भीष्मस्य पञ्चकं चक्रुः सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः
त्यांनी श्रद्धेने भीष्मपंचक विधी केला.
ततःप्रभृति तत्कुण्डं विख्यातं धरणीतले
त्या वेळेपासून ते कुंड पृथ्वीवर प्रसिद्ध झाले.
यः स्नानं सर्वदा तत्र ब्राह्मणः प्रकरोति वै
जो ब्राह्मण नेहमी तिथे स्नान करतो,
इतिश्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मकुण्डमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विनवतितमोध्यायः
अशा प्रकारे, एक्याण्णववा अध्याय, 'ब्रह्मकुंडाचे माहात्म्य' या नावाने, स्कांद महापुराणाच्या नागरखंडातील हाटकेश्वर क्षेत्र माहात्म्याच्या सहाव्या भागात संपला.
सूत उवाच अथान्यदपि तत्रास्ति गोमुखाख्यं सुशोभनम्
सूतमुनी म्हणाले: तिथे अजून एक सुंदर जागा आहे, ती म्हणजे गोमुख.
पुरासीदत्र गोपालः कश्चित्कुष्ठसमावृतः
पूर्वी तिथे एक गवळी होता, तो कुष्ठरोगाने त्रस्त होता.
कस्यचित्त्वथ कालस्य तेन मार्गेण गोकुलम्
काही काळाने, त्या मार्गाने तो गोकुळात पोहोचला.
एकादश्यां तृषार्त्तं च भास्करे वृषसंस्थिते नीलमालोकितं तत्र दूरादेत्य प्रहर्षिता
एकादशीच्या दिवशी, तहानलेला असताना, वृषभ राशीत सूर्य असताना, त्याने तिथे दूरवर काहीतरी निळे पाहिले आणि जवळ जाऊन तो आनंदित झाला.
दन्तैर्द्रुतं समुत्पाट्य यावदाकर्षति द्विजाः
त्याने दातांनी पटकन ते उपटले आणि ओढू लागला, हे द्विजांनो,
अथास्वाद्य तृणं तस्मात्तृषार्ता च शनैःशनैः
मग तो हळूहळू, तहानेने व्याकुळ होऊन, ते गवत चावून पाहू लागला.
तस्या वेगेन तत्तोयं पिबन्त्यास्तत्रभूतले
तिच्या जोरामुळे, ती पृथ्वीवरचं ते पाणी प्यायली.
ततोऽन्याः शतशो गावः पपुस्तोयं मुनिर्मलम्
मग, शेकडो इतर गायींनी ते शुद्ध पाणी प्यायलं, हे मुनी.
यथायथा गता गावस्तत्र तोयं पिबंति ताः
जशी जशी गायी तिथे आल्या, तशा त्या पाणी प्यायल्या.
ततश्च गोकुले कृत्स्ने जाते तृष्णाविवर्जिते ६.९३.
मग संपूर्ण गोकुळात तहान पूर्णपणे नाहीशी झाली.
अंगं प्रक्षाल्य पीत्वापो यावन्निष्क्रामति द्रुतम्
आपलं अंग धुऊन आणि पाणी प्यायल्यावर, तो पटकन निघून गेला.
ततो विस्मयमापन्नो गत्वा स्वीयं निकेतनम्
मग तो आश्चर्यचकित होऊन आपल्या घरी गेला.
तृणस्तम्बं यथा धेन्वा तत्रोत्पाट्य प्रशक्तितः
तिथे एका गायीने जोरात तृणाचा गड्डा उपटला.
भवंति च विनिर्मुक्ता रोगैः पापैश्च तत्क्षणात्
ते ताबडतोब रोग आणि पापांपासून मुक्त होतात.
ततःप्रभृति तत्ख्यातं तीर्थं गोमुखसंज्ञितम्
तेव्हापासून ते तीर्थ 'गोमुख' या नावाने प्रसिद्ध झालं.
अथ भीतः सहस्राक्षस्तद्दृष्ट्वा स्वर्गदायकम्
मग हजार डोळ्यांचा इंद्र, ते स्वर्ग देणारं पाहून घाबरला.
तस्मात्स्थानाद्विनिष्क्रांतं सूतपुत्र वदस्व नः
सूतपुत्रा, त्या जागेतून जो निघून गेला त्याची गोष्ट आम्हाला सांग.
पुत्र शोकाभिभूतेन तोषितो गरुडध्वजः
पुत्रशोकाने ग्रासलेल्या त्याच्यावर गरुडध्वज विष्णू प्रसन्न झाला.
तस्य पुत्रः सुविख्यातः सुवर्चा इति विश्रुतः ६.९३.
त्याचा मुलगा सुविख्यात झाला, 'सुवर्चा' म्हणून प्रसिद्ध झाला.
पूर्वकर्मविपाकेन स बालोऽपि च तत्सुतः
पूर्वीच्या कर्माच्या फळामुळे, तो मुलगाही—
अथ तत्कामिकं क्षेत्रं स गत्वा पृथिवीपतिः
मग पृथ्वीचा राजा त्या इच्छित क्षेत्रात गेला.
ततस्तुष्टिं गतस्तस्य स्वयमेव जनार्दनः
मग जनार्दन स्वतः त्याच्यावर प्रसन्न झाला.
परितुष्टोऽस्मि ते वत्स तस्माच्चित्तेऽभिवांछितम्
माझ्या बाळा, मी तुझ्यावर खूष आहे; म्हणून, तुझ्या मनात जे हवं आहे—
बालोऽपि तत्कुरुष्वास्य कुष्ठव्याधिपरिक्षयम्
मुलगा असलास तरी, त्याचा कुष्ठरोग नाहीसा कर.
ब्रह्मण्यश्च कृतज्ञश्च सर्वशास्त्रार्थपारगः
तो ब्रह्मणाचा भक्त होता, उपकाराची जाण ठेवणारा आणि सर्व शास्त्रांचे अर्थ समजून घेतलेला होता.
कस्यचित्त्वथ कालस्य ब्राह्मणोऽनेन घातितः
काही काळाने, त्याच्या हातून एका ब्राह्मणाचा वध झाला.