एतन्नः सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामते
हे सर्व तू आम्हाला सविस्तर सांग, हे बुद्धिमान.
उपयेमे निशानाथो देवाग्निगुरुसंनिधौ
रात्रीचा स्वामी तिथे देव, अग्नी आणि गुरु यांच्या उपस्थितीत विवाहबंधनात बांधला गेला.
नक्षत्रसंज्ञिता लोके कीर्त्यंते या द्विजोत्तमैः
ज्या लोकांत 'नक्षत्र' म्हणून ओळखल्या जातात, त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणांकडून नेहमी गौरविल्या जातात.
अथ तासां समस्तानां मध्ये तस्य निशापतेः
मग त्या सर्वांच्या मध्ये, रात्रीच्या स्वामीच्या सभेत,
ततः समं परित्यज्य सर्वास्ता दक्षकन्यकाः ६.६३.
नंतर सर्व दक्षकन्या एकत्रितपणे त्याला सोडून गेल्या.
ततस्ताः काम संतप्ता दौर्भाग्येन समन्विताः
मग त्या इच्छा आणि दुर्दैवाने व्याकुळ झाल्या.
वयं यस्मै त्वया दत्ताः पत्न्यर्थं तात पापिने
बाबा, आम्हाला तुम्ही ज्या पापी माणसाला पत्नी म्हणून दिले,
सर्वास्ताः स्वयमादाय जगाम शशिसंनिधौ
ती सर्वांना घेऊन चंद्राच्या समोर गेली.
ततः प्रोवाच सोऽन्वक्षं तासां दक्षः प्रजापतिः
मग दक्ष प्रजापती एकेक करून त्यांच्याशी बोलला.
किमिदं युज्यते कर्तुं त्वया रात्रिपतेऽधम
रात्रीच्या अधम स्वामी, हे तू काय करतो आहेस?
ऋतुकालेऽपि संप्राप्ते सुता मम समुद्भवाः
ऋतूच्या वेळी जरी आली, तरी माझ्या केवळ मुलीच जन्माला आल्या.
ऋतु स्नातां तु यो भार्यां संनिधौ नोपगच्छति
पण जो पुरुष, ऋतूनंतर स्नान केलेल्या आणि समोर असलेल्या पत्नीला जवळ घेत नाही,
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सलज्जो रात्रिनायकः प्रोवाचाधोमुखो दक्षं प्रकरिष्ये वचस्तव
त्याचे ते शब्द ऐकून, रात्रीचा स्वामी लाजून, मान खाली घालून दक्षाला म्हणाला, 'मी तुझे सांगणे पाळीन.'
ततो हृष्टमना दक्षः सुताः सर्वा हिमद्युते ६.६३.
मग दक्ष आनंदी मनाने आपल्या सर्व मुली हिमद्युतिला दिल्या.
३ चन्द्रोऽपि पूर्ववत्सर्वास्ताः परित्यज्य दक्षजाः
पण चंद्राने पुन्हा पूर्वीप्रमाणे दक्षाच्या सर्व कन्या सोडून दिल्या.
अथ ता दुःखिता भूयो जग्मुर्यत्र पिता स्थितः
मग त्या कन्या दुःखी होऊन पुन्हा आपल्या वडिलांकडे गेल्या.
एतत्तात महद्दुःखमस्माकं वर्तते हृदि
'बाबा, आमच्या हृदयात हे मोठे दुःख घर करून बसले आहे,'
यत्पुनस्त्वं कृतस्तेन कामुकेन दुरात्मना
''कारण तू त्या कामी, दुष्टाच्या हट्टामुळे तसे केलेस.''
तद्दुःखं न वयं शक्ता हृदि धर्तुं कथंचन
''हे दुःख आम्हाला काही केल्या सहन होत नाही.''
विशेषात्तव वाक्येन निषिद्धो रात्रिनायकः दौर्भाग्यदुःखसंतप्तास्त्यजामो येन जीवितम्
''विशेषतः तुझ्या शब्दामुळे रात्रीच्या स्वामीने आम्हाला दैवदुर्विलासाच्या वेदनेने जाळले, म्हणून आम्ही जग सोडायचे ठरवले आहे.''
शशाप शर्वरीनाथं गत्वा तत्संनिधौ ततः
मग दक्ष त्या रात्रीच्या स्वामीच्या समोर जाऊन त्याला शाप दिला.
यस्मात्पाप न मे वाक्यं त्वया धर्मसमन्वितम्
''अरे पापी, तू माझे धर्मयुक्त बोलणे ऐकले नाहीस,''
एवमुक्त्वा ययौ दक्षश्चन्द्रोऽपि द्विजसत्तमाः
असे म्हणून दक्ष निघून गेला आणि चंद्रही, हे द्विजश्रेष्ठ, तेथून निघून गेला.
ततोऽसौ कृशतां प्राप्तः संपरित्यज्य रोहिणीम् ६.६३.
मग त्याने रोहिणीला सोडून देऊन आपले शरीर कृश केले.
क्षयव्याधिप्रणाशाय पृच्छ मानश्चिकित्सकान्
आपली कृशता घालवण्यासाठी त्याने वैद्यांकडे विचारणा केली.
तथापि मुच्यते नैव यक्ष्मणा स निशापतिः
तरीही, रात्रीचा स्वामी त्या रोगातून मोकळा झाला नाही.
ततो वैराग्यमापन्नस्तीर्थयात्रापरायणः
मग त्याला वैराग्य आले आणि तो तीर्थयात्रेला लागला.
अथासौ भ्रममाणस्तु तीर्थान्यायतनानि च
मग तो विविध तीर्थक्षेत्रे आणि देवळांमध्ये भटकू लागला.
तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा प्रभासं वीक्ष्य रात्रिपः
तेथे स्नान करून, शुद्ध होऊन, त्याने रात्री प्रभास क्षेत्राकडे पाहिले.
अपश्यद्रोमकंनाम स मुनि संशितव्रतम्
तेथे त्याला रोमक नावाचा, व्रताला कटिबद्ध असलेला ऋषी दिसला.