चन्द्र उवाच यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम संनिधानं त्वया कार्यं लोकानां हित काम्यया
चंद्र म्हणाला — देवादिदेव, जर आपण समाधानी असाल आणि मला वर द्यायचा असेल, तर लोकांच्या कल्याणासाठी आपली उपस्थिती येथे असू द्या.
सोमवारेण सांनिध्यं करिष्ये वचनात्तव
सोमवारी, तुमच्या वचनानुसार मी आपली उपस्थिती देईन.
एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः
असे म्हणून देवादिदेव तेथे अदृश्य झाले.
सुता दक्षस्य विप्रेंद्रा शंकरस्य वचः स्मरन् ६.६३.
ब्राह्मणश्रेष्ठ, दक्षाच्या कन्या शंकराचे शब्द आठवत होत्या.
एवं सोमेश्वरास्तत्र बभूवुर्द्विजसत्तमाः
म्हणून, द्विजश्रेष्ठांनो, तेथे सोमेश्वरांची स्थापना झाली.
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सोमनाथोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिषष्टितमोऽध्यायः
अशी ही श्रीस्कांद महापुराणातील एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील सहाव्या नागरखंडातील श्रीहाटकेश्वर क्षेत्रमाहात्म्यातील 'सोमनाथ उत्पत्तीचे माहात्म्य' या त्रिसष्ठ अध्यायाची समाप्ती.
चमत्कारनरेंद्रेण स्थापिता श्रद्धया पुरा
पूर्वी चमत्कारिक राजाने श्रद्धेने ती स्थापना केली होती.
यया स महिषः पूर्वं निहतो दानवो रणे
जिच्या कृपेने पूर्वी रणांगणात महिषासुर दानवाचा वध झाला.
यदा तन्निर्मितं तत्र पुरं तेन महात्मना
त्या महात्म्याने तेथे ती नगरी बांधली जेव्हा,
पुरस्य तस्य रक्षार्थं तथा तत्पुरवासिनाम्
त्या नगरीच्या आणि तिच्या रहिवाशांच्या रक्षणासाठी,
यस्तामभ्यर्चयेत्सम्यङ्महानवमिवासरे
जो कोणी महाअष्टमीच्या दिवशी तिला योग्य रीतीने पूजतो,
भूतप्रेतपिशाचेभ्यः शत्रुतश्च विशेषतः
त्याला भूत, प्रेत, पिशाच्च आणि विशेषतः शत्रूंपासून संरक्षण मिळते.
यंयं काममभिध्यायञ्छुक्लाष्टम्यां नरः शुचिः
जो शुद्ध पुरुष शुक्लाष्टमीच्या दिवशी मनात जो काही संकल्प करतो,
निष्कामः सुखमाप्नोति मोक्षं नास्त्यत्र संशयः
तो निष्काम राहून सुख प्राप्त करतो; आणि त्याला मुक्तीही मिळते, यात शंका नाही.
तामाराध्य गताः पूर्वं सिद्धिं भूरिर्महीभुजः
तिची भक्ती करून, पूर्वी अनेक राजांनी मोठे यश मिळवले.
यस्तस्याः श्रद्धयोपेतः प्रकरोति प्रदक्षिणाम् ६.६४,
जो कोणी श्रद्धेने तिची प्रदक्षिणा करतो,
तस्या आयतने पूर्वमाश्चर्यमभवन्महत्
तिच्या मंदिरात एकदा मोठे आश्चर्य घडले होते.
आसीच्चित्ररथोनाम पूर्वं पार्थिवसत्तमः
पूर्वी चित्ररथ नावाचा एक श्रेष्ठ राजा होता.
शुक्लाष्टम्यां सदा भक्त्या स तस्याः श्रद्धयान्वितः
तो दर महिन्याच्या शुक्ल अष्टमीला, भक्ती आणि श्रद्धेने तिची पूजा करत असे.
ततः प्रणम्य तां देवीं संप्रयाति पुनर्गृहम्
मग त्या देवीला वंदन करून, तो पुन्हा घरी जात असे.
एवं तस्य नरेंद्रस्य प्रदक्षिणरतस्य च
अशा रीतीने, तो राजा नेहमी प्रदक्षिणा करण्यात मग्न असे.
कस्यचित्त्वथ कालस्य स राजा तत्र संगतः
काही काळानंतर, तो राजा तिथे आला.
अग्रस्थांस्तान्द्विजान्सर्वान्नमश्चक्रे समाहितः
समोर उभ्या असलेल्या सर्व श्रेष्ठ ब्राह्मणांना त्याने आदराने नमस्कार केला.
ततस्तैः सहितैस्तत्र सहासीनः कथाः शुभाः
मग त्यांच्यासोबत बसून, त्याने शुभ गोष्टींच्या गप्पा मारल्या.
ततः कस्मिन्कथांते स पृष्टस्तैर्द्विजसत्तमैः
नंतर, एका गोष्टीच्या शेवटी, त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी त्याला विचारले.
राजन्पृच्छामहे सर्वे त्वां वयं कौतुकान्विताः ६.६४.
राजा, आम्ही सर्वजण कुतूहलाने तुला विचारतो.
मासिमासि सदाष्टम्यां त्वं शुक्लायां सुदूरतः
दर महिन्याच्या शुक्ल अष्टमीला, तू दूरवरून येथे येतोस,
यत्नेनान्याः परित्यज्य सर्वाः पूजादिकाः क्रियाः
इतर सर्व पूजा वगैरे विधी बाजूला ठेवून, तू हे सर्व मन लावून करतोस.
रहस्यमपि वक्तव्यं युष्माकं सांप्रतं मया
हे गुपित असले तरी, आता ते मला तुम्हाला सांगावे लागेल.
अहमास शुकः पूर्वमस्मिन्नायतने शुभे
पूर्वी, मी या पवित्र मंदिरात एक पोपट होतो.