ततः खाद्यं च चव्यं च लेह्यं चोष्यं तथैव च अम्लानि मधुराण्येव तिक्तानि गुणवंति च
मग खाण्याच्या, चावण्याच्या, चाटण्याच्या आणि शोषण्याच्या सर्व प्रकारच्या पदार्थांसह, आंबट, गोड, कडू आणि गुणकारी गोष्टी मिळाल्या.
एवं प्राप्य परां तृप्तिं तया धेन्वा स भूपतिः
त्या गायीमुळे राजाला अत्युच्च समाधान मिळाले.
ततो भुक्त्यवसाने तु प्रार्थयामास भूपतिः
भोजन झाल्यावर राजाने एक विनंती केली.
कामधेनुरियं ब्रह्मन्नार्हारण्यनिवासिनाम्
हे ब्राह्मण, ही कामधेनू आहे; ती जंगलात राहणाऱ्यांसाठी नाही.
येनाऽकरान्करोम्यद्य लोकांस्तस्याः प्रभावतः
आज मी तिच्या सामर्थ्याने सर्व भूमी समृद्ध करीन.
एवं कृते तव श्रेयो भविष्यति च सद्यशः ६.६६.
असे केल्यास तुझ्या कल्याणासह तुझे तात्काळ यशही वाढेल.
जमदग्निरुवाच होमधेनुरियं राजन्ममैका प्राणसंमता
जमदग्नी म्हणाले: राजन, ही माझी एकमेव यज्ञासाठीची गाय आहे, जी मला प्राणप्रिय आहे.
अहं शतसहस्रं ते यच्छाम्यस्याः कृते द्विज
हे ब्राह्मण, तिच्या बदल्यात मी तुला शंभर हजार गायी देईन.
किं पुनर्होमधेनुर्या प्रभावैरीदृशैर्युता
मग अशी ही यज्ञासाठीची गाय, जी इतक्या अद्भुत शक्तींनी युक्त आहे, तिचे महत्त्व किती मोठे!
विमोहाद्ब्राह्मणो यो गां विक्रीणाति धनेच्छया
जो ब्राह्मण मोहाने आणि धनाच्या इच्छेने गाय विकतो—
सुरां पीत्वा द्विजं हत्वा द्विजानां निष्कृतिः स्मृता
मद्य पिणे किंवा ब्राह्मणाचा वध करणे—या दोन्ही गोष्टी ब्राह्मणांसाठी प्रायश्चित्ताने दूर करता येतात.
बलादपि हरिष्यामि तस्मात्साम्ना प्रदीयताम्
मी तिला जबरदस्तीने घेईन; म्हणून तू ती आनंदाने दे.
अस्त्रमस्त्रमिति प्रोच्य समुत्तस्थौ सभातलात्
‘शस्त्रास शस्त्र!’ असे म्हणून तो सभागृहातून उठून उभा राहिला.
ततस्ते सेवकास्तस्य नृपतेश्चित्तवेदिनः
मग त्या राजाचे मन जाणणारे त्याचे सेवक—
तस्यैवं वध्यमानस्य जमदग्नेर्महात्मनः
महात्मा जमदग्नी यांना असे मारले जात असताना—
साऽपि नानाविधैस्तीक्ष्णैः खण्डिता वरवर्णिनी ६.६६.
ती तेजस्वी गायही अनेक धारदार शस्त्रांनी जखमी करण्यात आली.
एवं हत्वा स विप्रेन्द्रं जमदग्निं महीपतिः
अशा प्रकारे त्या राजाने श्रेष्ठ ब्राह्मण जमदग्नी यांचा वध केला.
अथ सा काल्यमाना च धेनुः कोपसमन्विता
मग मारहाण होत असताना ती गाय रागाने भरून गेली.
तस्याः संरम्भमाणाया वक्त्रमार्गेण निर्गताः
तिच्या रागाने तिच्या तोंडातून ते सर्व बाहेर आले.
नानाशस्त्रधराः सर्वे यमदूता इवापराः
ते सगळे वेगवेगळ्या शस्त्रांनी सज्ज होते, जणू यमाचे दुसरे दूतच.
साऽब्रवीद्धन्यतामेतद्धैहयाधिपतेर्बलम् विनाशयितुमारब्धं शितैः शस्त्रैर्निरर्गलम्
ती म्हणाली, 'हेच भाग्य आहे; हैहयराजाच्या सैन्याचा नाश तीक्ष्ण शस्त्रांनी, कोणतीही अडथळा न येता, सुरू झाला आहे.'
१ न कश्चित्पुरुषस्तेषां सम्मुखोऽप्यभवद्रणे
त्यांच्यातील एकही पुरुष रणांगणात समोरासमोर उभा राहिला नाही.
अथ भग्नं बलं दृष्ट्वा वध्यमानं समंततः
मग सैन्य तुटून सर्वत्र मारले जात असल्याचे पाहून,
तेजोहानिः परा तेऽद्य जाता ब्रह्मवधाद्विभो
हे महाबळा, आज ब्राह्मणवधामुळे मोठा तेजाचा नाश झाला आहे.
यावन्नागच्छते तस्य रामोनाम सुतो बली
जोपर्यंत त्याचा बलवान राम नावाचा मुलगा येत नाही,
नैषा शक्या बलान्नेतुं कामधेनुर्महोदया ६.६६.
ही मोठी कामधेनू बलपूर्वक नेता येणार नाही.
ततः स पार्थिवो भीतस्तेषां वाक्याद्विशेषतः
मग त्यांच्या शब्दांमुळे तो राजा विशेषतः घाबरला.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये जमदग्निवधवर्णनंनाम षट्षष्टितमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील सहाव्या नागरखंडात, हाटकेश्वर क्षेत्राच्या माहात्म्यात, जमदग्नीवधाचे वर्णन असलेला हा साठाव्या अध्याय आहे.
फलानि कन्दमूलानि गृहीत्वाऽऽश्रमसम्मुखः
फळे, कंद आणि मुळे घेऊन तो आश्रमाच्या दिशेने गेला.
स दृष्ट्वा स्वाश्रमं ध्वस्तं पुलिन्दैर्बहुशो वृतम्
त्याने पाहिले की, त्याचा स्वतःचा आश्रम उद्ध्वस्त झाला असून, अनेक पुलिंदांनी वेढलेला आहे.