अतः कृच्छ्रं गतः सर्वो लोकः क्षुत्परिपीडितः
म्हणून सर्व लोक उपासमारीने त्रस्त होऊन मोठ्या अडचणीत सापडले.
संत्यक्ताः पतिभिर्नार्यः पुत्राश्च पितृभिर्निजैः ६.९०.
नवरे आपल्या बायका सोडून गेले आणि वडीलही स्वतःच्या मुलांना टाकून गेले.
दैवयोगात्क्वचित्किंचित्कस्यचिद्यदि दृश्यते
कधी कुठे, कुणाला काही मिळालेच, तर ते नशिबानेच दिसत होते.
शुष्का महीरुहाः सर्वे तथा ये च जलाशयाः
सर्व मोठी झाडे सुकून गेली आणि जलाशयही आटून गेले.
एवं वृष्टेः क्षये जाते नष्टे धर्मपथे तथा
अशा प्रकारे पाऊस थांबला आणि धर्माचाही मार्ग हरवला.
न कश्चिद्यजनं चक्रे न स्वाध्यायं न च व्रतम्
कोणीही यज्ञ केला नाही, स्वाध्याय केला नाही, ना कुणी व्रत पाळले.
एतस्मिन्नेव काले तु विश्वामित्रो महामुनिः
अशाच वेळी महान ऋषी विश्वामित्र तेथे आले.
परिभ्रमंस्ततः प्राप्य कंचिद्ग्रामं निरुद्वसम्
भटकत असताना ते एका गरीब गावात पोहोचले.
अथ तत्र भ्रमन्प्राप्तश्चंडालस्य निवेशनम्
तेथे फिरताना ते चांडाळाच्या घराजवळ गेले.
अथापश्यन्मृतं तत्र सारमेयं चिरोषितम्
तेथे त्यांना एक जुना, मृत कुत्रा दिसला.
ततश्च श्रपयामास सुसमिद्धे हुताशने ६.९०.
मग त्यांनी चांगल्या पेटलेल्या अग्नीत त्याचे शिजवायला घेतले.
समादाय पितॄंस्तर्प्य यावदग्नौ जुहोति सः
ते घेऊन, त्यांनी ते अग्नीत अर्पण केले आणि पितरांना तृप्त केले.
गतश्चादर्शनं सद्यः सर्वेषां क्षितिवासिनाम्
तो लगेच पृथ्वीवर राहणाऱ्या सर्व लोकांच्या नजरेतून अदृश्य झाला.
एतस्मिन्नंतरे वह्नौ मर्त्यलोकाद्विनिर्गते
याच वेळेस, अग्नी माणसांच्या जगातून निघून गेला.
एतस्मिन्नंतरे देवा ब्रह्मविष्णुपुरः सराः
तेव्हाच ब्रह्मा आणि विष्णू यांच्या पुढाकाराने सर्व देवता तिथे आले.
अथ तैर्भ्रममाणैश्च प्रदृष्टोऽभूद्गजो महान्
मग ते सर्वजण तिथे भटकत असताना, त्यांना एक मोठा हत्ती दिसला.
अथ देवा गजं दृष्ट्वा पप्रच्छुस्त्वरयाऽन्विताः
देवतांनी तो हत्ती पाहून घाईने त्याला विचारणा केली.
वंशस्तंबेऽत्र संकीर्णे संप्रविष्टो हुताशनः
तिथल्या दाट बांबूच्या जाळीत अग्नी शिरला.
अथ तैर्वेष्टितस्तस्मिन्वंशस्तंबे हुताशनः
मग, त्या सर्वांनी वेढले असताना, अग्नी त्या बांबूच्या जाळीतच राहिला.
यस्मात्त्वयाहमादिष्टो देवानां वारणाधम
देवतांच्या हत्तींमध्ये नीच असलेल्या तुझ्या आज्ञेने मी असे केले.
एवं शप्त्वा गजं शीघ्रं नष्टो वैश्वानरः पुनः ६.९०.
असा शाप देऊन अग्नी पुन्हा लगेच अदृश्य झाला.
अथ दृष्टः शुकस्तैश्च भ्रममाणैर्महावने
मग, ते सर्वजण मोठ्या जंगलात भटकत असताना, त्यांना एक पोपट दिसला.
शुक उवाच एतस्मिंस्तिष्ठते वह्निरश्वत्थे सुरसत्तमाः
पोपट म्हणाला: 'हे श्रेष्ठ देवांनो, अग्नी इथे अश्वत्थाच्या झाडात आहे.'
अत्रस्थो यः कुलायो म आसीच्छिशुसमन्वितः
इथे एक घरटे होते, ज्यात पिल्ले होती.
तच्छ्रुत्वा तैः सुरैः सर्वैः शमीगर्भः स तत्क्षणात्
हे ऐकून सर्व देवता लगेच शमीच्या झाडाच्या गर्भात गेले.
अहं यस्मात्त्वया पाप देवानां संनिवेदितः
कारण तू, पापी, देवांना माझ्याबद्दल सांगितलेस.
एवमुक्त्वा जातवेदा देवादर्शनवांछया
असे म्हणून जातवेदाने, देवांना दिसावे म्हणून,
जलाशयं सुगम्भीरं पूर्वोत्तरदिक्संस्थितम्
तो पूर्वोत्तर दिशेला असलेल्या खोल तळ्यात गेला.
एतस्मिन्नंतरे तत्र मत्स्यकच्छपदर्दुराः
याच वेळेस तिथे मासे, कासवे आणि बेडूक होते.
अथ चैकोऽर्धनिर्दग्ध आयुःशेषेण दर्दुरः
मग, एक बेडूक अर्धवट जळलेला आणि थोडेसेच शिल्लक आयुष्य असलेला तिथे होता.