आपद्धर्मं न वेत्सि त्वं नूनं येन प्रगच्छसि
तुला संकटात वागायचे नियम माहीत नाहीत, म्हणूनच तू असा जात आहेस.
न नर्मयुक्तं वचनं हिनस्ति न स्त्रीषु जातिर्न विवाहकाले ६.५१.
मजेत बोललेले शब्द कधीच दुखावत नाहीत; तसेच स्त्रियांमध्ये किंवा लग्नाच्या वेळी दोष धरला जात नाही.
तस्मात्तत्र न गंतव्यं दोषो नास्त्यत्र ते शुभे
म्हणून तिथे जाऊ नकोस; यात तुझा काहीही दोष नाही, शुभे.
आत्मप्राणहितार्थाय न साधूनां प्रशस्यते
फक्त स्वतःच्या जीवासाठी किंवा फायद्यासाठी केलेली कृत्ये सज्जन लोकांना मान्य नसतात.
सत्ये प्रतिष्ठितो लोको धर्मः सत्ये प्रतिष्ठितः
संपूर्ण जग सत्यावर उभे आहे; धर्मही सत्यावरच टिकून आहे.
विष्णवे पृथिवीं दत्त्वा बलिः पातालमाश्रितः
बळीने विष्णूला पृथ्वी दिली आणि मग तो पाताळात गेला.
यः स्वं वाक्यं प्रतिज्ञाय न करोति यथोदितम्
जो आपले वचन देतो आणि नंतर तसे करत नाही,
या त्वं सत्यप्रतिष्ठार्थं प्राणांस्त्यजसि दुस्त्यजान्
तू सत्यासाठी, हे कठीण प्राण सोडायला निघाली आहेस.
किं त्वां कल्याणि वक्ष्यामः स्वयं धर्मार्थवादिनीम्
काय सांगावे तुला, हे कल्याणी, कारण तूच तर धर्माची आणि कर्तव्याची बोलतेस.
तस्माद्गच्छ महाभागे न शोच्यः पुत्रकस्तव
म्हणून, हे भाग्यवती, तू जा; तुझ्या मुलासाठी शोक करू नकोस.
एतत्पुनर्वयं विद्मः सदा सत्यवतां नृणाम्
हे आम्हाला नेहमीच माहीत आहे, जे सत्यावर प्रेम करणाऱ्या लोकांबद्दल आहे.
प्रस्थिता व्याघ्रमुद्दिश्य पुत्रशोकेन पीडिता ॥ ६.५१.
ती वाघाकडे जाण्यास निघाली, मुलाच्या दुःखाने व्याकुळ झाली होती.
शोकाग्निनापि संतप्ता निराशा पुत्रदर्शने
शोकाच्या आगीत होरपळलेली, मुलाला पुन्हा पाहण्याची आशा संपली होती.
अंधेव दृष्टिनिर्मुक्ता प्रस्खलंती पदेपदे
दृष्टी नसलेल्या आंधळ्यासारखी, प्रत्येक पावलावर ठेचकाळत चालली होती.
प्रसुप्तं भ्रममाणं वा मम पुत्रं सुबालकम्
माझा मुलगा, झोपलेला असो किंवा भटकत असो, अजून लहानच आहे.
एवं प्रलप्य मनसा संप्राप्ता तत्र यत्र सः
अशी मनात बोलत बोलत, ती तिथे पोहोचली जिथे तो होता.
व्याघ्रः क्षुत्क्षामकण्ठश्च तस्या मार्गावलोककः
भुकेने व्याकुळ झालेला, कोरड्या घशाचा वाघ तिच्या वाटेकडे पाहत होता.
कुरु तृप्तिं यथाकामं मम मांसेन सांप्रतम्
आता माझ्या मांसाने हवे तितके तुझे पोट भर.
तां दृष्ट्वा सोऽपि दुष्टात्मा वैराग्यं परमं गतः
तिला पाहून तो दुष्टही मनाने पूर्ण विरक्त झाला.
न हि सत्यवतां किंचिदशुभं विद्यते क्वचित्
सत्य बोलणाऱ्यांना कधीच कोणतेही अशुभ घडत नाही.
त्वयोक्तं शपथैर्भद्रे आगमिष्याम्यहं पुनः
हे सुभगे, तू शपथेने सांगितलेस की, 'मी पुन्हा येईन.'
सोऽहं भद्रे दुराचारो नृशंसो जीवघातकः ६.५१.
पण मी, हे सुभगे, वाईट, निर्दयी आणि जीव घेणारा आहे.
तस्मात्त्वं मे महाभागे पापास्यातिदुरात्मनः
म्हणून, हे भाग्यवती, माझ्यासारख्या पापी व अत्यंत वाईट मनाच्या जीवाकडून—
येन मे स्यात्परं श्रेय इह लोके परत्र च
—ज्यामुळे मला या जगात आणि पुढच्या जन्मातही सर्वश्रेष्ठ कल्याण मिळेल, ते कसे साधता येईल?
तस्मात्त्वं धर्मसर्वस्वं संक्षेपान्मम कीर्तय
म्हणून, सर्व धर्माचा सारांश थोडक्यात मला सांग.
द्वापरे यज्ञयोगं च दानमेकं कलौ युगे
द्वापारयुगात यज्ञ आणि योग, तर कलियुगात फक्त दान हेच श्रेष्ठ आहे.
चराचराणां भूतानामभयं यः प्रयच्छति
जो सर्व चराचर जीवांना भयमुक्त करतो—
अहिंसया भवेद्येषां प्राणयात्रान्नपूर्वकम्
—ज्यांच्या उपजीविकेसाठी हिंसा लागत नाही, त्यांचे जीवन अहिंसेनेच चालते.
न हिंसया विनाऽस्माकं यतः स्यात्प्राणधारणम् उपदेशं सुधर्माय हिंसकस्यापि देहिनाम्
आपल्याला मात्र हिंसा टाळता येत नाही; तरीही, हिंसा करणाऱ्यांनाही योग्य धर्माचे उपदेश द्यावेत.
गहने यत्प्रभावेन त्वया मुक्तास्म्यहं ध्रुवम्
त्या धर्माच्या प्रभावाने या अरण्यात तू मला नक्कीच मुक्त केलेस.