स्कन्दपुराणम्

तत्र दानं प्रशंसंति तिलानां मुनिपुंगवाः 7.3.47.

तेथे तिळांचे दान करणे ऋषिप्रवरांनी फार प्रशंसिले आहे.

अर्बुदे गौतमी यात्रा सिंहस्थे च बृहस्पतौ

अर्बुदावर, गौतमीच्या यात्रेला, आणि सिंह राशीत बृहस्पती असताना,

षष्टिवर्षसहस्राणि भागीरथ्यवगाहने

तेथे भागीरथीमध्ये स्नान केल्याने सहा हजार वर्षांचे फळ मिळते.

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशातिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे गौतमाश्रमतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

या प्रकारे श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार संहितांपैकी सातव्या प्रभासखंडातील तिसऱ्या अर्बुदखंडात गौतमाश्रमतीर्थाच्या महात्म्याचे वर्णन असलेला सत्तेचाळीसावा अध्याय संपला.

यत्र स्नातो नरः सम्यक्कुलं तारयतेऽखिलम्

जिथे मनुष्य नीट स्नान करतो, तिथे तो आपल्या संपूर्ण कुळाचा उद्धार करतो.

दश पूर्वान्भविष्यांश्च तथात्मानं नृपोत्तम

राजश्रेष्ठा, तो दहा पूर्वज, भविष्यातील दहा, आणि स्वतःलाही तारतो.

आसीदप्रस्तुतो नाम राजा पूर्वं स पापकृत्

पूर्वी एक अप्रस्तुत नावाचा राजा होता, जो पाप करणारा होता.

तस्मिञ्छासति लोकानां नासीत्सौख्यं कदाचन

त्याच्या राज्यात लोकांना कधीच सुख नव्हते.

न्यायतोऽन्यायतो वापि करोति धनसंग्रहम्

तो न्यायाने किंवा अन्यायाने धन जमा करायचा.

ततो वार्धक्यमापन्नस्तथापि न शमं गतः तं प्रसुप्तं समासाद्य नारकेयैः सुदुःखितैः

नंतर तो म्हातारा झाला, तरीही त्याला शांती मिळाली नाही; तो झोपेत असताना नरकातील दुःखी जीवांनी त्याला पकडले.

दानयज्ञतपःशीलाः स्वदारनिरतास्तथा

दान, यज्ञ, तप आणि आपल्या पत्नीला निष्ठावान असणारे,

स्वकर्मभिः कुलांगार दिवं प्राप्ता यथार्हतः तस्मादुद्धर नः सर्वान्कृत्वा किंचिच्छुभार्चनम्

आपल्या कर्मांनी आपल्या कुळातील लोकांनी योग्यतेनुसार स्वर्ग मिळवला आहे; म्हणून, अगदी थोडे शुभ कार्य करूनसुद्धा, आम्हा सर्वांना वर ने.

कर्मभिस्तव पापात्मन्वयं नरकमाश्रिताः

तुझ्या पापमय कर्मांमुळे तुझ्या कुळाने नरकाचा आसरा घेतला आहे.

एवमुक्त्वा च ते सर्वे पितरस्तु सुदुःखिताः 7.3.48.

असे सांगून सर्व पितर फारच दुःखी झाले.

ततो दुःखमनुप्राप्तः पितृवाक्यानि संस्मरन्

मग पितरांच्या शब्दांची आठवण काढत तो दुःखाने भरून गेला.

कथं ते कुशलं राज्ये शरीरे वा पुरेऽथवा

राज्यात, शरीरात किंवा नगरात तुला कसा सुख-शांती मिळेल?

राजोवाच मया दृष्टोऽद्य स्वप्नांते पिता ह्यथ पितामहः

राजा म्हणाला: आज स्वप्नाच्या शेवटी मी माझे वडील आणि आजोबा पाहिले.

उपालब्धोऽस्मि तैः सर्वैस्तव कर्मभिरीदृशैः

त्यांनी सर्वांनी तुझ्या अशा कर्मांमुळे मला दोष दिला.

अथान्ये दश यास्यन्ति भविष्याश्च भवानपि

यानंतर, आणखी दहा जण जातील आणि भविष्यात तूही जाशील.

एवमुक्तः प्रबुद्धोऽहं पितृभिर्वरवर्णिनि

पितरांनी असे सांगितल्यावर, हे सुंदरवर्णे, मी जागा झालो.

इन्दुमत्युवाच सत्यमेतन्महाराज यदुक्तोऽसि पितामहैः

इंदुमती म्हणाली: हे खरे आहे, महाराज, जे आजोबांनी तुला सांगितले.

यथा सुपुत्रमासाद्य तरंति पितरो नृप

राजा, जसा चांगला मुलगा मिळाला की पितरांचे तारण होते.

स त्वमाहूय विप्रेंद्रान्धर्मशास्त्रविचक्षणान्

म्हणून, धर्मशास्त्र जाणणारे श्रेष्ठ ब्राह्मण बोलाव.

आनयामास राजाऽसौ ततो विप्राननेकशः उवाच विनयोपेतो भार्यया सहितो हितान्॥ 7.3.48.

मग त्या राजाने अनेक ब्राह्मण बोलावले; नम्रपणे, पत्नीसमवेत त्यांच्या हितासाठी त्यांच्याशी बोलला.

स्वर्गं यांति सुपुत्रेण तारिताः प्रोच्यतां स्फुटम्

चांगल्या मुलामुळे तारण मिळालेल्या पितरांना स्वर्गप्राप्ती होते; हे स्पष्टपणे सांगावे.

निरयस्था दिवं यांति यद्यपि स्युः सुपापिनः

अगदी फार पापी असले तरी, नरकात असणारेही स्वर्गात जातात.

यत्किंचिदत्र कर्त्तव्यं प्रोच्यतामखिलं हि तत्

इथे जे काही करायचे आहे, ते सर्व स्पष्टपणे सांगा.

तथोक्तास्ते नृपेंद्रेण ब्राह्मणाः सत्यवादिनः

राजाने असे सांगितल्यावर, सत्य बोलणारे ब्राह्मण बोलले.

दीक्षा ग्राह्या नृपश्रेष्ठ पुरश्चरणमादितः

राजश्रेष्ठा, प्रथम पुरश्चरण करून दीक्षा घ्यावी.