शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यां जागरं तस्य चाग्रतः
शुक्ल पक्षातील चतुर्दशीला त्या लिंगासमोर जागरण करावे.
पिंडनिर्वापणं तत्र यः करोति समाहितः
जो तेथे एकाग्रतेने पिंडदान करतो,
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे पार्थेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः
अशा प्रकारे एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या श्रीस्कांद महापुराणातील सातव्या प्रभासखंडाच्या तिसऱ्या अर्बुदखंडातील 'पार्थेश्वर माहात्म्याचे वर्णन' हा त्र्याहत्तीसावा अध्याय संपला.
यत्र सन्निहितो नित्यं स्वयं विष्णुर्महीपते कस्मिन्काले मुने ब्रूहि सर्वं विस्तरतो मम
जिथे विष्णू स्वतः नेहमी वास करतो, हे राजन, त्या ठिकाणाचा आणि काळाचा सविस्तर वर्णन मला सांग, असे त्या ऋषीला विचारले.
चंद्रार्कपवने नष्टे ज्योतिषि प्रलयं गते
चंद्र, सूर्य आणि वाऱ्याचे तेज नाहीसे झाले आणि सृष्टीचा प्रलय झाला,
ततो युगसहस्रांते विबुद्धः कमलासनः
मग हजारो युगांच्या शेवटी कमलावर बसलेला ब्रह्मा जागा झाला.
भ्रमंश्चापि चतुर्वक्त्रो यावत्पश्यति दूरतः
चार मुखांचा तो ब्रह्मा भटकत राहिला, आणि शेवटी दूरवर काहीतरी पाहिले.
तं चोवाच चतुर्वक्त्रः कस्त्वं केन विनिर्मितः
त्यावर ब्रह्मदेव म्हणाला, 'तू कोण आहेस? आणि तुला कोणी निर्माण केले?'
तमुवाचाथ गोविंदः प्रहसञ्छ्लक्ष्णया गिरा
मग गोविंदाने हसत, मधुर शब्दांत उत्तर दिले,
अहमाद्यः पुमानेको मया सृष्टो भवानपि
मीच आद्य पुरुष आहे; आणि तुलाही मीच निर्माण केले.
अब्रवीत्परुषं वाक्यं भर्त्सयंश्च पुनःपुनः
त्याने पुन्हा पुन्हा कठोर शब्द बोलून त्याला झिडकारले.
सृष्टस्त्वं हि मया मूढ प्रथमोऽहमसंशयम् 7.3.34.
अरे मूढा, तुला मीच निर्माण केले; मीच प्रथम आहे, यात शंका नाही.
एवं विवदमानौ तौ मिथो राजन्महाद्युती
राजा, त्या दोघांनी एकमेकांशी मोठ्या तेजाने वाद घातला.
मुष्टिभिर्बाहुभिश्चैव नखैर्दंतैर्विकर्षणैः
ते दोघे मुठी, हात, नखं, दात आणि ओढणे याने एकमेकांशी झुंजले.
ततो वर्षसहस्रांते तयोर्मध्ये नृपोत्तम
महाराज, हजारो वर्षांनी त्या दोघांमध्ये असं घडलं—
एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी
त्याच वेळी, एक देहहीन आवाज ऐकू आला.
एतन्माहेश्वरं लिंगं योऽस्य चांते गमिष्यति
तुमच्यापैकी जो या महादेवाच्या लिंगाचा शेवट गाठेल—
अधोभागं व्रजत्वेक एकश्चोर्द्ध्वं ममाज्ञया
माझ्या आज्ञेने, एक जण खाली जावो आणि दुसरा वरती जावो.
विदार्य वसुधां कृष्णोऽप्यधस्तात्सत्वरं गतः तावत्कालाग्निरुद्रस्तु दृष्टस्तेन महात्मना
कृष्णाने पृथ्वी फाडून झपाट्याने खाली गेला; तिथे त्या थोर आत्म्याने काळाग्नि रुद्राला पाहिलं.
गंतुमिच्छंस्ततोऽधस्ताद्यावद्वेगं करोति सः
तो आणखी खाली जायला उत्सुक होता आणि शक्य तितक्या वेगाने गेला.
ततो मूर्छाभिसंतप्तो दह्यमानोऽद्भुताग्निना
मग तो मूर्च्छेने त्रस्त झाला, आणि त्या अद्भुत अग्नीने जळू लागला.
तथा लिंगं समासाद्य भक्त्या पूजा कृता ततः 7.3.34.
अशा प्रकारे लिंगाजवळ पोहोचून त्याने भक्तीभावाने पूजा केली.
ब्रह्माऽपि व्योममार्गेण गतो हंसविमानतः
ब्रह्मादेखील आपल्या हंसविमानातून आकाशमार्गे गेला.
ततो वर्षसहस्रांते केतकीं सोऽप्यपश्यत
मग, हजारो वर्षांनंतर त्याला केतकीचे फूल दिसले.
क्व त्वया गम्यते ब्रह्मन्निरालंबे महापथि
ब्रह्मा, या अंत नसलेल्या मोठ्या मार्गावर तू कुठे चाललास?
लिंगस्यास्य हि पर्यंतं यो लभिष्यति चावयोः
आपल्यापैकी जो या लिंगाचा शेवट गाठेल—
स ज्यायानितरो हीनो ह्येतदुक्तं पिनाकिना
तो श्रेष्ठ, दुसरा कनिष्ठ—हे पिनाकधारीने सांगितले आहे.
लब्ध्वा लिंगस्य पर्यंतं यास्यामि क्षितिमंडले
लिंगाचा शेवट गाठून मी पुन्हा पृथ्वीवर येईन.
व्यर्थश्रमोऽसि लोकेश नांतो लिंगस्य विद्यते
लोकांचे स्वामी, तुझा सारा प्रयत्न व्यर्थ आहे; लिंगाचा शेवट नाही.
लिंगमूर्ध्नः पतंत्या मे कालो जातो महाद्युते
लिंगाच्या टोकावरून मी खाली पडत असताना, हे तेजस्वी, खूप काळ गेला.