सर्वं कीर्तय वृत्तांतमद्यारण्यसमुद्भवम्
आज जंगलात काय घडलं ते सगळं मला सांग.
व्याघ्रेणासादिता तत्र भ्रममाणा इतस्ततः
मी तिथे इकडून तिकडे भटकत असताना, वाघाने मला पकडलं.
स मया प्रार्थितः पुत्र भक्षमाणो नखायुधः ६.५१.
माझ्या लेकरा, तो वाघ मला पंज्यांनी आणि दातांनी खाणार होता, तेव्हा मी त्याची विनंती केली.
साहं तेन विनिर्मुक्ता शपथैर्बहुभिः कृतैः
मी त्याला अनेक शपथा दिल्या, म्हणून त्याने मला सोडून दिलं.
श्लाघ्यं हि मरणं सम्यङ्मातुरग्रे ममाधुना
आता आईसमोर मरण येणं खरंच मोठं भाग्याचं आहे.
एकाकिनापि मर्तव्यं त्वया हीनेन वै मया
तुझ्यापासून दूर राहून, एकटी असली तरी मला मरावंच लागेल.
यदि मातस्त्वया सार्धं व्याघ्रो मां सूदयिष्यति
आई, जर तू माझ्यासोबत असताना वाघाने मला मारलं—
नास्ति मातृसमो बन्धुर्बालानां क्षीरजीविनाम्
दुधावर वाढणाऱ्या मुलांसाठी आईसारखा आपला कोणीच नाही.
नास्ति मातृसमः पूज्यो नास्ति मातृसमः सखा
आईसारखी पूज्य कोणी नाही, आणि आईसारखा सखा सुद्धा नाही.
एवं मत्वा सदा मातुः कर्तव्या भक्तिरुत्तमैः अनुतिष्ठंति ये पुत्रास्ते यांति परमां गतिम्
असं मनात ठेवून, मुलांनी नेहमी आईची श्रेष्ठ भक्ती करावी; जे मुलं असं करतात, त्यांना सर्वोच्च स्थान मिळतं.
तस्मादहं गमिष्यामि त्वं च तिष्ठात्र गोकुले
म्हणून मी आता निघते; तू इथेच गोकुळात राहा.
तत्कथं मम जीवं त्वं रक्षस्यसुभिरात्मनः ६.५१.
माझं जीवन तू तुझ्या चांगल्या स्वभावाने कसं सांभाळशील?
अपश्चिममिदं पुत्र मातृसंदिष्टमुत्तमम्
हे बघ, मुला, तुझ्या आईने दिलेला हा शेवटचा आणि उत्तम सल्ला आहे.
भ्रममाणो वने पुत्र मा प्रमादं करिष्यसि
मुला, जंगलात फिरताना कधीही निष्काळजीपणा करू नकोस.
समुद्रमटवीं युद्धं विशंते लोभमोहिताः
लोभाने आणि मोहाने फसलेले जेव्हा समुद्र किंवा दाट जंगलात युद्धासाठी जातात, तेव्हा ते नष्ट होतात.
लोभात्प्रमादाद्विश्रंभात्पुरुषो वध्यते त्रिभिः
लोभ, निष्काळजीपणा आणि चुकीचा विश्वास या तिघांमुळे माणूस नष्ट होतो.
आत्मा पुत्र त्वया रक्ष्यः सर्वदैव प्रय त्नतः
मुला, स्वतःचं रक्षण नेहमी काळजीपूर्वक करावं.
विषमस्थं तृणान्नाद्यं कथंचित्पुत्रक त्वया
माझ्या लहानग्या, धोक्याच्या ठिकाणी असलेलं गवत कधीही खाऊ नकोस.
एवं संभाष्य तं वत्समवलिह्य मुहुर्मुहुः
असं सांगून तिने आपल्या वासराला पुन्हा पुन्हा प्रेमाने चाटलं.
ततः सखीजनं सर्वं गता द्रष्टुं द्विजोत्तमाः
मग ती आपल्या सर्व सख्यांना, त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणांना भेटायला गेली.
ततः प्रोवाच ताः सर्वा गत्वाऽरण्यं द्विजोत्तमाः
नंतर ती सर्वांना, त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणांना, जंगलात जाऊन बोलली.
बहुले चंपके दामे वसुधारे घटस्रवे ६.५१.
घनदाट चंपकाच्या बनात, मातीच्या प्रवाहाजवळ आणि घड्याळातून वाहणाऱ्या पाण्याजवळ.
तथान्या धेनवो याश्च संस्थिता गोकुलांतिके अद्याहं निजयूथस्य भ्रमंती नातिदूरतः
तसंच, गोकुळाजवळ असलेल्या इतर गायाही, आज मी माझ्या कळपाजवळच फार दूर न जाता फिरते.
ततश्च गहनं प्राप्ता वनं मानुषवर्जितम्
मग त्या सर्वजणी माणसांविरहित घनदाट जंगलात पोहोचल्या.
युष्माकं दर्शनार्थाय सुतसंभाषणाय च
तुम्हाला भेटण्यासाठी आणि माझ्या मुलाशी बोलण्यासाठी मी आले.
दृष्टः संभाषितः पुत्रः शासितश्च मया हि सः
माझ्या मुलाला मी पाहिलं, बोलले आणि योग्य ते समजावलंही.
अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि भवतीनां मया कृतम्
माझ्या अज्ञानाने किंवा ज्ञानाने, मी तुमच्यासाठी जे काही केलं ते केलं.
अनाथो ह्यबलो दीनः क्षीरपो मम बालकः
माझा मुलगा असहाय, दुर्बल, दुःखी आणि दूध पिणारा आहे.
भ्रममाणोऽसमे स्थाने व्रजमानोऽन्यगोकुले
ओळखीच्या जागेत न राहता, दुसऱ्या गवळ्यांच्या वाडीत जात असताना,
अहं तत्र गमिष्यामि स व्याघ्रो यत्र संस्थितः
मी तिथे जाईन, जिथे तो वाघ थांबला आहे.