दैवं वा मानुषं वापि दानवा लंभिता विभो
हे प्रभो, दैवाने किंवा मानवी प्रयत्नाने, दानव पकडले गेले आहेत.
यत्र दृष्टं क्वचित्पूर्वं त्रैलोक्ये सचराचरे ॥ 7.3.36.
तीनही लोकांत, जिथे जिथे पूर्वी काही पाहिलं गेलं, चालणार्या आणि न चालणार्या सर्वांमध्ये.
अस्त्यर्बुद इति ख्यातः पर्वतो धरणीतले
धरणीवर अर्बुद नावाचा एक पर्वत प्रसिद्ध आहे.
बकुलैश्चंपकैश्चाम्रैरशोकैः कर्णिकारकैः
तो बकुळ, चंपक, आंबा, अशोक आणि कर्णिकार या झाडांनी शोभलेला आहे.
सरलैः पनसैर्वृक्षैस्तिंदुकैः करवीरकैः
त्यावर साल, फणस, तिंदूळ आणि करवीराचीही झाडं आहेत.
पुष्पजातिविशेषैश्च सुगंधैरप्यनेककैः
तिथे अनेक प्रकारच्या सुगंधी फुलांच्या खास जाती आहेत.
न स वृक्षो न सा वल्ली नौषधी सा धरातले
त्या भूमीवर असं एकही झाड, वेल किंवा औषधी नाही जी तिथे नाही.
पक्षिणो मधुरारावाश्चकोरशिखिचातकाः
तिथे चकोर, मोर, चातक अशा गोड आवाजाच्या पक्ष्यांचा वावर आहे.
येषां शब्दं समाकर्ण्य मुनयोऽपि समाहिताः
त्यांचा आवाज ऐकून ऋषीही ध्यानमग्न होतात.
निर्झराणि सुरम्याणि नद्यश्च विमलोदकाः
तिथे रम्य धबधबे आणि स्वच्छ पाण्याच्या नद्या आहेत.
पद्मपत्रविशालाक्षा मध्यक्षामाः शुचिस्मिताः
तिथे कमळाच्या पानासारख्या मोठ्या डोळ्यांच्या, सडपातळ कंबर असलेल्या आणि निर्मळ हास्य असलेल्या स्त्रिया आहेत.
किं चात्र बहुनोक्तेन यत्किंचित्तत्र पर्वते सर्वलोकोत्तरास्तत्र दृश्यंते पर्वतोत्तमे ॥ 7.3.36.
अगं, इतकं सगळं सांगण्यात काय अर्थ आहे? त्या पर्वतावर जे काही आहे, ते सर्व जगांपेक्षा श्रेष्ठ आहे; ते सर्व त्या उत्तम पर्वतावर दिसतं.
दशयोजनविस्तारो द्वाभ्यां संहितपर्वतः
तो पर्वत दहा योजन रुंद असून, दोन पर्वतांनी जोडलेला आहे.
तत्राऽहं कौतुकाविष्ट इतश्चेतश्च वीक्षयन्
तिथे मी उत्सुकतेने इकडून तिकडे पाहत होतो.
न देवी नापि गंधर्वी नासुरी न च मानुषी
ती ना तर देवी आहे, ना गंधर्वी, ना असुरी, ना माणसाची स्त्री.
रतिः प्रीतिरुमा लक्ष्मीः सावित्री च सरस्वती
ती रती नाही, प्रीती नाही, उमा नाही, लक्ष्मी नाही, सावित्री नाही आणि सरस्वतीही नाही.
अहं दृष्ट्वा तथा रूपां नारीं कामेन पीडितः
अशी सुंदर स्त्री पाहून माझ्या मनात कामभावना जागी झाली.
ततो धैर्यमवष्टभ्य मया मनसि चिंतितम्
मग मी धीर धरून मनात विचार केला.
यस्या दर्शनमात्रेण कामो मे हृदि वर्द्धितः
फक्त तिचे दर्शन झाले म्हणूनच माझ्या हृदयात कामभावना वाढली.
चिरकालं तपस्तप्तं ब्रह्मचर्येण वै मया तस्माद्गच्छामि चान्यत्र यावन्न विकृतिर्भवेत्
मी खूप काळ ब्रह्मचर्याने तप केला आहे; म्हणून मी इथेच थांबत नाही, काही विचलन होण्याआधी दुसरीकडे जातो.
नारीनाम तपोविघ्नं पूर्वं सृष्टं स्वयंभुवा
स्वयंभूने पूर्वीच स्त्रिया तपस्येला अडथळा म्हणून निर्माण केल्या आहेत.
तावद्धैर्यं तपः सत्यं तावत्स्थैर्यं कुलत्रपा 7.3.36.
जोवर धैर्य, तप, सत्य आणि कुलाची लाज टिकून आहे, तोवरच हे सर्व राहते.
एतत्संचिंत्य बहुधा निमील्य नयने ततः
असे अनेक प्रकारे विचार करून मी डोळे मिटले.
श्रवणादपि राजेंद्र पुनः पप्रच्छ तं मुनिम्
हे राजन, हे ऐकूनही त्याने त्या ऋषींना पुन्हा विचारले.
यस्याः संदर्शनादेव भवानेव स्मरान्वितः
जिच्या केवळ दर्शनाने तुम्हीच कामाने ग्रासले गेलात, ती कोण आहे?
देवी वा मानुषी वापि यक्षिणी पन्नगी मुने
ती देवी आहे का, माणसाची स्त्री आहे का, यक्षिणी आहे का, की सर्पकन्या आहे का, हे ऋषी?
एतन्मे वर्त्तते वित्ते सा कुमारी यशस्विनी
हे धनाढ्य, माझी हीच स्थिती आहे: ती कन्या आहे, कीर्तीवान आहे.
सोऽहं यास्यामि दैत्येश ब्रह्मलोकं सनातनम्
म्हणून, हे दैत्याधिपती, मी ब्रह्मलोकात जाणार आहे.
एवमुक्त्वा ततो राजन्ब्रह्मलोकं गतो मुनिः
असे म्हणून, राजन, तो ऋषी ब्रह्मलोकात गेला.
गत्वा भवान्द्रुतं तत्र दृष्ट्वा तां च वरांगनाम्
तिथे तू लवकर पोहोचून ती श्रेष्ठ स्त्री पाहिली.