वृद्ध्यादौ वाथ चांते वा ताभ्यां पूजां करोति यः
कोणीही जर वाढ किंवा क्षयाच्या सुरुवातीला किंवा शेवटी त्यांची पूजा करतो,
यात्राकाले पुमान्यश्च ताभ्यां पूजां समाचरेत्
किंवा प्रवासाच्या वेळी, पुरुषाने त्यांची पूजा करावी.
सदाष्टम्यां चतुर्दश्यां यस्ताभ्यां बलिमाहरेत्
जो कोणी प्रत्येक अष्टमी आणि चतुर्दशीला त्यांना नैवेद्य अर्पण करतो,
यो महानवमीसंज्ञे दिवसे श्रद्धयान्वितः
जो श्रद्धेने महा नवमी या दिवशी पूजा करतो,
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येंऽबावृद्धामाहात्म्यवर्णनंनामाष्टाशीतितमोऽध्यायः
श्रीस्कांद महापुराणाच्या ऐंशी-आठ हजार श्लोकांच्या संहितेतील सहाव्या नागरखंडातील हाटकेश्वर क्षेत्र महात्म्यात 'अंबावृद्धा महात्म्याचे वर्णन' हा अठ्ठ्याऐंशीवा अध्याय संपला.
बालकानां क्षयो जज्ञे ब्राह्मणानां गृहेगृहे
ब्राह्मणांच्या प्रत्येक घरात मुलांचा नाश होऊ लागला.
तरुणानां विशेषेण चमत्कारपुरोत्तरे
विशेषतः तरुणांमध्ये, एका अद्भुत घडामोडीनंतर हे घडले.
ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे ज्ञात्वा छिद्रसमुद्भवम्
मग त्या सर्व ब्राह्मणांनी, संकटाचे मूळ समजून,
अम्बावृद्धे समासाद्य पूजयित्वा प्रयत्नतः
अंबावृद्धा देवीकडे जाऊन, तिला मनापासून पूजा केली.
रक्षार्थं सर्वविप्राणां चमत्कारेण भूभुजा
सर्व ब्राह्मणांच्या रक्षणासाठी, राजाने आश्चर्याने,
ह्रियंते बालका रात्रौ छिद्रं प्राप्य सहस्रशः
रात्री, संधी मिळताच, हजारो मुलं उचलली जात होती.
प्रसादः क्रियतां तस्माद्ब्राह्मणानां महात्मनाम्
म्हणून त्या महान ब्राह्मणांवर कृपा करावी.
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ततोंऽबा कृपयान्विता
त्यांचे बोलणे ऐकून, मग अंबा दयाळू झाली.
इमे मत्पादुके दिव्ये गुहामध्यगते सदा ६.८९.
ही माझी दिव्य पादत्राणे नेहमी गुहेतच राहतात.
या काचिल्लौल्यमास्थाय निष्क्रमिष्यति मोहतः
जो कोणी कोणत्याही लोभाने, मोहाने बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करेल,
पूजां को वात्र चाहारस्तस्माद्ब्रूहि सुरेश्वरि
इथे कोणती पूजा किंवा नैवेद्य द्यावा, हे सांग, हे देवतांच्या राणी.
पूजां सम्यक्करिष्यंति सर्वासां भक्तिसंयुताः
त्या सर्वजणी भक्तीभावाने योग्य प्रकारे पूजा करतील.
पादुके मे प्रपूज्यादौ मांस मद्यादिभिः क्रमात्
सर्वप्रथम माझ्या पादत्राणांची पूजा करावी, मग क्रमाने मांस, मद्य इत्यादी अर्पण करावीत.
ततस्तथेति ताः प्रोच्य गुहामध्ये व्यवस्थिताः
मग 'तसेच होऊ द्या' असे म्हणून त्या बायका गुहेतच राहिल्या.
ततस्तत्र समागत्य पुरुषा अपि दूरतः प्रयांति च परां सिद्धिं जन्म मृत्युविवर्जिताम्
नंतर तिथे दूरदूरून लोक येऊ लागले आणि त्यांनी जन्म-मरणापासून मुक्त अशी सर्वोच्च सिद्धी मिळवली.
एतस्मिन्नंतरे नष्टा अग्निष्टोमादिकाः क्रियाः ॥ तीर्थयात्राव्रतान्येव संयमा नियमाश्च ये
या दरम्यान अग्निष्टोम वगैरे विधी नाहीसे झाले; फक्त तीर्थयात्रा, व्रते, संयम आणि नियम एवढेच उरले.
ये चापि ब्राह्मणाः शांताः सदा मद्यस्य दूषणम्
जे ब्राह्मण शांत होते, त्यांनी नेहमी मद्याचे दोष टाळले.
तर्पयंति तथा मांसैस्त्यक्ताशेषमखक्रियाः
त्यांनी सर्व यज्ञकर्मे सोडून मांसाने तर्पण केले.
एतस्मिन्नंतरे भीताः सर्वे देवाः सवासवाः ६.८९.
याच वेळी सर्व देवता आणि इंद्र घाबरले.
प्रोचुर्महेश्वरं गत्वा विनयावनताः स्थिताः
ते सर्व महेश्वराकडे गेले, नम्रपणे उभे राहिले आणि बोलू लागले.
देवा ऊचुः हाटकेश्वरजे क्षेत्रे पादुके तत्र संस्थिते
देव म्हणाले: हाटकेश्वर क्षेत्रात, जिथे पादुका ठेवलेल्या आहेत,
ब्राह्मणा अपिदेवेश मद्यमांसेन भक्तितः
देवेश्वरा, तिथे ब्राह्मण सुद्धा भक्तीने मद्य आणि मांस यांचा वापर करून पूजा करतात.
नष्टा धर्मक्रिया सर्वा मर्त्यलोकेत्र सांप्रतम्
मर्त्यलोकात आता सर्व धर्मकर्मे नष्ट झाली आहेत.
तस्मात्त्वं कुरु देवेश यथा स्यात्पादुकाक्षयः
म्हणून, हे देवेश्वरा, पादुकांचा नाश होऊ नये यासाठी जे आवश्यक आहे ते करा.
जगन्माताऽक्षया साक्षान्ममा पि जननी च सा
जगाची माता ही शाश्वत आहे आणि ती खरीखुरी माझीही जननी आहे.