न मया सुकृतं भूरि कृतं मर्त्त्ये कथंचन
माझ्याकडून मर्त्यलोकात फारसे शुभ कर्म झाले नाही.
तथा च पतमानांश्च दृष्ट्वा चान्यान्सहस्रशः
आणि म्हणून, हजारो इतरांना पडताना पाहिले,
एतत्ते सर्वमाख्यातं गुणदोषसमुद्भवम्
हे सर्व, गुण आणि दोष यांचे मूळ मी तुला सांगितले.
तेन स्वर्गेण मे दूत नैव कार्यं कथंचन
म्हणून, हे दूत, मला स्वर्गाची काहीच इच्छा नाही.
वाच्यस्त्वया ममादेशाद्देवराजः स्फुटं वचः
माझ्या सांगण्यावरून, तू देवांचा राजा इंद्राला हे स्पष्टपणे सांग.
तत्कर्माऽहं करिष्यामि येन नो पतनाद्भयम्।. साधयिष्यामि ताँल्लोकान्ये सदा पातवर्जिताः
मी असं काम करीन की ज्यामुळे आपल्याला कोसळण्याची भीती राहणार नाही; मी त्या लोकांना नेहमीच पतनापासून मुक्त ठेवीन.
पुलस्त्य उवाच एवमुक्त्वा नृपश्रेष्ठ मुद्गलः स्वर्गनिःस्पृहः
पुलस्त्य म्हणाले: असं म्हणून, राजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, स्वर्गाची इच्छा नसलेल्या मुद्गलानं
श्रुत्वा दूतोऽपि शक्रस्य तस्य वाक्यं सविस्तरम्
शक्राचा दूतही त्याचं सविस्तर बोलणं ऐकून
देवदूताप्रमाणं च विमानं हि त्वया कृतम् 7.3.35.
आणि देवदूतासाठी मोजून तयार केलेलं विमानसुद्धा तुझ्यामुळे झालं.
तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा बलादानय तं मुनिम्
म्हणून तिथे लवकर जा आणि त्या ऋषीला जबरदस्तीने घेऊन ये.
पुलस्त्य उवाच शक्रस्य वचनं श्रुत्वा देवदूते भयान्वितः
पुलस्त्य म्हणाले: शक्राचं बोलणं ऐकून देवदूत घाबरला.
मुद्गलोऽपि विमानस्थं पुनर्दृष्ट्वा समागतम्
मुद्गलानेही पुन्हा विमानात उभा असलेला तो दूत आलेला पाहिला.
स तस्य वचनेनैव स्तंभितो लिखितो यथा
त्याच्या बोलण्यामुळे तो अगदी स्तब्ध झाला, जणू काही कोरून ठेवला आहे तसा.
चिरकालगतं ज्ञात्वा दूतं तु त्रिदशाधिपः
दूत खूप वेळ गेला हे समजून, देवांचा राजा
अथ दृष्ट्वा तदा दूतं स्तंभितं मुद्गलेन तु
मग तिथे मुद्गलाने दूताला स्तब्ध केलेलं पाहिलं.
एतस्मिन्नेव काले तु उत्पातास्तत्र दारुणाः तान्दृष्ट्वा चिन्तयामास मुद्गलो विस्मयान्वितः
त्याच वेळी तिथे भयंकर अपशकुन दिसले; ते पाहून मुद्गल आश्चर्यचकित होऊन विचार करू लागला.
अथ दृष्ट्वांबरगतं वज्रोद्यतकरं हरिम्
मग आकाशात वज्र उचललेला हरि दिसला.
तत्र शक्रः स्तुतिं चक्रे भग्नोत्साहो नृपोत्तम
तिथे, राजांमध्ये श्रेष्ठा, शक्राने उत्साह खचून स्तुती केली.
स्वर्गे वा यदि वा मर्त्त्ये तिष्ठ त्वं स्वेच्छया द्विज 7.3.35.
स्वर्गात असो किंवा पृथ्वीवर, द्विजा, तू जिथे हवं तिथे राहा.
वरं वरय भद्रं ते नित्यं यो मनसि स्थितः
जे तुझ्या मनात नेहमी असतं, तेच वर माग; तुझं कल्याण होवो.
दर्शनं ते सहस्राक्ष स्वप्नेष्वपि सुदुर्लभम्
सहस्रदृष्ट्या, तुझं दर्शन स्वप्नातही फार दुर्मिळ आहे.
अवश्यं यदि मे देयो वरो वृत्रनिषूदन
वृत्रासुराचा वध करणाऱ्या, जर मला खरंच वर द्यायचाच असेल,
मा मु ह्रदं समागत्य दूतः प्रोक्तो मया यतः
तू शंका करू नकोस, कारण मी तलावाकडे दूत पाठवला आहे.
पिण्डदानात्परां प्रीतिं लभंतां पितरोऽत्र हि
इथे पितरांना पिंडदान केल्याने त्यांना अत्यंत समाधान मिळते.
वरिष्ठं नात्र सन्देहो मत्प्रसादाद्विजोत्तम
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, माझ्या कृपेने हेच सर्वात श्रेष्ठ आहे, यात काहीच शंका नाही.
अत्र ये फाल्गुने मासि पौर्णमास्यां समाहिताः
फाल्गुन महिन्यात पौर्णिमेच्या दिवशी जे इथे एकाग्र मनाने उपस्थित राहतात—
पिण्डदानाद्गयातुल्यं लप्स्यंते फलमुत्तमम्
—ते पिंडदान केल्याने त्यांना गायेसारखेच उत्तम फळ मिळते.
मुद्गलोऽपि परं ब्रह्म चिंतयन्ह्यनिशं ततः ॥ 7.3.35.
मुद्गल नेहमीच परब्रह्माचा विचार करत होता.
शुक्लध्यानपरो भूत्वा मोक्षं प्राप्तस्ततोऽक्षयम्
तो शुद्ध ध्यानात मग्न राहून अखंड मुक्तीला पोहोचला.
अत्र गाथा पुरा गीता नारदेन महात्मना
इथे पूर्वी नारद या महात्म्याने एक गाथा गायली होती.