चन्द्रभागा वितस्ता च नर्मदाऽमरकण्टके
चंद्रभागा, वितस्ता आणि अमरकंटक येथील नर्मदा या नद्या देखील आहेत.
केदारं पुष्करं चैव तथा कायावरोहणम्
केदार, पुष्कर आणि तसेच कायावरोहण ही ठिकाणे देखील आहेत.
यत्रास्ते श्रीमहाकालः पापेन्धनहुताशनः
जिथे श्रीमहाकाळ वास करतात, जो पापांचा नाश करणारा अग्नी आहे.
भुक्तिदं मुक्तिदं क्षेत्रं कलिक ल्मषनाशनम्
ते क्षेत्र भोग आणि मोक्ष देणारे असून, कलियुगातील दोषांचा नाश करते.
यानि तीर्थानि विद्यन्ते यानि लिंगानि संति वै
जितकी तीर्थस्थाने आहेत, जितकी लिंगे आहेत,
तान्यहं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे ।। 5.1.1.
ती सर्व मला ऐकायची आहेत; माझी उत्सुकता खूप मोठी आहे.
क्षेत्रमाद्यं महादेवि सर्वपापप्रणाशनम्
हे महादेवी, ते क्षेत्र सर्व पापांचा नाश करणारे आणि सर्वात श्रेष्ठ आहे.
श्रीमेरोः संनिधाने च शिखरं रत्नचिह्नितम्
श्रीमेरू पर्वताच्या परिसरात रत्नांनी सजलेले एक शिखर आहे.
विचित्रधातुभिश्चित्रं स्वच्छस्फटिकवेदिकम्
ते विविध धातूंनी सुंदर सजलेले असून, स्वच्छ स्फटिकाच्या वेदीने शोभलेले आहे.
मृगनागेन्द्रसंयुक्तं गजयूथसमाकुलम्
तेथे हरणे, सिंह आणि गजराजांच्या कळपांनी भरलेले आहे.
वाताहततरुव्रातप्रसूनास्थानचित्रितम्
वाऱ्याने हलणाऱ्या झाडांच्या गटांनी आणि फुलांनी सजलेली भूमी आहे.
लतागृहरतिस्थानं सिद्धविद्याधराश्रयम्
तेथे वेलींनी वेढलेली घरटी, रमणीय स्थान आणि सिद्ध, विद्याधरांसाठी निवासस्थाने आहेत.
तस्मिन्वने महारम्ये शोभिताशेष भूमिकम्
त्या अत्यंत रम्य वनात संपूर्ण भूमी उजळून निघाली आहे.
तत्र दिव्यांगनागीतमधुरध्वनिनादिता
तेथे दिव्य अप्सरांचे गाणे गोड आवाजात घुमत असते.
बहुवाद्यसमुन्नद्धमहास्वननिनादिता
अनेक वाद्यांच्या मोठ्या गजराने ते ठिकाण निनादित असते.
विन्यस्ता कोटिभिः स्तंभैर्निर्मलादर्शशोभिता 5.1.1.
तेथे कोट्यवधी स्तंभांनी सजलेले, निर्मळ आरशासारखे तेजस्वी आहे.
अप्सरोनृत्यविन्यासविलासोल्लासशोभिता
अप्सरा नृत्याच्या मोहक हालचालींनी आणि त्यांच्या आनंदी लयींनी हे स्थान शोभून गेले आहे.
ऋषिसंघसमाकीर्णा मुनिवृन्दनिषेविता
तेथे ऋषींच्या समूहांनी हे स्थान भरून गेले असून, अनेक मुनि तिथे वावरतात.
तस्यां निविष्टं वागीशं शंकराराधने रतम्
त्या ठिकाणी वाणीचे अधिपती, शंकराच्या भक्तीत मग्न होऊन, स्थिर झाले होते.
मुनिमध्यात्समुत्थाय कृष्णद्वैपायनो मुनिः
मुनिंच्या मध्ये कृष्णद्वैपायन मुनि उठून उभे राहिले.
कृतांजलिपुटो भूत्वा भवभक्त्यानुभावितः
त्यांनी दोन्ही हात जोडून, भव्याच्या भक्तीने भारावून, नम्रतेने उभे राहिले.
महाकालस्य माहात्म्यं प्राणिनां मोहनाशनम्
महाकाळाचे माहात्म्य प्राण्यांच्या मोहाचा नाश करणारे आहे.
भगवन्क्षेत्रमाहात्म्यं महाकालस्य कथ्यताम्
भगवान, महाकाळाच्या क्षेत्राचे पावित्र्य सांगावे.
फलं यथात्र वसतां मृतानां च गतिर्यथा
इथे राहणाऱ्यांना काय फळ मिळते आणि मृत झालेल्यांचे पुढे काय होते?
कथमेतत्स्मशानं च क्षेत्रं प्रोक्तं यथा तथा
हे स्मशान क्षेत्र कसे आणि कोणत्या प्रकारे पवित्र क्षेत्र म्हणून ओळखले जाऊ लागले?
यस्मात्स्थानं च मातॄणां पीठं तेनैव कथ्यते ।। 5.1.1.
हे मातृस्थान म्हणून का ओळखले जाते, हेही कृपया सांगावे.
मृताः पुनर्न जायंते तेनेदमूषरं स्मृतम्
इथे मृत लोक पुन्हा जन्म घेत नाहीत, म्हणून या जागेला 'उषर' असे म्हणतात.
यस्मादिष्टं हि भूतानां स्मशानमतिवल्लभम्
कारण स्मशान हे सर्व भूतांसाठी अतिशय प्रिय आहे.
एकाम्रकं भद्रकालं करवीरवनमेव च
एका आम्र, भद्रकाळा आणि करवीरवन हेही आहेत.
भरथं चैव केदारं दिव्यं रुद्रमहालयम्
भरत, केदार आणि रुद्राचे दिव्य महालय हेही आहेत.