समाप्ते च क्रतौ भूयो गंतारः स्वं निकेतनम् 7.3.37.
यज्ञ पूर्ण झाल्यावर तुम्ही पुन्हा आपल्या घरी परत जाल.
नागह्रदं तु तत्तीर्थमेतद्भावि धरातले
नागह्रद हेच तीर्थ भविष्यात पृथ्वीवर प्रकट होईल.
करिष्यति नरः स्नानं तस्य नाहिकृतं भयम्
जो कोणी तिथे स्नान करील त्याला कोणत्याही संकटाची भीती राहणार नाही.
ये भोगा भूतले ख्याता ये दिव्या ये च मानुषाः
पृथ्वीवर प्रसिद्ध असलेली, दैवी किंवा मानवी सर्व सुखे,
देव्याः शरणमापन्नास्तस्थुस्तत्र नगोत्तमे
जे देवीच्या आश्रयाला आले ते त्या उत्तम पर्वतावरच राहिले.
ततः कालेन महता सत्रे पारिक्षितस्य च
मग पुष्कळ काळानंतर परीक्षितच्या यज्ञाच्या वेळी,
देव्या चैवाभ्यनुज्ञाताः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः
देवीने परवानगी दिल्यावर, त्यांनी वारंवार वाकून नमस्कार केला.
अद्यापि कृष्णपंचम्यां श्रावणे मासि पार्थिव
राजा, आजही श्रावण महिन्यात कृष्णपंचमीला,
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत्
म्हणून तिथे सर्वतोपरी प्रयत्न करून श्राद्ध करावे.
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे नागोद्भवतीर्थमाहात्म्य वर्णनंनाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः
अशी ही श्रीस्कांद महापुराणातील एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील सप्तम प्रभासखंडातील तिसऱ्या अर्बुदखंडातील नागोद्भवतीर्थ महात्म्याचे सत्तेतीसवे अध्याय संपले.
यत्र सा जाह्नवी गुप्ता तिष्ठते भूपसत्तम
जिथे ती लपलेली जाह्नवी वसते, हे श्रेष्ठ राजन,
तस्यां स्नातो नरः सम्यक्सर्वतीर्थफलं लभेत्
जो कोणी तिथे नीट स्नान करतो, त्याला सर्व तीर्थांचे फळ मिळते.
कस्मिन्काले समायाता परं कौतूहलं हि मे
ती कधी आली याची मला फारच उत्सुकता आहे.
अर्बुदेऽस्मिन्सदा स्थेयमचलेन त्वया विभो
या अर्बुदावर, हे महाबळवान, तुला नेहमीच स्थिर राहावे लागेल.
तत्र संस्थापिते लिंगे स्वयं देवेन शंभुना
तिथे स्वतः शंभू देवाने लिंग स्थापले.
अतिकोपसमायुक्तैः कस्मिंश्चित्कारणांतरे
काही दुसऱ्या कारणाने, अत्यंत रागाने,
अचले तु मयात्रैव स्थातव्यं नात्र संशयः
खरंच, मला या डोंगरावरच राहावे लागेल; यात काहीच शंका नाही.
अचलेश्वररूपस्य गंगा चित्ते व्यजायत
अचलेश्वराच्या रूपात, गंगा मनात प्रकट झाली.
अथ जानाति नो गौरी मानिनी परमेश्वरी
मग गौरी, अभिमानी आणि सर्वश्रेष्ठ, तिला हे माहीत नव्हते.
उपायं सुमहद्ध्यात्वा जाह्नवीसंगसंभवम् 7.3.38.
जाह्नवीच्या संगासाठी मोठा उपाय मनाशी ठरवला,
अभिप्रायोऽस्ति मे कश्चिज्जलाश्रयव्रतोद्भवः
माझ्या मनात एक संकल्प आहे, जो पाण्याशी संबंधित व्रतामुळे उत्पन्न झाला.
तत्राहं जलमध्यस्थः स्थास्यामि जलतत्परः
तिथे मी पाण्यातच राहीन, आणि पाण्यातच मन लावीन.
स्वच्छोदकसमाकीर्णं सुतीर्थं सुसुखावहम्
स्वच्छ पाण्याने भरलेले, ते सुंदर तीर्थ आहे आणि मोठे सुख देणारे आहे.
व्रतव्याजेन देवेशो विवेश तदनन्तरम्
व्रताच्या निमित्ताने देवांचा स्वामी लगेच तिथे गेला.
सा ध्याता तत्क्षणात्तत्र शिवेन सह संगता
ती ध्यान करताच, त्या क्षणीच ती शंकरांसोबत एकरूप झाली.
व्रतव्याजेन राजेन्द्र न तु गौरी व्यजानत कैवल्यज्ञानसंपन्नस्तत्रायातः परिभ्रमन्
राजा, व्रताच्या निमित्ताने गौरीने त्याला ओळखले नाही; मोक्षज्ञान लाभलेला तो तिथे फिरत फिरत आला.
स तु दृष्ट्वा महादेवं जलस्थं व्रतधारिणम्
त्याने पाण्यात उभा असलेला, व्रत पाळणारा महादेव पाहिला.
वक्त्रनेत्रविकारोऽयं किमस्य व्रतधारिणः
या व्रतीच्या चेहऱ्यावर आणि डोळ्यांत असा बदल कसा आला आहे?
अथाऽपश्यद्ध्यानदृष्ट्या गंगासक्तं महेश्वरम्
मग ध्यानदृष्टीने त्याने गंगेत मग्न असलेला महेश्वर पाहिला.
तदा स कथयामास सर्वं हरविचेष्टितम् ॥ 7.3.38.
तेव्हा त्याने हराच्या सर्व कृती सांगितल्या.