एवमुक्त्वा ततस्तस्या मंत्रमार्गं यथोचितम्
असं म्हणून त्याने तिला योग्य मंत्रमार्ग सांगितला.
ततो विसर्जयामास दत्त्वा छत्रादिभूषणम्
मग त्याने तिला छत्र वगैरे अलंकार देऊन निरोप दिला.
कन्यकाः पूजयिष्यंति पादुके ते सुशोभने
कन्या तुझ्या सुंदर पादुकांची पूजा करतील.
कौमारब्रह्मचर्य्येण भविष्यत्यन्वयः कथम् ६.८९.
कुमारवयातील ब्रह्मचर्यामुळे तुझा वंश कसा चालू राहील?
श्रीभगवानुवाच यस्यायस्याः प्रसन्ना त्वं कन्यकाया वदिष्यसि
श्रीभगवान म्हणाले: ज्या कन्येवर तू प्रसन्न होऊन बोलशील—
एवं चान्या महाभागे पारंपर्येण कन्यकाः ४२ ततः सा तां समासाद्य पादुकासंभवां गुहाम्
म्हणून, हे भाग्यवती, इतर कन्याही परंपरेने येतील; मग ती त्या पादुकांपासून निर्माण झालेल्या गुहेत पोहोचेल.
पादुकाभ्यां नरः पूजां प्रकरोति समाहितः
माणूस एकाग्रतेने पादुकांनी पूजा करतो.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कन्याहस्तेन पादुके
म्हणून, सर्वतोपरी प्रयत्न करून कन्येच्या हातून पादुका मिळवाव्यात.
वांछद्भिः शाश्वतं सौख्यमिह लोके परत्र च
जे या जगात आणि पुढच्या जन्मात शाश्वत सुखाची इच्छा करतात—
एतद्वः सर्वमाख्यातं माहात्म्यं पादुकोद्भवम्
हे सर्व तुम्हाला सांगितले; पादुकांपासून निर्माण झालेलं माहात्म्य.
यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या चतुर्दश्यां समाहितः
जो कोणी भक्तीने, एकाग्रतेने, चतुर्दशीला हे ऐकेल—
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्रीमातुः पादुकामाहात्मवर्णनंनामैकोननवतितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे, श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील सहाव्या नागरखंडात, हाटकेश्वर क्षेत्राच्या माहात्म्यात, 'श्रीमातेच्या पादुकांचे माहात्म्य' या नव्वदाव्या अध्यायाचे वर्णन पूर्ण झाले.
न तयोः कथितोत्पत्तिर्माहात्म्यं च महामते
त्या दोघींची उत्पत्ती आणि माहात्म्य अजून सांगितलेले नाही, हे महाबुद्धिमान.
तस्माद्विस्तरतो ब्रूहि एकैकस्य पृथक्पृथक्
म्हणून, प्रत्येकाची वेगवेगळी आणि सविस्तर माहिती सांग.
अग्नितीर्थसमुद्भूतां सर्वसौख्यावहां शुभाम्
पवित्र अग्नितीर्थातून उत्पन्न झालेली, सर्व सुख देणारी आणि मंगलमय अशी ती होती.
सोमवंशसमुद्भूतः प्रतीपो नाम भूपतिः
सोमवंशात प्रतिप नावाचा एक राजा जन्माला आला.
तस्य पुत्रद्वयं जज्ञे सर्वलक्षणलक्षितम्
त्याला सर्व उत्तम गुणांनी युक्त असे दोन पुत्र झाले.
अथो शिवपदं प्राप्ते प्रतीपे नृपसत्तमे
मग श्रेष्ठ राजा प्रतिपाने शिवपद प्राप्त केले.
ततश्च मंत्रिभिः सर्वैः शंतनुस्तस्य चानुजः
त्याच्या नंतर सर्व मंत्र्यांनी त्याचा धाकटा मुलगा शांतनू याला राजा केले.
एतस्मिन्नंतरे शक्रो न ववर्ष क्रुद्धाऽन्वितः
त्या काळात इंद्र रागावून पाऊस पाडला नाही.
अतः कृच्छ्रं गतः सर्वो लोकः क्षुत्परिपीडितः
म्हणून सर्व लोक उपासमारीने त्रस्त होऊन मोठ्या अडचणीत सापडले.
संत्यक्ताः पतिभिर्नार्यः पुत्राश्च पितृभिर्निजैः ६.९०.
नवरे आपल्या बायका सोडून गेले आणि वडीलही स्वतःच्या मुलांना टाकून गेले.
दैवयोगात्क्वचित्किंचित्कस्यचिद्यदि दृश्यते
कधी कुठे, कुणाला काही मिळालेच, तर ते नशिबानेच दिसत होते.
शुष्का महीरुहाः सर्वे तथा ये च जलाशयाः
सर्व मोठी झाडे सुकून गेली आणि जलाशयही आटून गेले.
एवं वृष्टेः क्षये जाते नष्टे धर्मपथे तथा
अशा प्रकारे पाऊस थांबला आणि धर्माचाही मार्ग हरवला.
न कश्चिद्यजनं चक्रे न स्वाध्यायं न च व्रतम्
कोणीही यज्ञ केला नाही, स्वाध्याय केला नाही, ना कुणी व्रत पाळले.
एतस्मिन्नेव काले तु विश्वामित्रो महामुनिः
अशाच वेळी महान ऋषी विश्वामित्र तेथे आले.
परिभ्रमंस्ततः प्राप्य कंचिद्ग्रामं निरुद्वसम्
भटकत असताना ते एका गरीब गावात पोहोचले.
अथ तत्र भ्रमन्प्राप्तश्चंडालस्य निवेशनम्
तेथे फिरताना ते चांडाळाच्या घराजवळ गेले.
अथापश्यन्मृतं तत्र सारमेयं चिरोषितम्
तेथे त्यांना एक जुना, मृत कुत्रा दिसला.