इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठेनागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहत्म्ये सोमप्रासादमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्ताशीतितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे, श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेत, सहाव्या अगरखंडात, हाटकेश्वर क्षेत्राच्या महात्म्यात, सोमप्रासाद महात्म्याचं वर्णन असलेला सत्त्याहत्तरावा अध्याय संपला.
चमत्कारी महित्था च महालक्ष्मीस्तथाऽपरा
चमत्कारी, महित्था, महालक्ष्मी आणि एक अपरा असं दुसरं नाव असलेली,
अंबावृद्धा चतुर्थी च तासां तिस्रः प्रकीर्तिताः
अंबावृद्धा आणि चतुर्थी या चौथ्या; त्यातल्या तीन प्रसिद्ध आहेत.
एतस्याः सर्वमाचक्ष्व प्रभावं सूतसंभव
सूतपुत्रा, या स्थानाचं सगळं सामर्थ्य मला सांग.
यथात्र संस्थिता पूर्वं तत्सर्वं श्रूयतां मम
इथे पूर्वी कसं स्थापन झालं, ते सगळं माझ्याकडून ऐक.
चमत्कारमहीपेन पुरमेतद्यदा कृतम् चतस्रो देवता ह्येताः संमतेन द्विजन्मनाम्
चमत्कार महिपालाने हे नगर उभारलं, तेव्हा या चार देवता ब्राह्मणांच्या संमतीने निवडल्या गेल्या.
अथ तस्य महीपस्य अंबानामाभवत्सुता
त्या राजाला अंबा नावाची एक मुलगी झाली.
उभे ते काशिराजेन परिणीते द्विजोत्तमाः
त्या दोघींचे काशीच्या राजाने लग्न लावले, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो.
कस्यचित्त्वथ कालस्य काशिराजस्य भूपतेः
काही काळानंतर काशीचा राजा, जो पृथ्वीचा अधिपती होता,
अथ तैर्निहतः संख्ये सभृत्यबलवाहनः
तो आपल्या नोकरांसह, सैन्यासह आणि रथांसह युद्धात मारला गेला.
अथांबा चैव वृद्धा च वैधव्यं प्राप्य दुःखदम् ६.८८.
मग अंबा आणि वृद्ध स्त्री, विधवा झाल्यावर, दुःखाने भरल्या.
देव्या आराधने यत्नं कृतवत्यौ ततः परम्
नंतर त्या दोघींनी देवीची भक्ती करण्याचा निश्चय केला.
यावद्वर्षशतं साग्रं न च तुष्टा सुरेश्वरी
शंभर वर्षांपेक्षा जास्त काळ त्यांनी प्रयत्न केला, पण देवतांची राणी समाधानी झाली नाही.
मंत्रैराथर्वणैर्विप्राः क्षुरिकासूक्तसंभवैः
अथर्ववेदातील मंत्रांनी आणि क्षुरिका सूक्तातील स्तोत्रांनी, हे ब्राह्मणांनो,
कृतवत्यौ ततो होमं सुसमिद्धे हुताशने
त्यांनी मग चांगल्या पेटलेल्या अग्नीत होम केला.
श्वेतवस्त्रा विनिष्क्रांता नारी बालार्कसव्रिभा ॥ तथान्या च सुनेत्रास्या तप्तहाटकसन्निभा
त्या वेदीतून एक स्त्री पांढऱ्या वस्त्रात बाहेर आली, ती उगवत्या सूर्यासारखी तेजस्वी होती; दुसरी एक सुंदर डोळ्यांची स्त्री, ताज्या सोन्यासारखी चमकत होती.
तस्मात्कुण्डाद्विनिष्क्रांता धृतखड्गा भयावहा
त्या वेदीतून एक स्त्री बाहेर आली, तिच्या हातात तलवार होती आणि ती भयंकर दिसत होती.
प्रोचतुस्ते वरं हृत्स्थं प्रार्थ्यतामिति दुर्लभम्
त्या म्हणाल्या: 'तुमच्या मनात असलेला, अगदी कठीण असला तरी, जो काही वर मागायचा आहे तो मागा.'
निहतः संगरे क्रुद्धैर्यवनैः कालपूर्वकैः
तो युद्धात क्रोधी यवनांकडून, काळानुसार, मारला गेला.
युष्मदीय प्रसादेन यथा तेषां परिक्षयः
तुमच्या कृपेने त्यांचा नाश व्हावा.
स्थातव्यं च तथात्रैव उभाभ्यामपि सादरम् ६.८८.
आणि दोघींनीही इथेच, पूर्वीप्रमाणेच, आदराने राहावे.
तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा उभे ते देवते ततः
त्यांचे ते शब्द ऐकून, त्या दोन्ही देवता,
एतस्मिन्नंतरे तस्मात्कुण्डाच्छतसहस्रशः
इतक्यात त्या वेदीतून हजारो हजारो
एका गजमुखी तत्र तथान्या तुरगानना
त्यात एकीला हत्तीचे मुख होते, आणि दुसरीला घोड्याचे तोंड होते.
तिर्यञ्च वपुषश्चान्या वक्त्रैर्मानुषसंभवैः
काहींना प्राण्यांचे रूप होते, पण त्यांची तोंडे माणसांप्रमाणे होती.
गुह्य स्थानस्थितैर्वक्त्रैरेकाश्चान्या हृदिस्थितैः
काहींची तोंडे गुप्त जागी होती, तर काहींची तोंडे हृदयात होती.
एकहस्ता द्विहस्ताश्च पञ्चहस्तास्तथापराः
काहींना एक हात, काहींना दोन हात, तर काहींना पाच हात होते.
बहुपादा विपादाश्च एकपादास्तथापराः
काहींना अनेक पाय, काहींना दोन पाय, तर काहींना एकच पाय होता.
एकनेत्रा द्विनेत्राश्च त्रिनेत्राश्च तथापराः
काहींना एक डोळा, काहींना दोन डोळे, तर काहींना तीन डोळे होते.
वृषवानरसिंहाजव्याघ्रसर्पास्थिताः पराः
काहींनी वृषभ, माकड, सिंह, शेळी, वाघ आणि साप यांची रूपे घेतली होती.