पितॄणां तेन ते नित्यमासनेऽभ्युक्षणं कृतम्
त्यामुळे, पितरांच्या आसनावर रोजचा अभिषेक तुझ्याकडून झाला आहे.
आत्मानं नरकात्त्रातुं पुंसंज्ञाच्च तथा नृप ६.९७.
स्वतःला नरकातून आणि 'पुरुष' या नावापासून वाचवण्यासाठी, राजन,
दुःखेन महता युक्तो लज्जयाऽधोमुखः स्थितः अमात्यानां निजं राज्यमर्पयामास सत्वरः
मोठ्या दुःखाने ग्रासलेला, लाजेने खाली मान घालून उभा राहिला आणि त्याने आपले राज्य पटकन आपल्या मंत्र्यांकडे सोपवले.
ततः प्रोवाच तान्सर्वांस्तपः कार्यं मयाऽधुना
मग त्याने सर्वांना सांगितले: 'आता मला तप करायचे आहे.'
एतद्राज्यं प्रयत्नेन रक्षणीयं यथाविधि
'हे राज्य नीटपणे आणि योग्य रीतीने जपले पाहिजे.'
क्रियते पुत्रहीनस्य किं राज्येन धनेन वा
पुत्र नसलेल्या माणसाला राज्य किंवा धनाचा काय उपयोग?
वयं रक्षां करिष्यामस्तव राज्ये समंततः
'आम्ही तुझ्या राज्याची सर्व बाजूंनी राखण करू.'
कार्तिकेयपुरं गत्वा यत्र पित्रा पुरा तव
कात्तिकेयाच्या नगरीत जाऊन, जिथे पूर्वी तुझ्या वडिलांनी—
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्र माहात्म्ये दशरथकृततपःसमुद्योगवर्णनंनाम सप्तनवतितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे, श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील सहाव्या नागरखंडात, श्रीहाटकेश्वर क्षेत्राच्या महात्म्यात, दशरथाने केलेल्या तपस्येच्या तयारीचे वर्णन असलेला सत्त्याण्णवावा अध्याय संपला.
हाटकेश्वरजं क्षेत्रं संप्राप्तो हर्षसंयुतः
तो हाटकेश्वरजन्मी क्षेत्रात आनंदाने पोहोचला.
तत्रागत्य ततो देवीं पित्रा संस्थापिता पुरा
तेथे पोहोचून, त्याने ती देवी पाहिली जी पूर्वी त्याच्या वडिलांनी स्थापली होती.
ततोऽन्यानि च मुख्यानि दृष्ट्वा चायतनानि सः
मग त्याने तिथली इतर मुख्य मंदिरेही पाहिली.
प्रासादं कारयामास देवदेवस्य चक्रिणः
त्याने चक्रधारी देवदेवतांचा देव याच्या साठी एक सुंदर मंदिर बांधले.
तस्याग्रे कारयामास वापीं स्वच्छोदकान्विताम्
त्या मंदिरासमोर त्याने स्वच्छ पाण्याने भरलेली एक विहीर बांधली.
उदकेन ततस्तस्या देवाराधनतत्परः
त्या पाण्याने तो देवांची भक्तीभावाने पूजा करू लागला.
ततो वर्षशतेऽतीते तस्य तुष्टो जनार्दनः
शंभर वर्षे गेल्यावर जनार्दन त्याच्यावर प्रसन्न झाला.
प्रोवाच दर्शनं गत्वा पक्षिराजं समाश्रितः
मग तो गरुडावर बसून त्याच्या भेटीस गेला आणि त्याच्याशी बोलू लागला.
अपि ते दुर्लभं काममहं दास्यामि कृत्स्नशः
तुझी जी काही कठीण इच्छा असेल, ती मी पूर्णपणे पूर्ण करीन.
तपसो देहि मे पुत्रांस्तस्माद्वंशविवृद्धिदान् ॥ ६.९८.
माझ्या तपामुळे मला पुत्र दे आणि त्यामुळे माझ्या वंशाची वाढ होऊ दे.
अन्यत्सर्वं सुराधीश ध्रुवमस्ति गृहे स्थितम्
देवताधिपती, बाकी सर्व काही माझ्या घरी नक्कीच आहे.
अवतारं करिष्यामि कृत्वा रूपचतुष्टयम्
मी चार रूपे घेऊन या पृथ्वीवर अवतार घेईन.
देवकार्याय तस्मात्त्वं गृहं गत्वा महीपते
राजा, देवकार्यासाठी तू आता आपल्या घरी परत जा.
तथेयं या त्वया वापी निर्मिता विमलोदका
ही जी तू स्वच्छ पाण्याची विहीर बांधलीस—
अस्यां स्नात्वा नरो भक्त्या य एनां पूजयिष्यति
जो कोणी भक्तीने या विहिरीत स्नान करून तिची पूजा करील—
ततः करिष्यति श्राद्धं यावत्संवत्सरं नृप
राजा, तो मग संपूर्ण वर्षभर श्राद्ध करील.
एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः
भगवान असे सांगून तेथून अदृश्य झाले.
ततः स्तोकेन कालेन तस्य पुत्रचतुष्टयम्
थोड्याच काळात त्याला चार पुत्र झाले.
कौशल्यानाम विख्याता तस्य भार्या सुशोभना
त्याची प्रसिद्ध पत्नी कौशल्या नावाने ओळखली जात असे.
तथान्या कैकयी नाम तस्य भार्या कनिष्ठिका ६.९८.
तशीच त्याची धाकटी पत्नी कैकेयी नावाची होती.
सुमित्राख्या तथा चान्या पत्नी या मध्यमा स्थिता
मधली पत्नी सुमित्रा नावाने ओळखली जात असे.