एतस्मात्कारणाद्व्याघ्र विलपामि सुदुःखिता
या कारणामुळे, वाघा, मी फार दुःखी होऊन रडत आहे.
तस्मान्मुंच महाव्याघ्र मां सद्यः सुतवत्सलाम्
म्हणून, महावाघा, मी माझ्या लेकरावर प्रेम करणारी आहे म्हणून मला लगेच सोड.
भूयस्तत्रैव निर्यासि तस्मात्त्वां भक्षयाम्यहम्
तू पुन्हा तिथे गेलास तर मी तुला खात जाईन.
तानाकर्णय मे वक्त्रात्ततो युक्तं समाचर ॥ ६.५०.
माझ्या तोंडून हे शब्द ऐक आणि मग योग्य ते कर.
यत्पापं ब्रह्महत्यायां मातापित्रोश्च वंचने
ब्राह्मणहत्या किंवा आईवडिलांची फसवणूक यातून जे पाप मिळते,
विवस्त्रं स्नानसक्तानां दिवामैथुनगामिनाम्
स्नान करणाऱ्यांना उघडे करणे किंवा दिवसा मैथुन करणाऱ्यांना उघडे करणे यातून जे पाप मिळते,
रजस्वलानुसक्तानां यत्पापं नग्नशायिनाम्
रजस्वला स्त्रीच्या संगतीत राहणे किंवा नग्न झोपणे यातून जे पाप मिळते,
विश्वासघातकानां च कृतघ्नानां च यद्भवेत्
विश्वासघात किंवा उपकार विसरणे यातून जे पाप मिळते,
गोकन्याब्राह्मणानां च दूषकानां च यद्भवेत्
गोपिकांचे, ब्राह्मणांचे किंवा इतरांचे अपमान करणे यातून जे पाप मिळते,
वृथापाकप्रकर्तृणां वृथामांसाशिनां च यत्
फुकट प्राणहानी करणे किंवा कारण नसताना मांस खाणे यातून जे पाप मिळते,
व्रतभंगप्रकर्तृणामनृतौ गामिनां च यत्
व्रतभंग करणे किंवा खोटे बोलणे यातून जे पाप मिळते,
पैशुन्यसूचकानां च यत्पापं शस्त्रकर्मणाम्
दुष्प्रचार, चुगली किंवा शस्त्राने पाप करणे यातून जे पाप मिळते,
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीति साहरस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये कलशेश्वरमाहात्म्ये गोव्याघ्रसंवादवर्णनंनाम पञ्चाशत्तमोऽध्यायः
अशा प्रकारे, एक्याशीत हजार श्लोकांच्या श्रीस्कांद महापुराणाच्या सहाव्या नागरखंडातील श्रीहाटकेश्वर क्षेत्राच्या महात्म्यात, कलशेश्वर महात्म्याच्या गोव्याघ्र संवादाचे पन्नासावे अध्याय संपले.
सत्यं मत्वा पुनः प्राह नन्दिनीं पुत्रवत्सलाम्
हे सत्य आहे असं मानून त्याने आपल्या लेकरावर प्रेम करणाऱ्या नंदिनीला पुन्हा विचारलं.
यद्येवं तद्गृहं गच्छ वीक्षयस्व निजात्मजम्
जर असंच आहे, तर आपल्या घरी जा आणि आपल्या मुलाला पाहा.
गतालयं समुद्दिश्य यत्र बालः सुतः स्थितः
जिथे तुझा लहान मुलगा आहे, त्या घराकडे जा.
अथाकालागतां दृष्ट्वा मातरं त्रस्तचेतसम्
आई अनपेक्षित वेळी घरी आली हे पाहून, त्या मुलाच्या मनात भीती दाटली.
कस्मात् प्राप्तास्यकाले तु कस्मादुद्भ्रांतमानसा
आई, तू या वेळी का आलीस? आणि तुझं मन इतकं अस्वस्थ का आहे?
येन तृप्तस्य ते सर्वं वृत्तांतं तद्वदाम्यहम्
तुला चिंता वाटतेय म्हणून, मी तुला घडलेली सगळी गोष्ट सांगतो.
आघ्रातश्च तया मूर्ध्नि ततः प्रोवाच सत्वरम्
तिने त्याच्या डोक्याचा वास घेतला आणि पटकन बोलू लागली.
सर्वं कीर्तय वृत्तांतमद्यारण्यसमुद्भवम्
आज जंगलात काय घडलं ते सगळं मला सांग.
व्याघ्रेणासादिता तत्र भ्रममाणा इतस्ततः
मी तिथे इकडून तिकडे भटकत असताना, वाघाने मला पकडलं.
स मया प्रार्थितः पुत्र भक्षमाणो नखायुधः ६.५१.
माझ्या लेकरा, तो वाघ मला पंज्यांनी आणि दातांनी खाणार होता, तेव्हा मी त्याची विनंती केली.
साहं तेन विनिर्मुक्ता शपथैर्बहुभिः कृतैः
मी त्याला अनेक शपथा दिल्या, म्हणून त्याने मला सोडून दिलं.
श्लाघ्यं हि मरणं सम्यङ्मातुरग्रे ममाधुना
आता आईसमोर मरण येणं खरंच मोठं भाग्याचं आहे.
एकाकिनापि मर्तव्यं त्वया हीनेन वै मया
तुझ्यापासून दूर राहून, एकटी असली तरी मला मरावंच लागेल.
यदि मातस्त्वया सार्धं व्याघ्रो मां सूदयिष्यति
आई, जर तू माझ्यासोबत असताना वाघाने मला मारलं—
नास्ति मातृसमो बन्धुर्बालानां क्षीरजीविनाम्
दुधावर वाढणाऱ्या मुलांसाठी आईसारखा आपला कोणीच नाही.
नास्ति मातृसमः पूज्यो नास्ति मातृसमः सखा
आईसारखी पूज्य कोणी नाही, आणि आईसारखा सखा सुद्धा नाही.
एवं मत्वा सदा मातुः कर्तव्या भक्तिरुत्तमैः अनुतिष्ठंति ये पुत्रास्ते यांति परमां गतिम्
असं मनात ठेवून, मुलांनी नेहमी आईची श्रेष्ठ भक्ती करावी; जे मुलं असं करतात, त्यांना सर्वोच्च स्थान मिळतं.