एकविंशतिमे प्राप्ते ततश्च पितृतर्पणे
एकविसाव्या दिवशी पितरांसाठी तर्पण करण्याचा विधी आला.
रामराम महाभाग त्यजैतत्कर्म गर्हितम्
राम, राम, भाग्यवान राम, हे कर्म सोड, कारण हे निंदनीय आहे.
यत्त्वया विहितं कर्म नैतदन्यः करिष्यति
तू जे कर्म केलं आहेस, ते इतर कुणीही करू शकणार नाही.
तस्मात्तुष्टा वयं वत्स दास्यामश्चित्त वांछितम्। प्रार्थयस्व द्रुतं तस्माद्दुर्लभं त्रिदशैरपि
म्हणूनच, बाळा, आम्ही तृप्त झालो आहोत. तुझ्या मनातील इच्छा आम्ही पूर्ण करू; लवकर माग, कारण ती देवांनाही सहज मिळत नाही.
राम उवाच। पितरो यदि तुष्टा मे यच्छंति यदि वांछितम्। तस्मात्तीर्थमिदं पुण्यं मन्नाम्ना लोकविश्रुतम्। रक्तदोषविनिर्मुक्तं सेवितं वरतापसैः
राम म्हणाला: जर माझे पितर माझ्यावर प्रसन्न असतील आणि मला हवी ती गोष्ट देतील, तर हे तीर्थ माझ्या नावाने जगभर प्रसिद्ध होवो, रक्तदोषापासून मुक्त राहो आणि श्रेष्ठ तपस्व्यांनी पूजित होवो.
पितर ऊचुः। पितृतर्पणजा गर्ता त्वया येयं विनिर्मिता। रामह्रद इति ख्यातिं प्रयास्यति जगत्त्रये
पितर म्हणाले: पितृतर्पणासाठी तू जे खड्डे केलेस, ते 'रामह्रद' या नावाने तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध होतील.
यत्र भक्तियुता लोकास्तर्पयिष्यंति वै पितॄन्
तेथे भक्तीने लोक आपल्या पितरांना तर्पण करतील.
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां मासि भाद्रपदे नरः
भाद्रपद महिन्यात कृष्णपक्षातील चतुर्दशीला, एक मनुष्य—
अपि प्रेतत्वमापन्नं नरके वा समाश्रितम्
जरी तो मृत झाला असेल किंवा नरकात असला तरी—
सूत उवाच रामोऽपि च तपस्तेपे तत्रैव क्रोधवर्जितः॥६.६९.
सूतमुनी म्हणाले: तेथेच रामाने राग सोडून कठोर तप केला.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र शस्त्रहतस्य च
म्हणूनच, पूर्ण प्रयत्नाने, शस्त्राने मारलेल्यांसाठीही—
उपसर्ग मृतानां च सर्पाग्निविषबन्धनैः
सर्प, अग्नी, विष किंवा कैदेमुळे मरण पावलेल्यांसाठीही—
यः पितॄंस्तर्पयेत्तत्र प्रेतपक्षे जलैरपि
जो कोणी त्या ठिकाणी, पितृपक्षात, अगदी पाण्यानेसुद्धा पितरांना तर्पण करतो—
एतद्वः सर्वमाख्यातं रामह्रदसमुद्भवम्
हे सर्व रामह्रदाच्या उत्पत्तीचे वर्णन तुम्हाला सांगितले आहे.
श्राद्धकाले नरो भक्त्या यश्चैतत्पठति स्वयम्
श्राद्धाच्या वेळी जो मनुष्य भक्तीने हे स्वतः वाचतो—
पर्वकाले ऽथवा प्राप्ते पठेद्ब्राह्मणसंनिधौ
किंवा सणाच्या वेळी, किंवा ब्राह्मणांच्या उपस्थितीत वाचतो—
शृणुयाद्वापि यो भक्त्या कीर्त्यमानमिदं नरः
किंवा जो मनुष्य भक्तीने हे ऐकतो—
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्या संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये रामह्रदोत्पत्तिवृत्तान्तवर्णनंनामैकोनसप्ततितमोऽ ध्यायः
अशा प्रकारे एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या श्रीस्कांद महापुराणाच्या सहाव्या नागरखंडातील हाटकेश्वर क्षेत्र माहात्म्यातील रामह्रद उत्पत्तीवृत्तांताचे एकोणसत्तरावे अध्याय संपले.
कार्तिकेयेन निर्मुक्ता हत्वा वै तारकं रणे
कार्तिकेयाने रणात तारकाचा वध केला.
तथास्ति सुमहत्कुण्डं स्वच्छोदकसमावृतम् स पापान्मुच्यते सद्य आजन्ममरणांति कात्
तेथे एक मोठे, स्वच्छ पाण्याचे कुंड आहे; त्यात स्नान केल्याने जन्मापासून मृत्यूपर्यंतचे सर्व पाप त्वरित नष्ट होतात.
किमर्थं स्वामिना तत्र किंप्रभावा वद स्वयम्
हे स्वामी, तेथे हे का आहे? त्याची अशी शक्ती कशी? कृपया तुम्हीच सांगा.
हिरण्याक्षस्य दायादस्त्रैलोक्यस्य भयावहः
तो हिरण्याक्षाचा वारस असून, त्रैलोक्याला भीती घालणारा आहे.
स ज्ञात्वा जनकं ध्वस्तं विष्णुना प्रभविष्णुना
त्याने जेव्हा पाहिले की त्याचा वडील विष्णूंनी नष्ट केला आहे,
यावद्वर्षसहस्रांतं शीर्णपर्णा शनः स्थितः
तो हजार वर्षे पडलेली पाने खात, हळूहळू तप करत राहिला.
वरुपूजोपहारैश्च नैवेद्यैर्विविधैस्ततः
त्याने विविध पूजा, नैवेद्य आणि दान यांद्वारे उपासना केली.
ज्ञात्वा रुद्रमसंतुष्टं ततो रौद्रं तपोऽकरोत्
रुद्र समाधानी झाल्याचे ओळखून, त्याने कठोर तप सुरू केले.
ततस्तुष्टो महादेवो वृषारूढ उमापतिः
मग वृषारूढ, उमा-पती महादेव प्रसन्न झाले.
तत्र प्रोवाच संहृष्टस्तारनादेन नादयन् ६.७०.
तेथे, तारकाच्या गर्जनेसारख्या आनंदाने त्यांनी बोलले.
भोभोस्तारक तुष्टोऽस्मि साहसं मेदृशं कुरु
तारका, मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे; असेच काही साहस कर.
अजेयः सर्वदेवानां त्वत्प्रसादादहं विभो
तुझ्या कृपेने, प्रभो, मी सर्व देवांना अजिंक्य झालो आहे.