सम्यक्छ्रद्धासमोपेता ततस्तुष्टो महेश्वरः
पूर्ण श्रद्धा आणि भक्तीने युक्त झाल्यावर, महादेव प्रसन्न झाले.
तस्मात्कटेश्वराख्या च लोके चास्य भविष्यति
म्हणून या ठिकाणाला जगात 'कटेश्वर' हे नाव मिळेल.
या नारी पतिना मुक्ता सपत्नीदुःखदुःखिता सुतसौभाग्यसंपन्ना भर्तृप्राणसमा तथा
ज्या स्त्रीला पतीने मुक्त केले आहे, जी सवतांच्या दुःखाने दुःखी आहे, पण तिला मुलांचा आणि सौभाग्याचा लाभ झाला आहे, आणि जिला पती प्राणासमान प्रिय आहे—
गंगयाराधितो देव एवमेव वरं ददौ
—तिच्या प्रमाणेच, जशी गंगा देवीने देवाची पूजा केली, तशीच कृपा त्या स्त्रीवर देवाने केली.
विशेषतश्च नारीभिः सपत्नीदोषहानिदम् 7.3.62.
विशेषतः स्त्रियांसाठी, हे सवतांच्या त्रासापासून मुक्ती देते.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे कटेश्वरगंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विषष्टितमोऽध्यायः
या प्रकारे, एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या श्रीस्कांद महापुराणातील सातव्या प्रभासखंडाच्या तिसऱ्या अर्बुदखंडातील 'कटेश्वर आणि गंगेेश्वर महात्म्य' या दोनसष्टाव्या अध्यायाचा समाप्ती झाली.
अर्बुदस्य महाराज माहात्म्यं हि समासतः
राजा, आता अर्बुदाचे महात्म्य संक्षिप्तपणे सांगतो.
विस्तरेण च संख्या स्यादपि वर्षशतैरपि पदेपदे गृहाण्येव निर्मितानि महर्षिभिः
शेकडो वर्षे जरी विस्ताराने सांगितले, तरी प्रत्येक ठिकाणी महर्षींनी रचलेली ही कथा ऐकावीच.
न तत्तीर्थं न सा सिद्धिर्न स वृक्षो महीपते
राजा, असे कोणतेही तीर्थ, सिद्धी किंवा झाड नाही—
ये वसंति महाराज सुरम्येऽर्बुदपर्वते
—जे अर्बुद पर्वतावर राहणाऱ्यांसारखे आहे, हे लक्षात घ्या.
किं तस्य जीवितेनार्थः किं धनैः किं जपैर्नृप
राजा, अशा जीवनाचा, धनाचा किंवा जपाचा काय उपयोग—
अपि कीटपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः
—जिथे अगदी कीटक, पतंग, पशु, पक्षी आणि हरिण देखील—
तस्मिन्मृता महाराज निष्कामाः कामतोऽपि वा
—तेथे मरतात, राजा, इच्छा असो वा नसो—
यश्चैतच्छुणुयान्नित्यं पुराणं श्रद्धयान्वितः
आणि जो कोणी श्रद्धेने रोज हे पुराण ऐकतो—
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन यात्रां तत्र समाचरेत्
—म्हणून सर्व प्रयत्नांनी तिथे यात्रा करावी.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडेऽर्बुदखण्डमाहात्म्यफलश्रुतिवर्णनंनाम त्रिषष्टितमोऽध्यायः
या प्रकारे, एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या श्रीस्कांद महापुराणातील सातव्या प्रभासखंडाच्या तिसऱ्या अर्बुदखंडातील 'अर्बुद महात्म्य ऐकण्याचे फल' या त्रिसष्टाव्या अध्यायाचा समाप्ती झाली.
श्रीजगदंबायै नमः अथावन्त्यखण्डेऽवन्तीक्षेत्रमाहात्म्यं प्रारभ्यते व्यास उवाच स्रष्टारोऽपि प्रजानां प्रबलभवभयाद्यं नमस्यंति देवा यो ह्यव्यक्ते प्रविष्टः प्रविहितमनसां ध्यानयुक्तात्मनां च
श्री जगदंबेला नमस्कार. आता अवंत्याखंडात अवंती क्षेत्राचे महात्म्य सांगायला सुरुवात होते. व्यास म्हणाले: सृष्टीचे निर्माते देखील, संसाराच्या मोठ्या भीतीने, त्या परमेश्वराला वंदन करतात, जो अव्यक्तात प्रवेशलेला आहे आणि ज्याचे ध्यान मन लावून करणाऱ्यांना प्राप्त होतो.
कथ्यंतां तानि यत्नेन श्रद्धा येषु प्रजायते
ज्या कर्मांमुळे श्रद्धा उत्पन्न होते, ती प्रयत्नपूर्वक सांगावीत.
ईश्वर उवाच अस्ति लोकेषु विख्याता गंगा त्रिपथगा नदी
ईश्वर म्हणाले: या जगात तिन्ही मार्गांनी वाहणारी, प्रसिद्ध अशी गंगा नदी आहे.
तपनस्य सुता देवी यमुना लोकपावनी
सूर्याची कन्या, जगाला पावन करणारी देवी यमुना प्रसिद्ध आहे.
चन्द्रभागा वितस्ता च नर्मदाऽमरकण्टके
चंद्रभागा, वितस्ता आणि अमरकंटक येथील नर्मदा या नद्या देखील आहेत.
केदारं पुष्करं चैव तथा कायावरोहणम्
केदार, पुष्कर आणि तसेच कायावरोहण ही ठिकाणे देखील आहेत.
यत्रास्ते श्रीमहाकालः पापेन्धनहुताशनः
जिथे श्रीमहाकाळ वास करतात, जो पापांचा नाश करणारा अग्नी आहे.
भुक्तिदं मुक्तिदं क्षेत्रं कलिक ल्मषनाशनम्
ते क्षेत्र भोग आणि मोक्ष देणारे असून, कलियुगातील दोषांचा नाश करते.
यानि तीर्थानि विद्यन्ते यानि लिंगानि संति वै
जितकी तीर्थस्थाने आहेत, जितकी लिंगे आहेत,
तान्यहं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे ।। 5.1.1.
ती सर्व मला ऐकायची आहेत; माझी उत्सुकता खूप मोठी आहे.
क्षेत्रमाद्यं महादेवि सर्वपापप्रणाशनम्
हे महादेवी, ते क्षेत्र सर्व पापांचा नाश करणारे आणि सर्वात श्रेष्ठ आहे.
श्रीमेरोः संनिधाने च शिखरं रत्नचिह्नितम्
श्रीमेरू पर्वताच्या परिसरात रत्नांनी सजलेले एक शिखर आहे.
विचित्रधातुभिश्चित्रं स्वच्छस्फटिकवेदिकम्
ते विविध धातूंनी सुंदर सजलेले असून, स्वच्छ स्फटिकाच्या वेदीने शोभलेले आहे.
मृगनागेन्द्रसंयुक्तं गजयूथसमाकुलम्
तेथे हरणे, सिंह आणि गजराजांच्या कळपांनी भरलेले आहे.