ब्राह्मणोऽपि यदि स्नानं तत्र कुण्डे करिष्यति
आणि जर ब्राह्मण त्या कुंडात स्नान करतो,
एवं प्रवदतस्तस्य मार्कंडेयस्य सन्मुनेः
असे सांगत असताना त्या श्रेष्ठ ऋषी मार्कंडेयाने,
ततः श्रद्धाप्रयुक्तेन तेन तद्भीष्मपंचकम्
मग श्रद्धेने त्याने तिथे भीष्मपंचक केले.
ततश्च कृत्तिकायोगे पूर्णिमायां यथाविधि
मग कृतिका नक्षत्राच्या संयोगाने, पौर्णिमेच्या दिवशी, विधिप्रमाणे,
ततः कालविपाकेन स पंचत्वमुपागतः जातिस्मरः प्रभायुक्तः पितृमातृप्रतुष्टिदः
मग काळाच्या परिणामाने त्याचा मृत्यू झाला; तो पूर्वजन्माची आठवण असलेला, तेजस्वी आणि पितरांना व पालकांना संतोष देणारा झाला.
एवं प्रगच्छतस्तस्य वृद्धिं तत्र पुरोत्तमे ६.९२.
अशा प्रकारे पुढे जात असताना त्याची भरभराट त्या श्रेष्ठ नगरीत वाढली.
अन्यदेहोद्भवे वापि तस्य शूद्रेपरिस्थितः
किंवा, दुसऱ्या जन्मातसुद्धा, तो शूद्रांत राहिला.
उपकारप्रदानं च यत्किंचित्तस्य संमतम् तस्य पञ्चत्वमापन्नः संप्राप्ते चायुषः क्षये
त्याला योग्य वाटलेली जी काही मदत त्याने केली, आयुष्य संपल्यावर त्याचा मृत्यू झाला.
अथ तस्य महाशोकं स कृत्वा तदनंतरम्
मग त्यानंतर त्याला मोठा शोक दिला.
अथ तस्य समालोक्य तादृशं तद्विचेष्टितम्
मग त्याचे असे वर्तन पाहून,
कस्मात्त्वमस्य नीचस्य पशुपालस्य सर्वदा
तू नेहमी या नीच गवळ्याचीच का काळजी घेतोस?
तस्यापि प्रेतकार्याणि मृतस्यापि करोषि किम्
तो मेल्यावरसुद्धा त्याचे श्राद्धकर्म का करतोस?
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा किंचिल्लज्जासमन्वितः
त्यांच्या त्या बोलण्याने तो थोडासा लाजला.
अहमस्यान्यदेहत्वे पुत्र आसं सुसंमतः
मी तिच्या दुसऱ्या जन्मात, सर्वांच्या संमतीने, तिचा मुलगा होतो.
कस्यचित्त्वथ कालस्य मार्कंडस्य महामुनेः
काही काळानंतर, महर्षी मार्कंडेय यांच्या काळात,
कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे भीष्मपञ्चककृन्नरः ६.९२.
कार्तिक महिन्यात, कृत्तिका नक्षत्राच्या संयोगाने, एका मनुष्याने भीष्मपंचक केले.
दृष्ट्वा पितामहं देवं पूजयित्वा जनार्दनम्
त्याने पितामह देवाला पाहून, जनार्दनाची पूजा केली.
तन्मया विहितं सम्यक्स्नात्वा तत्र शुभावहे
मी त्या शुभ स्थळी स्नान करून, ते सर्व नीट पार पाडले.
चन्द्रोदयस्य विप्रर्षेरन्वये भुवि विश्रुते संस्मरन्पूर्विकां जाति तेन स्नेहो मम स्थितः
चंद्रोदय नावाच्या ऋषींच्या प्रसिद्ध वंशाचा पूर्वजन्म आठवून, त्यामुळे माझे प्रेम तिथेच राहिले.
अतोऽहं कृत्तिकायोगे कार्तिक्यां भक्तिसंयुतः
म्हणूनच मी कार्तिक महिन्यात, कृत्तिका नक्षत्राच्या संयोगाने, भक्तीने भरून गेलो.
भीष्मस्य पञ्चकं चक्रुः सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः
त्यांनी श्रद्धेने भीष्मपंचक विधी केला.
ततःप्रभृति तत्कुण्डं विख्यातं धरणीतले
त्या वेळेपासून ते कुंड पृथ्वीवर प्रसिद्ध झाले.
यः स्नानं सर्वदा तत्र ब्राह्मणः प्रकरोति वै
जो ब्राह्मण नेहमी तिथे स्नान करतो,
इतिश्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मकुण्डमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विनवतितमोध्यायः
अशा प्रकारे, एक्याण्णववा अध्याय, 'ब्रह्मकुंडाचे माहात्म्य' या नावाने, स्कांद महापुराणाच्या नागरखंडातील हाटकेश्वर क्षेत्र माहात्म्याच्या सहाव्या भागात संपला.
सूत उवाच अथान्यदपि तत्रास्ति गोमुखाख्यं सुशोभनम्
सूतमुनी म्हणाले: तिथे अजून एक सुंदर जागा आहे, ती म्हणजे गोमुख.
पुरासीदत्र गोपालः कश्चित्कुष्ठसमावृतः
पूर्वी तिथे एक गवळी होता, तो कुष्ठरोगाने त्रस्त होता.
कस्यचित्त्वथ कालस्य तेन मार्गेण गोकुलम्
काही काळाने, त्या मार्गाने तो गोकुळात पोहोचला.
एकादश्यां तृषार्त्तं च भास्करे वृषसंस्थिते नीलमालोकितं तत्र दूरादेत्य प्रहर्षिता
एकादशीच्या दिवशी, तहानलेला असताना, वृषभ राशीत सूर्य असताना, त्याने तिथे दूरवर काहीतरी निळे पाहिले आणि जवळ जाऊन तो आनंदित झाला.
दन्तैर्द्रुतं समुत्पाट्य यावदाकर्षति द्विजाः
त्याने दातांनी पटकन ते उपटले आणि ओढू लागला, हे द्विजांनो,
अथास्वाद्य तृणं तस्मात्तृषार्ता च शनैःशनैः
मग तो हळूहळू, तहानेने व्याकुळ होऊन, ते गवत चावून पाहू लागला.