तथा चक्रहरेः पीठे मत्प्रीत्यै दानमुत्तमम्
तसेच, चक्रधारी हरिच्या पवित्र स्थानावर, माझ्या समाधानासाठी उत्तम दान द्यावे.
भवन्तोऽपि विधानेन यात्रां कुर्वंतु सत्तमाः
तुम्हीही, उत्तम लोकांनो, नियमाप्रमाणे इथे यात्रा करा.
प्रत्यग्भागे गोप्रताराद्योजनत्रयसंमिते
पूर्व दिशेला, गोप्रयागापासून तीन योजनांच्या अंतरावर,
अत्र स्नात्वा विधानेन द्रष्टव्योऽत्र प्रयत्नतः
इथे नियमाप्रमाणे स्नान करून, या ठिकाणाचे मनापासून दर्शन घ्यावे.
देवा अपि विधानेन कृत्वा यात्रां प्रयत्नतः 2.8.6.
देवसुद्धा इथे नियमाप्रमाणे, अत्यंत काळजीपूर्वक यात्रा करतात.
तदाप्रभृति विप्रेंद्र तत्स्थानं भुवि पप्रथे
त्या वेळेपासून, हे ब्राह्मणश्रेष्ठा, ते स्थान पृथ्वीवर प्रसिद्ध झाले.
विभोर्गुप्तहरेस्तत्र संगमस्नानपूर्विका स्नात्वा देवोऽर्चनीयोऽयं सर्वकामफलप्रदः
त्या संगमावर स्नान करून, गुप्त हरिची पूजा करावी; तो सर्व इच्छित फळे देणारा आहे.
तथा चक्रहरेर्यात्रा कर्त्तव्या सुप्रयत्नतः
तसेच, चक्रधारी हरिची यात्रा अत्यंत काळजीपूर्वक करावी.
एवं यः कुरुते यात्रां विष्णुलोके स मोदते
जो कोणी अशी यात्रा करतो, तो विष्णुलोकात आनंद अनुभवतो.
कृष्णद्वैपायनो व्यासः पुनराह सविस्मयः
कृष्णद्वैपायन व्यास पुन्हा आश्चर्याने बोलू लागले.
उक्तवानसि येनैतत्साश्चर्य्यं मम मानसम्
तू जे काही सांगितलेस, त्यामुळे माझ्या मनात हे अद्भुत आश्चर्य निर्माण झाले आहे.
विस्तरेण मम ब्रूहि माहात्म्यं परमाद्भुतम्
माझ्या सविस्तरपणे या अत्यंत अद्भुत महात्म्याबद्दल सांग.
शृणु संगममाहात्म्यं विप्रेंद्र परमाद्भुतम्
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, या संगमाचे अद्वितीय महात्म्य ऐक.
दशकोटिसहस्राणि दशकोटिशतानि च निवसंति सदा विप्र स्कन्दादवगतं मया
दहा कोटी हजार आणि दहा कोटी शंभर जीव नेहमी तिथे वास करतात, हे मला स्कंदाकडून समजले आहे.
देवतानां सुराणां च सिद्धानां योगिनां तथा 2.8.6.
तिथे देव, सुर, सिद्ध आणि योगी यांचा वास आहे.
तस्मिन्संगमसलिले नरः स्नात्वा समाहितः
जो मन लावून त्या संगमाच्या पाण्यात स्नान करतो—
हुत्वा वैष्णवमंत्रेण शुचिर्यत्फलमाप्नुयात्
शुद्ध मनाने वैष्णव मंत्राने होम केल्यावर जो फल मिळतो—
अश्वमेधसहस्रस्य वाजपेयशतस्य च
ते हजार अश्वमेध यज्ञ आणि शंभर वाजपेय यज्ञांच्या फळासारखे असते.
सुवर्णदाने यत्पुण्यमहन्यहनि तद्भवेत्
आणि रोज सोन्याचे दान केल्याने मिळणारे पुण्यही तिथे मिळते.
अमावास्यां पौर्णमास्यां द्वादश्योरुभयोरपि
अमावास्या, पौर्णिमा आणि दोन्ही द्वादशींना—
तिष्ठेद्युगसहस्रं तु पादेनैकेन यः पुमान्
जो मनुष्य एक पायावर उभा राहून हजार युगं तिथे राहतो—
लंबतेऽवाक्छिरा यस्तु युगानामयुतं पुमान्
आणि जो डोकं खाली करून दहा हजार युगं लटकतो—
व्युष्टिर्भवति या पुंसां न सा क्रतुशतैरपि
इथे मिळणारे फळ शेकडो यज्ञांनीही मिळत नाही.
पौषे मासि विशेषेण स्नानं बहुफलप्रदम्
विशेषतः पौष महिन्यात स्नान केल्याने फार मोठे फळ मिळते.
पौषे मासि विशेषेण यः कुर्यात्स्नानमादृतः स याति ब्रह्मणः स्थानं पुनरावृत्तिवर्जितम् ।।2.8.6.
विशेष श्रद्धेने पौष महिन्यात जो स्नान करतो, तो ब्रह्माच्या स्थानाला जातो आणि पुन्हा जन्म घेत नाही.
पौषे मासे तु यो दद्याद्घृताढ्यं दीपमुत्तमम्
पौष महिन्यात जो घृताने भरलेला उत्तम दिवा देतो—
नानाजन्मार्जितं पापं स्वल्पं बह्वपि वा भवेत्
अनेक जन्मांत साठवलेले लहान किंवा मोठे पाप—
आयुरारोग्यमैश्वर्यं संततीः सौख्यमुत्तमम्
दीर्घायुष्य, आरोग्य, संपत्ती, संतती आणि उत्तम सुख—
यस्तु शुक्लत्रयोदश्यां पौषेऽत्र प्रयतो व्रती
जो मनुष्य पौष महिन्यातील शुद्ध त्रयोदशीला भक्तीभावाने आणि नियमाने व्रत पाळतो,
जागरं विदधद्रात्रौ दीपं दत्त्वा तु सर्वशः
रात्री जागरण करतो आणि सर्वत्र दिवे लावतो,