केदार आणि रुद्राचे दिव्य महालय हेही आहेत.
रमते भगवानेषु सिद्धक्षेत्रेषु सर्वदा
भगवान नेहमीच या सिद्ध क्षेत्रांमध्ये रममाण होतात.
त्रयाणामपि लोकानां कुरुक्षेत्रं प्रशस्यते
तीनही लोकांमध्ये कुरुक्षेत्राचे मोठे स्तुती केली जाते.
तस्या दशगुणं व्यास महाकालवनोत्तमम्
व्यासा, महाकाळवन हे त्यापेक्षा दहा पट अधिक श्रेष्ठ आहे.
प्रभासमुत्तमं तीर्थं क्षेत्रमाद्यं पिनाकिनः
प्रभास हे सर्वश्रेष्ठ तीर्थ आहे, पिनाकधारीचे पहिले क्षेत्र आहे.
तस्मादप्युत्तमं व्यास पुण्या वाराणसी मता
म्हणून, व्यास, वारणसी ही त्या सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आणि पवित्र मानली जाते.
महाकालवनं गुह्यं सिद्धक्षेत्रं तथोषरम् 5.1.1.
महाकाळाचं जंगल गुप्त आहे, सिद्ध लोकांचं क्षेत्र आहे आणि तिथे कोरडेपणा आहे.
सर्वतस्तु समाख्यातं महाकालवनं मुने
मुनिवर, महाकाळाचं जंगल सर्व बाजूंनी पूर्णपणे सांगितलं गेलं आहे.
पंचैकत्र न लभ्यंते महाकालपुरादृते
महाकाळपुरा सोडून इतर कुठेही ती पाच एकत्र मिळत नाहीत.
नाग्निर्न वायुरादित्यो न भूमिर्न दिशो नभः
तिथे ना अग्नी आहे, ना वारा, ना सूर्य, ना पृथ्वी, ना दिशा, ना आकाश.
न नक्षत्राणि न ज्योतिर्न द्यौर्नेंदुर्ग्रहा स्तथा
तिथे ना तारे आहेत, ना प्रकाश, ना स्वर्ग, ना ग्रह, ना अगदी चंद्रसुद्धा.
सरांसि नैव गिरयो नापगा नाब्धयस्तथा
तिथे ना सरोवरे, ना डोंगर, ना नद्या, ना समुद्र आहेत.
तदैको हि महाकालो लोकानुग्रहकारणात्
त्या वेळी फक्त महाकाळच उरला होता, जगाच्या कल्याणासाठी.
सृष्ट्यर्थं स महाकालः करे कामं प्रतिष्ठितम्
सृष्टीसाठी महाकाळाने आपल्या हातात इच्छा स्थिर केली.
कललं बुद्बुदं भूत्वा तविवेगविवर्द्धितम्
ती इच्छा एक थेंब, एक फुग्याप्रमाणे झाली आणि त्याच्या शक्तीने वाढली.
करेण ताडितं तद्धि बभूव द्विदलं महत्
त्याच्या हाताने ती फोडली गेली आणि ती मोठी दोन भागांची झाली.
मध्येऽभवत्तदा ब्रह्मा पंचवक्त्रश्चतुर्भुजः
मध्यभागी पाच तोंडे आणि चार हात असलेला ब्रह्मा प्रकट झाला.
कुरु सृष्टिं महाबाहो विचित्रां मदनुग्रहात्
माझ्या कृपेने, बलवान बाहू असलेल्या, तू अद्भुत सृष्टी निर्माण कर.
प्रेर्यमाणोऽपि वै स्रष्टुं ब्रह्मा देवमचिंतयत् 5.1.2.
सृष्टी करायला सांगितलं तरी ब्रह्माने देवांचा विचार केला नाही.
ब्रह्मणस्तपसा दृष्टः प्रादाद्वेदं षडंगकम्
ब्रह्माच्या तपामुळे दिसून, त्याने सहा अंग असलेला वेद दिला.
तपसाऽतिष्ठदा भूयः समाराधयितुं भवम्
तो पुन्हा तप करीत राहिला, भवाचे पूजन करण्यासाठी.