व्रतभंगप्रकर्तृणामनृतौ गामिनां च यत्
व्रतभंग करणे किंवा खोटे बोलणे यातून जे पाप मिळते,
पैशुन्यसूचकानां च यत्पापं शस्त्रकर्मणाम्
दुष्प्रचार, चुगली किंवा शस्त्राने पाप करणे यातून जे पाप मिळते,
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीति साहरस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये कलशेश्वरमाहात्म्ये गोव्याघ्रसंवादवर्णनंनाम पञ्चाशत्तमोऽध्यायः
अशा प्रकारे, एक्याशीत हजार श्लोकांच्या श्रीस्कांद महापुराणाच्या सहाव्या नागरखंडातील श्रीहाटकेश्वर क्षेत्राच्या महात्म्यात, कलशेश्वर महात्म्याच्या गोव्याघ्र संवादाचे पन्नासावे अध्याय संपले.
सत्यं मत्वा पुनः प्राह नन्दिनीं पुत्रवत्सलाम्
हे सत्य आहे असं मानून त्याने आपल्या लेकरावर प्रेम करणाऱ्या नंदिनीला पुन्हा विचारलं.
यद्येवं तद्गृहं गच्छ वीक्षयस्व निजात्मजम्
जर असंच आहे, तर आपल्या घरी जा आणि आपल्या मुलाला पाहा.
गतालयं समुद्दिश्य यत्र बालः सुतः स्थितः
जिथे तुझा लहान मुलगा आहे, त्या घराकडे जा.
अथाकालागतां दृष्ट्वा मातरं त्रस्तचेतसम्
आई अनपेक्षित वेळी घरी आली हे पाहून, त्या मुलाच्या मनात भीती दाटली.
कस्मात् प्राप्तास्यकाले तु कस्मादुद्भ्रांतमानसा
आई, तू या वेळी का आलीस? आणि तुझं मन इतकं अस्वस्थ का आहे?
येन तृप्तस्य ते सर्वं वृत्तांतं तद्वदाम्यहम्
तुला चिंता वाटतेय म्हणून, मी तुला घडलेली सगळी गोष्ट सांगतो.
आघ्रातश्च तया मूर्ध्नि ततः प्रोवाच सत्वरम्
तिने त्याच्या डोक्याचा वास घेतला आणि पटकन बोलू लागली.
सर्वं कीर्तय वृत्तांतमद्यारण्यसमुद्भवम्
आज जंगलात काय घडलं ते सगळं मला सांग.
व्याघ्रेणासादिता तत्र भ्रममाणा इतस्ततः
मी तिथे इकडून तिकडे भटकत असताना, वाघाने मला पकडलं.
स मया प्रार्थितः पुत्र भक्षमाणो नखायुधः ६.५१.
माझ्या लेकरा, तो वाघ मला पंज्यांनी आणि दातांनी खाणार होता, तेव्हा मी त्याची विनंती केली.
साहं तेन विनिर्मुक्ता शपथैर्बहुभिः कृतैः
मी त्याला अनेक शपथा दिल्या, म्हणून त्याने मला सोडून दिलं.
श्लाघ्यं हि मरणं सम्यङ्मातुरग्रे ममाधुना
आता आईसमोर मरण येणं खरंच मोठं भाग्याचं आहे.
एकाकिनापि मर्तव्यं त्वया हीनेन वै मया
तुझ्यापासून दूर राहून, एकटी असली तरी मला मरावंच लागेल.
यदि मातस्त्वया सार्धं व्याघ्रो मां सूदयिष्यति
आई, जर तू माझ्यासोबत असताना वाघाने मला मारलं—
नास्ति मातृसमो बन्धुर्बालानां क्षीरजीविनाम्
दुधावर वाढणाऱ्या मुलांसाठी आईसारखा आपला कोणीच नाही.
नास्ति मातृसमः पूज्यो नास्ति मातृसमः सखा
आईसारखी पूज्य कोणी नाही, आणि आईसारखा सखा सुद्धा नाही.
एवं मत्वा सदा मातुः कर्तव्या भक्तिरुत्तमैः अनुतिष्ठंति ये पुत्रास्ते यांति परमां गतिम्
असं मनात ठेवून, मुलांनी नेहमी आईची श्रेष्ठ भक्ती करावी; जे मुलं असं करतात, त्यांना सर्वोच्च स्थान मिळतं.
तस्मादहं गमिष्यामि त्वं च तिष्ठात्र गोकुले
म्हणून मी आता निघते; तू इथेच गोकुळात राहा.
तत्कथं मम जीवं त्वं रक्षस्यसुभिरात्मनः ६.५१.
माझं जीवन तू तुझ्या चांगल्या स्वभावाने कसं सांभाळशील?
अपश्चिममिदं पुत्र मातृसंदिष्टमुत्तमम्
हे बघ, मुला, तुझ्या आईने दिलेला हा शेवटचा आणि उत्तम सल्ला आहे.
भ्रममाणो वने पुत्र मा प्रमादं करिष्यसि
मुला, जंगलात फिरताना कधीही निष्काळजीपणा करू नकोस.
समुद्रमटवीं युद्धं विशंते लोभमोहिताः
लोभाने आणि मोहाने फसलेले जेव्हा समुद्र किंवा दाट जंगलात युद्धासाठी जातात, तेव्हा ते नष्ट होतात.
लोभात्प्रमादाद्विश्रंभात्पुरुषो वध्यते त्रिभिः
लोभ, निष्काळजीपणा आणि चुकीचा विश्वास या तिघांमुळे माणूस नष्ट होतो.
आत्मा पुत्र त्वया रक्ष्यः सर्वदैव प्रय त्नतः
मुला, स्वतःचं रक्षण नेहमी काळजीपूर्वक करावं.
विषमस्थं तृणान्नाद्यं कथंचित्पुत्रक त्वया
माझ्या लहानग्या, धोक्याच्या ठिकाणी असलेलं गवत कधीही खाऊ नकोस.
एवं संभाष्य तं वत्समवलिह्य मुहुर्मुहुः
असं सांगून तिने आपल्या वासराला पुन्हा पुन्हा प्रेमाने चाटलं.
ततः सखीजनं सर्वं गता द्रष्टुं द्विजोत्तमाः
मग ती आपल्या सर्व सख्यांना, त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणांना भेटायला गेली.