एतत्पुनर्वयं विद्मः सदा सत्यवतां नृणाम्
हे आम्हाला नेहमीच माहीत आहे, जे सत्यावर प्रेम करणाऱ्या लोकांबद्दल आहे.
प्रस्थिता व्याघ्रमुद्दिश्य पुत्रशोकेन पीडिता ॥ ६.५१.
ती वाघाकडे जाण्यास निघाली, मुलाच्या दुःखाने व्याकुळ झाली होती.
शोकाग्निनापि संतप्ता निराशा पुत्रदर्शने
शोकाच्या आगीत होरपळलेली, मुलाला पुन्हा पाहण्याची आशा संपली होती.
अंधेव दृष्टिनिर्मुक्ता प्रस्खलंती पदेपदे
दृष्टी नसलेल्या आंधळ्यासारखी, प्रत्येक पावलावर ठेचकाळत चालली होती.
प्रसुप्तं भ्रममाणं वा मम पुत्रं सुबालकम्
माझा मुलगा, झोपलेला असो किंवा भटकत असो, अजून लहानच आहे.
एवं प्रलप्य मनसा संप्राप्ता तत्र यत्र सः
अशी मनात बोलत बोलत, ती तिथे पोहोचली जिथे तो होता.
व्याघ्रः क्षुत्क्षामकण्ठश्च तस्या मार्गावलोककः
भुकेने व्याकुळ झालेला, कोरड्या घशाचा वाघ तिच्या वाटेकडे पाहत होता.
कुरु तृप्तिं यथाकामं मम मांसेन सांप्रतम्
आता माझ्या मांसाने हवे तितके तुझे पोट भर.
तां दृष्ट्वा सोऽपि दुष्टात्मा वैराग्यं परमं गतः
तिला पाहून तो दुष्टही मनाने पूर्ण विरक्त झाला.
न हि सत्यवतां किंचिदशुभं विद्यते क्वचित्
सत्य बोलणाऱ्यांना कधीच कोणतेही अशुभ घडत नाही.
त्वयोक्तं शपथैर्भद्रे आगमिष्याम्यहं पुनः
हे सुभगे, तू शपथेने सांगितलेस की, 'मी पुन्हा येईन.'
सोऽहं भद्रे दुराचारो नृशंसो जीवघातकः ६.५१.
पण मी, हे सुभगे, वाईट, निर्दयी आणि जीव घेणारा आहे.
तस्मात्त्वं मे महाभागे पापास्यातिदुरात्मनः
म्हणून, हे भाग्यवती, माझ्यासारख्या पापी व अत्यंत वाईट मनाच्या जीवाकडून—
येन मे स्यात्परं श्रेय इह लोके परत्र च
—ज्यामुळे मला या जगात आणि पुढच्या जन्मातही सर्वश्रेष्ठ कल्याण मिळेल, ते कसे साधता येईल?
तस्मात्त्वं धर्मसर्वस्वं संक्षेपान्मम कीर्तय
म्हणून, सर्व धर्माचा सारांश थोडक्यात मला सांग.
द्वापरे यज्ञयोगं च दानमेकं कलौ युगे
द्वापारयुगात यज्ञ आणि योग, तर कलियुगात फक्त दान हेच श्रेष्ठ आहे.
चराचराणां भूतानामभयं यः प्रयच्छति
जो सर्व चराचर जीवांना भयमुक्त करतो—
अहिंसया भवेद्येषां प्राणयात्रान्नपूर्वकम्
—ज्यांच्या उपजीविकेसाठी हिंसा लागत नाही, त्यांचे जीवन अहिंसेनेच चालते.
न हिंसया विनाऽस्माकं यतः स्यात्प्राणधारणम् उपदेशं सुधर्माय हिंसकस्यापि देहिनाम्
आपल्याला मात्र हिंसा टाळता येत नाही; तरीही, हिंसा करणाऱ्यांनाही योग्य धर्माचे उपदेश द्यावेत.
गहने यत्प्रभावेन त्वया मुक्तास्म्यहं ध्रुवम्
त्या धर्माच्या प्रभावाने या अरण्यात तू मला नक्कीच मुक्त केलेस.
तस्य त्वं प्रातरुत्थाय कुरु नित्यं प्रदक्षिणाम्
त्यासाठी तू दररोज सकाळी उठून त्याची प्रदक्षिणा कर.
नान्यस्य कर्मणः शक्तिर्विद्यते ते नखायुध ६.५१.
तुझ्यासारख्या नखांनी शस्त्र असलेल्या प्राण्याला दुसरे कोणतेही कर्म शक्य नाही.
एवमुक्त्वाथ सा धेनुर्व्याघ्रस्याथ वनांतिके
असे म्हणून ती गाय मग वनाच्या कडेला त्या वाघाजवळ गेली.
सोऽपि संदर्शनात्तस्य तत्क्षणान्मुक्तिमाप्तवान्
तिलाही पाहताच त्या वाघालाही त्या क्षणीच मुक्ती मिळाली.
शापं दुर्वाससा दत्तं राज्यं स्वं सहितैः सुतैः
दुर्वासांनी दिलेल्या शापामुळे माझं राज्य आणि माझे मुलं दोघंही मी गमावलं.
नृपः कलशनामाहं हैहयान्वयसंभवः
मी कलश नावाचा राजा आहे, आणि हैहय वंशात जन्मलो आहे.
ततः प्रसादितेनोक्तस्तेनाहं नंदिनी यदा
मग मी तिला प्रसन्न केल्यावर तिने मला सांगितलं, 'मी नंदिनी आहे.'
सा नूनं नन्दिनी त्वं हि ज्ञाता शापान्ततो मया
खरंच, शाप संपल्यानंतर मी तुला ओळखलं की तूच ती नंदिनी आहेस.
येन गच्छाम्यहं भूयः स्वगृहं प्रति सत्वरम्
ज्यामुळे मी आता पुन्हा लवकरच माझ्या घरी परत जातोय.
नंदिन्युवाच चमत्कारपुरक्षेत्रमेतत्पातकनाशनम्
नंदिनी म्हणाली: हे चमत्कार क्षेत्र सर्व पापांचा नाश करतं.