धेनुं तया समालापात्प्रकृतिं यास्यसे पुनः
तिच्याशी बोलल्यानंतर, तू पुन्हा गायीच्या आपल्या मूळ अवस्थेत परत जाशील.
एवमुक्त्वा मृगी राजाग्रतः प्राणैर्व्ययुज्यत
असं सांगून ती हरिणी राजाच्या समोर प्राण सोडून गेली.
अथाऽसौ पार्थिवः सद्यो रौद्रास्यः समजायत भक्षयामास तां सेनामात्मीयां क्रोधमूर्च्छितः
मग तो राजा लगेचच रौद्र चेहरा करून, प्रचंड रागावून आपल्या स्वतःच्या सैन्याला खाऊ लागला.
ततस्ते सैनिका राजन्हतशेषाः सुदुःखिताः
मग, राजन, उरलेले सैनिक फारच दुःखी झाले.
निवेदयन्तो वृत्तांतं चत्वरेषु त्रिकेषु च
ते घडलेली घटना चौकात आणि तिठ्यांवर सांगू लागले.
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पुत्रं भूरिपराक्रमम्
ती वचने ऐकून, त्याचा पराक्रमी मुलगा,
कस्यचित्त्वथ कालस्य तस्मिन्सानौ नृपोत्तम
काही काळानंतर, राजन, त्या वंशात,
तत्रैका गौः परिभ्रष्टा स्वयूथात्तृणतृष्णया ॥ 7.3.29.
तेथे एक गाय आपल्या कळपापासून तृणाची तहान लागून वेगळी पडली होती.
अच्छिन्नाग्रतृणं या तु सदा भक्षयते नृप
राजा, ती गाय नेहमी अखंड गवतच खात असे.
तत्राससाद तां व्याघ्रो दंष्ट्रोत्कटमुखावहः
तेथे, मोठ्या दातांनी भयंकर तोंड असलेला वाघ तिच्या जवळ आला.
स्मरंती गोकुले बद्धं स्वसुतं क्षीरपायिनम्
ती आपल्या गोठ्यात बांधलेल्या, दूध पिणाऱ्या वासराची आठवण काढत होती.
विद्यते कस्यचिन्मूर्खे स्मरेष्टां देवतां ततः
मूर्ख लोकांमध्ये, काही जण आठवणीने आवडत्या देवतेची पूजा करतात.
कपिलोवाच स्वजीवितभयाद्व्याघ्र न रोदिमि कथंचन
कपिल म्हणाले — वाघा, माझ्या स्वतःच्या जीवाच्या भीतीने मी अजिबात रडत नाही.
नाद्यापि स तृणा न्यत्ति तेनाहं शोकविक्लवा
तो अजून गवत खाल्लं नाही; म्हणून मी दुःखाने व्याकुळ झाले आहे.
पाययित्वा सुतं बालं दृष्ट्वा पृष्ट्वा जनं स्वकम्
माझ्या लहान मुलाला दूध पाजून, आपले लोक पाहून व विचारून,
पुनरागमनं यत्ते न च तच्छ्रद्दधाम्यहम्
त्याच्या परत येण्याबद्दल तू सांगतोस, पण मी त्यावर विश्वास ठेवत नाही.
भयान्मां भाषसे चैवं नास्ति प्राणसमं भयम्
तू मला भीतीपोटी असं बोलतोस; जीवाच्या भीतीसारखी दुसरी भीती नाही.
प्रत्ययो यदि ते भूयान्मां मुञ्च त्वं मृगाधिप ॥ 7.3.29.
जर तुला खरंच विश्वास असेल, तर मला सोड, रे पशुराजा.
ततोऽहं प्रत्ययं गत्वा मोचयिष्यामि वा न वा
मग मी खात्री करून घेईन आणि त्याला सोडवीन, किंवा कदाचित नाहीही.
तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
जर मी पुन्हा परत आलो नाही, तर त्या पापामुळे मी लागीन.
गुरुद्रोहरतानां च यत्पापं जायते नृणाम्
जो आपला गुरु फसवतो किंवा त्याच्यावर अन्याय करतो, त्याला जे पाप लागते,
यत्पापं ब्राह्मणं हत्वा गां च हत्वा प्रजायते
ब्राह्मणाचा किंवा गायीचा वध केल्याने जे पाप मिळते,
मित्रद्रोहे च यत्पापं यत्पापं गुरुवंचके
मित्राला फसवण्याचे आणि गुरूला फसवण्याचे जे पाप आहे,
यो गां स्पृशति पादेन ब्राह्मणं पावकं तथा
जो गाय, ब्राह्मण किंवा अग्नी यांना पायाने स्पर्श करतो,
कूपारामतडागानां यो भंगं कुरुत नरः
जो विहिरी, बागा किंवा तळे फोडतो,
कृतघ्नस्य च यत्पापं सूचकस्य च यद्भवेत्
कृतघ्न आणि चुगली करणाऱ्यांना जे पाप लागते,
मद्यमांसरतानां च यत्पापं जायते नृणाम्
दारू आणि मांस यांना आसक्त असणाऱ्यांना जे पाप मिळते,
राजपैशुन्यकर्तॄणां यत्पापं जायते नृणाम् 7.3.29.
राजाची निंदा करणाऱ्यांना जे पाप लागते,
वेदविक्रयकर्तॄणां यत्पापं संप्रजायते
जे वेद विकतात त्यांना जे पाप मिळते,
दीयमानं द्विजातीनां निवारयति योऽल्पधीः
जो अल्पबुद्धी असलेला द्विजांना दान देऊ नये असे रोखतो,