तं दृष्ट्वा स प्रणम्योच्चै स्ततः प्रोवाच सादरम्
त्याला पाहून त्याने खाली वाकून नमस्कार केला आणि आदराने बोलू लागला.
परिक्षीणोऽस्मि विप्रेंद्र क्षयव्याधिप्रभावतः
ब्राह्मणश्रेष्ठा, मला क्षय रोगाच्या प्रभावामुळे खूपच अशक्तपणा आला आहे.
मया चिकित्सकाः पृष्टास्तैरुक्तं भेषजं कृतम्
मी वैद्यांना विचारले, त्यांनी सांगितलेली औषधे घेतली आहेत.
यदि नैवोपदेशं मे कञ्चित्त्वं संप्रदास्यसि ६.६३.
जर तू मला काही उपाय सांगितला नाहीस—
शक्यते किं पुनस्तस्य दक्षस्यामिततेजसः
अमर्याद तेज असलेल्या त्या दक्षासाठी कोणता उपाय शक्य आहे?
तस्मादत्रोपदेशं ते प्रयच्छामि सुसंमतम्
म्हणून मी तुला इथे उत्तम असा एक उपाय सांगतो.
नादेयं किंचिदस्तीह देवदेवस्य शूलिनः
देवतांचा देव, त्रिशूळधारी शंकरासाठी येथे काहीही अशक्य नाही.
अष्टषष्टिषु तीर्थेषु सत्यं वासः सदा क्षितौ
अठ्ठावन्न तीर्थांमध्ये, पृथ्वीवर सदैव वास करणे हेच खरे आहे.
आराधय ततो नित्यं श्रद्धापूतेन चेतसा
म्हणून, श्रद्धेने शुद्ध झालेल्या मनाने रोज त्याची पूजा कर.
तस्मिन्प्रभासके क्षेत्रे दिव्यलिंगानि शूलिनः
त्या प्रभास क्षेत्रात त्रिशूळधारी महादेवाची दिव्य लिंगे आहेत.
ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य संदर्शनं गतः
मग महादेव प्रसन्न होऊन त्याच्यासमोर प्रकट झाले.
चन्द्र उवाच परं क्षीणोऽस्मि देवेश यक्ष्मणाहं पदांतिकम्
चंद्र म्हणाला: देवाधिदेव, मला क्षयरोगाने फारच अशक्तपणा आला आहे, मृत्यू जवळ आला आहे.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भगवान्वृषभध्वजः
त्याची ती वचने ऐकून, वृषभध्वज भगवान—
एष चंद्रस्त्वया शप्तो जामाता न कृतं शुभम् ६.६३.
हा चंद्र तुझ्यामुळे शापित झाला; तुझ्या जावयाने शुभ कर्म केले नाही.
नाकरोन्मे पुरः प्रोच्य करिष्यामीत्य सत्यवाक्
त्याने तुझ्यासमोर 'मी करीन' असे खरे बोलले, पण प्रत्यक्षात काही केले नाही.
तेन शप्तस्तु कोपेन सुतार्थे वृषभध्वज
म्हणून, आपल्या मुलीच्या रागाने वृषभध्वजाने त्याला शाप दिला.
समाः संवीक्षते नित्यं मम वाक्यादसंशयम्
तो माझ्या आज्ञेप्रमाणे नेहमी महिने लक्षात ठेवतो, यात काहीच शंका नाही.
तस्मात्पक्षं क्षयं यातु पक्षं वृद्धिं प्रगच्छतु
म्हणून एक पक्ष क्षीण होवो आणि दुसरा वाढू द्यावा.
ततो दक्षस्तथेत्युक्त्वा जगाम निजमन्दिरम्
तेव्हा दक्षाने 'तसेच होवो' असे म्हणून आपल्याच घरी गेला.
भूयोऽपि प्रार्थयाभीष्टं मत्तस्त्वं शशलांछन
शशिलांछन, पुन्हा एकदा तू मला हवे ते वर मागू शकतोस.
चन्द्र उवाच यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम संनिधानं त्वया कार्यं लोकानां हित काम्यया
चंद्र म्हणाला — देवादिदेव, जर आपण समाधानी असाल आणि मला वर द्यायचा असेल, तर लोकांच्या कल्याणासाठी आपली उपस्थिती येथे असू द्या.
सोमवारेण सांनिध्यं करिष्ये वचनात्तव
सोमवारी, तुमच्या वचनानुसार मी आपली उपस्थिती देईन.
एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः
असे म्हणून देवादिदेव तेथे अदृश्य झाले.
सुता दक्षस्य विप्रेंद्रा शंकरस्य वचः स्मरन् ६.६३.
ब्राह्मणश्रेष्ठ, दक्षाच्या कन्या शंकराचे शब्द आठवत होत्या.
एवं सोमेश्वरास्तत्र बभूवुर्द्विजसत्तमाः
म्हणून, द्विजश्रेष्ठांनो, तेथे सोमेश्वरांची स्थापना झाली.
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सोमनाथोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिषष्टितमोऽध्यायः
अशी ही श्रीस्कांद महापुराणातील एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील सहाव्या नागरखंडातील श्रीहाटकेश्वर क्षेत्रमाहात्म्यातील 'सोमनाथ उत्पत्तीचे माहात्म्य' या त्रिसष्ठ अध्यायाची समाप्ती.
चमत्कारनरेंद्रेण स्थापिता श्रद्धया पुरा
पूर्वी चमत्कारिक राजाने श्रद्धेने ती स्थापना केली होती.
यया स महिषः पूर्वं निहतो दानवो रणे
जिच्या कृपेने पूर्वी रणांगणात महिषासुर दानवाचा वध झाला.
यदा तन्निर्मितं तत्र पुरं तेन महात्मना
त्या महात्म्याने तेथे ती नगरी बांधली जेव्हा,
पुरस्य तस्य रक्षार्थं तथा तत्पुरवासिनाम्
त्या नगरीच्या आणि तिच्या रहिवाशांच्या रक्षणासाठी,