तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र शस्त्रहतस्य च
म्हणूनच, पूर्ण प्रयत्नाने, शस्त्राने मारलेल्यांसाठीही—
उपसर्ग मृतानां च सर्पाग्निविषबन्धनैः
सर्प, अग्नी, विष किंवा कैदेमुळे मरण पावलेल्यांसाठीही—
यः पितॄंस्तर्पयेत्तत्र प्रेतपक्षे जलैरपि
जो कोणी त्या ठिकाणी, पितृपक्षात, अगदी पाण्यानेसुद्धा पितरांना तर्पण करतो—
एतद्वः सर्वमाख्यातं रामह्रदसमुद्भवम्
हे सर्व रामह्रदाच्या उत्पत्तीचे वर्णन तुम्हाला सांगितले आहे.
श्राद्धकाले नरो भक्त्या यश्चैतत्पठति स्वयम्
श्राद्धाच्या वेळी जो मनुष्य भक्तीने हे स्वतः वाचतो—
पर्वकाले ऽथवा प्राप्ते पठेद्ब्राह्मणसंनिधौ
किंवा सणाच्या वेळी, किंवा ब्राह्मणांच्या उपस्थितीत वाचतो—
शृणुयाद्वापि यो भक्त्या कीर्त्यमानमिदं नरः
किंवा जो मनुष्य भक्तीने हे ऐकतो—
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्या संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये रामह्रदोत्पत्तिवृत्तान्तवर्णनंनामैकोनसप्ततितमोऽ ध्यायः
अशा प्रकारे एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या श्रीस्कांद महापुराणाच्या सहाव्या नागरखंडातील हाटकेश्वर क्षेत्र माहात्म्यातील रामह्रद उत्पत्तीवृत्तांताचे एकोणसत्तरावे अध्याय संपले.
कार्तिकेयेन निर्मुक्ता हत्वा वै तारकं रणे
कार्तिकेयाने रणात तारकाचा वध केला.
तथास्ति सुमहत्कुण्डं स्वच्छोदकसमावृतम् स पापान्मुच्यते सद्य आजन्ममरणांति कात्
तेथे एक मोठे, स्वच्छ पाण्याचे कुंड आहे; त्यात स्नान केल्याने जन्मापासून मृत्यूपर्यंतचे सर्व पाप त्वरित नष्ट होतात.
किमर्थं स्वामिना तत्र किंप्रभावा वद स्वयम्
हे स्वामी, तेथे हे का आहे? त्याची अशी शक्ती कशी? कृपया तुम्हीच सांगा.
हिरण्याक्षस्य दायादस्त्रैलोक्यस्य भयावहः
तो हिरण्याक्षाचा वारस असून, त्रैलोक्याला भीती घालणारा आहे.
स ज्ञात्वा जनकं ध्वस्तं विष्णुना प्रभविष्णुना
त्याने जेव्हा पाहिले की त्याचा वडील विष्णूंनी नष्ट केला आहे,
यावद्वर्षसहस्रांतं शीर्णपर्णा शनः स्थितः
तो हजार वर्षे पडलेली पाने खात, हळूहळू तप करत राहिला.
वरुपूजोपहारैश्च नैवेद्यैर्विविधैस्ततः
त्याने विविध पूजा, नैवेद्य आणि दान यांद्वारे उपासना केली.
ज्ञात्वा रुद्रमसंतुष्टं ततो रौद्रं तपोऽकरोत्
रुद्र समाधानी झाल्याचे ओळखून, त्याने कठोर तप सुरू केले.
ततस्तुष्टो महादेवो वृषारूढ उमापतिः
मग वृषारूढ, उमा-पती महादेव प्रसन्न झाले.
तत्र प्रोवाच संहृष्टस्तारनादेन नादयन् ६.७०.
तेथे, तारकाच्या गर्जनेसारख्या आनंदाने त्यांनी बोलले.
भोभोस्तारक तुष्टोऽस्मि साहसं मेदृशं कुरु
तारका, मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे; असेच काही साहस कर.
अजेयः सर्वदेवानां त्वत्प्रसादादहं विभो
तुझ्या कृपेने, प्रभो, मी सर्व देवांना अजिंक्य झालो आहे.
त्वया यत्प्रार्थितं दैत्य त्वमेको बलवानिह
दैत्य, तू जे काही मागितलेस, ते येथे फक्त तुझ्यातच सामर्थ्य आहे.
एवमुक्त्वा महादेवः स्वमेव भवनं गतः
असे म्हणून महादेव आपल्या निवासस्थानी परत गेले.
ततो दानवसैन्येन महता परिवारितः
नंतर तो मोठ्या दानव सैन्याने वेढला गेला.
अथाभवन्महायुद्धं देवानां दानवैः सह
मग देव आणि दानव यांच्यात भयंकर युद्ध झाले.
तत्राभवत्क्षयो नित्यं देवानां रणमूर्धनि
त्या युद्धाच्या मध्यभागी नेहमीच देवांचा संहार होत असे.
ततश्चक्रुरुपायांस्ते विजयाय दिवौकसः
मग स्वर्गवासी विजय मिळवण्यासाठी उपाय शोधू लागले.
अन्यान्यपि शरीरस्य रक्षणार्थं प्रयत्नतः
शरीराचं रक्षण करण्यासाठी इतरही अनेक उपाय काळजीपूर्वक वापरले गेले.
ससृजुस्ते सुराधीशा दानवेभ्यो दिवानिशम् ॥ ६.७०.
देवतांचे अधिपती हे उपाय दानवांपासून संरक्षणासाठी रात्रंदिवस निर्माण करत होते.
मुद्गरा भिंडिपालाश्च शतघ्न्योऽथ वरेषवः विशेषाहवसंबन्धव्यूहानां प्रक्रियाश्च याः
गदा, गोफण, शतघ्नी आणि उत्तम बाण, तसेच विशेष लढाया व मांडणी यांची आखणी—
तथान्यानि विचित्राणि कूटयुद्धान्यनेकशः
तसेच अनेक प्रकारची विचित्र व कपटी युद्धकला देखील तयार करण्यात आली.