पार्थानाम्न्यभवत्साध्वी देवलस्य प्रिया सती
ती पार्था नावाची, सद्गुणी आणि देवल ऋषींची प्रिय, पतिव्रता पत्नी होती.
सा पूर्वमभवद्वंध्या ऋषिपत्नी यशस्विनी
ती पूर्वी वंध्या होती, पण कीर्तीमान ऋषिपत्नी होती.
वायुभक्षा निराहारा समचित्ताऽऽसने स्थिता
वायूवर जगणारी, उपाशी राहणारी, समचित्ताने ध्यानस्थ बसलेली होती.
उद्भिद्य धरणीपृष्ठं सहसा लिंगमुत्थितम्
अचानक पृथ्वीचा पृष्ठभाग फोडून, तिथे लिंग प्रकट झाले.
पूजयैतन्महाभागे शिवलिंगं सुपावनम्
हे महाभाग्यशाली आणि अत्यंत पवित्र शिवलिंग तू भक्तीभावाने पूज.
यो यं काममभिध्यायन्पूजयिष्यति मानवः
जो मनुष्य ज्या इच्छेने हे पूजन करतो,
पार्थेश्वराख्यमेतद्धि लोके ख्यातिं गमिष्यति
हे पार्थेश्वर म्हणून ओळखले जाईल आणि जगात प्रसिद्ध होईल.
ततः सा विस्मयाविष्टा पूजयामास तत्तदा
तेव्हा ती आश्चर्यचकित होऊन त्या वेळी त्या शिवलिंगाची पूजा करू लागली.
ततः प्रभृति तल्लिंगं विख्यातं धरणीतले 7.3.33.
त्या वेळेपासून ते लिंग पृथ्वीवर प्रसिद्ध झाले.
तत्र स्नात्वा नरः सम्यग्यस्तं पश्यति भावतः
तेथे नीट स्नान करून, जो भक्तिभावाने त्या लिंगाचे दर्शन घेतो,
शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यां जागरं तस्य चाग्रतः
शुक्ल पक्षातील चतुर्दशीला त्या लिंगासमोर जागरण करावे.
पिंडनिर्वापणं तत्र यः करोति समाहितः
जो तेथे एकाग्रतेने पिंडदान करतो,
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे पार्थेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः
अशा प्रकारे एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या श्रीस्कांद महापुराणातील सातव्या प्रभासखंडाच्या तिसऱ्या अर्बुदखंडातील 'पार्थेश्वर माहात्म्याचे वर्णन' हा त्र्याहत्तीसावा अध्याय संपला.
यत्र सन्निहितो नित्यं स्वयं विष्णुर्महीपते कस्मिन्काले मुने ब्रूहि सर्वं विस्तरतो मम
जिथे विष्णू स्वतः नेहमी वास करतो, हे राजन, त्या ठिकाणाचा आणि काळाचा सविस्तर वर्णन मला सांग, असे त्या ऋषीला विचारले.
चंद्रार्कपवने नष्टे ज्योतिषि प्रलयं गते
चंद्र, सूर्य आणि वाऱ्याचे तेज नाहीसे झाले आणि सृष्टीचा प्रलय झाला,
ततो युगसहस्रांते विबुद्धः कमलासनः
मग हजारो युगांच्या शेवटी कमलावर बसलेला ब्रह्मा जागा झाला.
भ्रमंश्चापि चतुर्वक्त्रो यावत्पश्यति दूरतः
चार मुखांचा तो ब्रह्मा भटकत राहिला, आणि शेवटी दूरवर काहीतरी पाहिले.
तं चोवाच चतुर्वक्त्रः कस्त्वं केन विनिर्मितः
त्यावर ब्रह्मदेव म्हणाला, 'तू कोण आहेस? आणि तुला कोणी निर्माण केले?'
तमुवाचाथ गोविंदः प्रहसञ्छ्लक्ष्णया गिरा
मग गोविंदाने हसत, मधुर शब्दांत उत्तर दिले,
अहमाद्यः पुमानेको मया सृष्टो भवानपि
मीच आद्य पुरुष आहे; आणि तुलाही मीच निर्माण केले.
अब्रवीत्परुषं वाक्यं भर्त्सयंश्च पुनःपुनः
त्याने पुन्हा पुन्हा कठोर शब्द बोलून त्याला झिडकारले.
सृष्टस्त्वं हि मया मूढ प्रथमोऽहमसंशयम् 7.3.34.
अरे मूढा, तुला मीच निर्माण केले; मीच प्रथम आहे, यात शंका नाही.
एवं विवदमानौ तौ मिथो राजन्महाद्युती
राजा, त्या दोघांनी एकमेकांशी मोठ्या तेजाने वाद घातला.
मुष्टिभिर्बाहुभिश्चैव नखैर्दंतैर्विकर्षणैः
ते दोघे मुठी, हात, नखं, दात आणि ओढणे याने एकमेकांशी झुंजले.
ततो वर्षसहस्रांते तयोर्मध्ये नृपोत्तम
महाराज, हजारो वर्षांनी त्या दोघांमध्ये असं घडलं—
एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी
त्याच वेळी, एक देहहीन आवाज ऐकू आला.
एतन्माहेश्वरं लिंगं योऽस्य चांते गमिष्यति
तुमच्यापैकी जो या महादेवाच्या लिंगाचा शेवट गाठेल—
अधोभागं व्रजत्वेक एकश्चोर्द्ध्वं ममाज्ञया
माझ्या आज्ञेने, एक जण खाली जावो आणि दुसरा वरती जावो.
विदार्य वसुधां कृष्णोऽप्यधस्तात्सत्वरं गतः तावत्कालाग्निरुद्रस्तु दृष्टस्तेन महात्मना
कृष्णाने पृथ्वी फाडून झपाट्याने खाली गेला; तिथे त्या थोर आत्म्याने काळाग्नि रुद्राला पाहिलं.
गंतुमिच्छंस्ततोऽधस्ताद्यावद्वेगं करोति सः
तो आणखी खाली जायला उत्सुक होता आणि शक्य तितक्या वेगाने गेला.