यस्तत्र त्यजति प्राणान्कृत्वा प्रायोपवेशनम् ॥ न च भूयोऽत्र संसारे स जन्माप्नोति । मानवः
जो कोणी तिथे प्रायोपवेशन करून प्राण सोडतो, तो मनुष्य पुन्हा या जन्मसाखळीत येत नाही.
गंडूषमपि तोयस्य यस्तस्य निवसन्पिबेत्
जो कोणी तिथे राहून त्या पाण्याचा एक घोट जरी पितो,
यस्तत्र ब्राह्मणेंद्राणां संप्रयच्छति भोजनम्
जो कोणी तिथे श्रेष्ठ ब्राह्मणांना भोजन देतो,
त्रुटिमात्रं च यो दद्यात्तत्र स्वर्णं समाहितः
आणि जो कोणी तिथे एक तुकडा जरी सोनं एकाग्रतेने देतो,
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्तीर्थवरमाश्रयेत्
म्हणून सर्व प्रयत्न करून त्या श्रेष्ठ तीर्थाचा आश्रय घ्यावा.
अत्र गाथा पुरा गीता गौतमेन महर्षिणा
इथे पूर्वी गौतम ऋषींनी एक गाथा गायली होती.
गंगायमुनयोः संगे नरः स्नात्वा समाहितः
जो मन लावून गंगा-यमुना संगमावर स्नान करतो—
एतद्वः सर्वमाख्यातं गंगायमुनयोर्मया
गंगा आणि यमुना यांच्याबद्दल सर्व काही मी तुम्हाला सांगितले आहे.
यत्र ते पितरस्तेन रुधिरेण प्रतर्पिताः
तेथे तुमचे पितर त्या रक्ताने तृप्त झाले होते.
तत्र भाद्रपदे मासि योऽमावास्यामवाप्य च
भाद्रपद महिन्यात अमावस्येला जो तेथे पोहोचतो—
यत्तेन पितरस्तत्र रुधिरेण प्रतर्पिताः
त्या रक्तामुळे तेथे पितर तृप्त झाले होते.
पितृणां तर्पणार्थाय मेध्याः संकीर्तिता बुधैः
पितरांच्या तृप्तीसाठी शुद्ध अर्पणांची शहाण्यांनी सांगड घातली आहे.
श्रुतिस्मृतिविरुद्धं च कर्म सद्भिर्विगर्हितम्
श्रुती-स्मृतींना विरोध करणारे कर्म सज्जनांनी निंदनीय मानले आहे.
तत्कृतं तर्पिता येन पितरो रुधिरेण ते
ज्याने असे कृत्य केले, ज्यामुळे पितर रक्ताने तृप्त झाले—
पिता तस्य पुरा विप्रा जमदग्निर्निपातितः
त्याचे वडील, ब्राह्मणहो, पूर्वी जमदग्नी होते, जे मारले गेले.
ततः कोपपरीतेन तेन प्रोक्तं महात्मना
मग रागाने भरलेल्या त्या महात्म्याने असे सांगितले.
एतस्मात्कारणात्तेन रुधिरेण महात्मना
या कारणासाठी त्या महात्म्याने रक्ताने—
किंनामा स च भूपालो विस्तराद्वद सूत तत् ॥ ६.६६.
त्या राजाचे नाव काय होते? ते सविस्तर सांग, सूत.
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तत्रासीद्दग्धकल्मषः
हाटकेश्वरजवळील क्षेत्रात, जिथे पापे जळून गेली होती, असा एक होता.
चत्वारस्तस्य पुत्राश्च बभूवुर्गुणसंयुताः
त्याला चार गुणी पुत्र होते.
कदाचिद्वसतस्तस्य जमदग्नेर्महावने
एकदा जमदग्नी मोठ्या जंगलात राहात असताना—
एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो हैहयाधिपतिर्बली
तेव्हाच बलाढ्य हैहयांचा अधिपती तेथे आला.
मृगलिप्सुर्वने तस्मिन्भ्रममाण इतस्ततः
त्या जंगलात शिकार करण्याची इच्छा ठेवून तो इकडे तिकडे भटकत होता.
अथ तं पार्थिवं दृष्ट्वा स मुनिस्तुष्टिसंयुतः
मग त्या राजाला पाहून तो ऋषी अत्यंत संतुष्ट झाला.
सोऽपि तं प्रणिपत्योच्चैर्विनयेन समन्वितः
तोही अत्यंत नम्रपणे त्याला वंदन करून खाली वाकला.
साग्निहोत्र कलत्रस्य परिवारयुतस्य च ॥ ६.६६.
त्याच्या आजूबाजूला अग्निहोत्र, पत्नी आणि सेवक होते.
अद्य मे सफलं जन्म जीवितं सफलं च मे
आज माझा जन्म सफल झाला, आणि माझं आयुष्यही सार्थक झालं.
एवमुक्त्वा स राजर्षिर्विश्रम्य सुचिरं ततः
असं म्हणून तो राजर्षी बराच वेळ विश्रांती घेत होता.
अनुज्ञां देहि मे ब्रह्मन्प्रयास्यामि निजं गृहम्
ब्रह्मन्, मला परवानगी द्या, म्हणजे मी माझ्या घरी जाऊ शकेन.
मनोरथ इव ध्यातः सर्वदेवमयोऽतिथिः
मनातल्या इच्छेसारखा, सर्व देवांचे स्वरूप असलेला पाहुणा तिथे आला.