तवायं बांधवो राम ब्रह्मणः सदनं गतः। ब्रह्मद्वारेण चात्मानं निष्क्रम्य सुमहायशाः
राम, तुझा हा नातेवाईक मोठ्या कीर्तीने ब्रह्माच्या निवासस्थानी गेला आहे, ब्रह्माच्या द्वारातून स्वतःला सोडून.
अथ ते मंत्रिणः प्रोचुस्तच्छ्रुत्वाऽऽकाशगं वचः लक्ष्मणो गम्यतां शीघ्रं तस्मात्स्वभवने विभो
तेव्हा आकाशातून आलेले ते शब्द ऐकून तुझे मंत्री म्हणाले, 'लक्ष्मण, तू लवकर तिथून आपल्या घरी जा, प्रभु.'
चिन्त्यन्तां राजकार्याणि तथा यच्चौर्ध्वदैहिकम्
राज्याची कामे आणि मृत्यूनंतरचे विधी यांचा विचार करा.
नाहं गृहं गमिष्यामि लक्ष्मणेन विनाऽधुना
लक्ष्मणाशिवाय मी आता घरी जाणार नाही.
एष पुत्रो मया दत्तः कुशाख्यो मम संमतः
हा कुश नावाचा माझा मुलगा, जो मला मान्य आहे, मी दिला आहे.
एवमुक्त्वा ततो रामो गन्तुकामो दिवालयम्
असे म्हणून, नंतर राम दिव्य निवासात जाण्यास इच्छुक झाला.
मया तस्य तदा दत्तं लंकायां राज्यमक्षयम्
त्या वेळी मी त्याला लंकेचे शाश्वत राज्य दिले.
अतिक्रूरतरा जाती राक्षसानां यतः स्मृता ६.१००.
राक्षसांची जात फारच क्रूर म्हणून ओळखली जाते.
तच्चेद्राक्षसभावेन स महात्मा विभीषणः
तो महान आत्मा विभीषण जर राक्षसांच्या स्वभावाने वागला,
तं देवाः सूदयिष्यंति उपायैः सामपूर्वकैः
तर देवता प्रथम सामाने प्रयत्न करून, मग उपायांनी त्याचा नाश करतील.
ततो मे स्यान्मृषा वाणी तस्माद्गत्वा तदंतिकम्
नाहीतर माझे शब्द खोटे ठरतील, म्हणून त्याच्याकडे जा.
तथा मे परमं मित्रं द्वितीयं वानरः स्थितः
त्याचप्रमाणे माझा दुसरा श्रेष्ठ मित्र म्हणजे तो वानर आहे, जो तिथे आहे.
सभृत्यो वायुपुत्रश्च वालिपुत्रसमन्वितः
वायुपुत्र आणि वालिपुत्र आपल्या सेवकांसह आहेत.
तस्मात्तानपि संभाष्य सर्वान्संमंत्र्य सादरम्
म्हणून सर्वांशी आदराने बोलून, त्यांचा सल्ला घ्या.
एवं संचिन्त्य सुचिरं समाहूय च पुष्पकम्
असे बराच वेळ विचार करून, पुष्पकाला बोलावले.
अथ ते वानरा दृष्ट्वा प्रोद्द्योतं पुष्पकोद्भवम्
मग वानरांनी तेजस्वी पुष्पक उडताना पाहिले.
ततः प्रणम्य ते दूराज्जानुभ्यामवनिं गताः
ते सर्व दूरून वाकून, गुडघ्यांनी पृथ्वीला स्पर्श करून नमस्कार करू लागले.
ततस्तेनैव संयुक्ताः किष्किन्धां तां महापुरीम् ६.१००.६० अथोत्तीर्य विमानाग्र्यात्सुग्रीवभवने शुभे
मग त्याच्यासोबत एकत्र होऊन, ते सर्वजण त्या उत्तम विमानातून उतरून, किष्किंधाच्या महान नगरीत सुग्रीवाच्या सुंदर घरात गेले.
तत्र रामं निविष्टं ते विश्रांतं वीक्ष्य वानराः
तेथे रामाला स्थिर बसलेला आणि विश्रांती घेतलेला पाहून सर्व वानर त्याच्याकडे पाहू लागले.
कृशोऽस्यतीव चोद्विग्नः कच्चित्क्षेमं गृहे तव
तो फारच कृश आणि खूपच चिंतेत दिसतो—तुझ्या घरी सर्व काही ठीक आहे ना?
काये वाऽनुगतो नित्यं तथा ते लक्ष्मणोऽनुजः
तुझा भाऊ लक्ष्मण नेहमीप्रमाणे तुझ्या सोबत आहे ना?
तथा प्राणसमाऽभीष्टा सीता तव प्रभो
प्रभु, जी सीता तुला प्राणासमान प्रिय आहे, ती सुखरूप आहे ना?
वाष्पपूर्णेक्षणो भूत्वा सर्वं तेषां न्यवेदयत्
डोळ्यांत अश्रू भरून त्याने सर्व काही त्यांना सांगितले.
अथ सीता परित्यक्ता तथा भ्राता स लक्ष्मणः
नंतर सीतेचा त्याग केला गेला आणि त्याचप्रमाणे त्याचा भाऊ लक्ष्मण हाही.
तच्छ्रुत्वा वानराः सर्वे सुग्रीवप्रमुखास्ततः
हे ऐकून, सुग्रीवसह सर्व वानर—
एवं चिरं प्रलप्योच्चैस्ततः प्रोचू रघूत्तमम्
अशी बराच वेळ मोठ्याने हंबरडा फोडून ते रघुकुळातील श्रेष्ठ रामाला म्हणाले—
धन्या वयं धरापृष्ठे येषां त्वं रघुसत्तम ६.१००.
रघुकुळातील श्रेष्ठा, आम्ही या पृथ्वीवर धन्य आहोत, कारण तू आमच्यासाठी येथे आहेस.
प्रातर्लंकां गमिष्यामि यत्रास्ते स विभीषणः
उद्या सकाळी मी लंका येथे जाईन, जिथे विभीषण आहे.
प्रधानामात्ययुक्तेन त्वयापि कपिसत्तम
वानरांमध्ये श्रेष्ठा, तूही तुझ्या मुख्य मंत्र्यांसह यावे.
उपास्यमानः सर्वैस्तैः सद्भक्त्या वानरोत्तमैः
त्या सर्व श्रेष्ठ वानरांनी खरी भक्ती दाखवत त्याचा मान केला.