सर्वतीर्थमयं क्षेत्रं तद्विज्ञाय तपोनिधिः
ती जागा सर्व तीर्थांनी युक्त आहे हे तपश्चर्येचा खजिना असलेल्या त्याने जाणले.
अद्येयं कार्तिकी पुण्या कृत्तिकायोगसंयुता आद्यं तु पुष्करं दूरे न गन्तुं शक्यतेऽधुना
आज पुण्यकार्तिकी आहे, कृतिका नक्षत्राचा संयोग आहे; पण श्रेष्ठ पुष्कर खूप दूर आहे, तिथे जाता येणार नाही.
तस्मादत्र स्थितं यच्च तस्मिन्स्नानं करोम्यहम्
म्हणून मी इथेच राहतोय, म्हणून जसे तिथे स्नान करतात तसे मी इथेच स्नान करतो.
ततश्चान्वेषयामास पुष्कराणि समंततः
मग त्याने सर्वत्र पुष्कर शोधायला सुरुवात केली.
दृष्ट्वादृष्ट्वा जलस्थानं स्नानं चक्रे ततः परम् ६.४५.
पाणी असलेली जागा पाहून आणि न पाहून, त्यानुसार त्याने स्नान केले.
वृक्षमूलं समाश्रित्य निविष्टश्च क्षितौ ततः मध्यमाद्योजनं स्वर्गः कनिष्ठादर्ध योजनम्
एका झाडाच्या मुळाशी आसरा घेऊन तो जमिनीवर बसला; मधल्या स्थानापासून स्वर्ग एक योजन दूर आहे, आणि खालच्या स्थानापासून अर्धे योजन.
पावयंति हि तीर्थानि स्नानदानादसंशयम्
खरंच, तीर्थे स्नान आणि दान यामुळे नक्कीच पावन होतात.
पुष्करारण्यमाश्रित्य शाकमूलफलैरपि
पुष्कराच्या अरण्यात राहून, फक्त भाजी, कंद आणि फळे खाऊनही—
पुष्करे दुष्करं स्नानं पुष्करे दुष्करं तपः
पुष्करी स्नान करणे कठीण आहे; पुष्करी तप करणेही कठीण आहे.
कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे पुष्करे स्नाति यो नरः
जो कोणी कार्तिक महिन्यात, कृतिका नक्षत्राच्या संयोगात, पुष्करी स्नान करतो—
ज्येष्ठे प्रातश्च मध्याह्ने मध्यमे स्नाति यो नरः
किंवा ज्येष्ठ महिन्यात, सकाळी किंवा मध्यान्ही, मधल्या काळात पुष्करी स्नान करतो—
तावत्तिष्ठति देहेषु पातकं सर्वदेहिनाम्
ज्यावेळी सर्व देहधारकांमध्ये पाप असते, तोपर्यंत ते त्यांच्या देहातच राहते.
दिवाकरकरैः स्पृष्टं तमो यद्वत्प्रणश्यति
जसा सूर्याच्या किरणांनी अंधार नाहीसा होतो,
ब्रह्महत्यादिकं पापं कृत्वापि पुरुषो भुवि ६.४५.
तसंच, एखाद्या माणसाने पृथ्वीवर ब्राह्मणहत्त्येसारखे पाप केलं असलं तरी,
किं दानैः किं व्रतैर्होमैः किं यज्ञैर्वहुविस्तरैः
दान, व्रत, होम किंवा मोठ्या यज्ञांचा काय उपयोग,
यद्येषा भारती सत्या मया सम्यमुदीरिता
जर मी संयमाने सांगितलेलं हे वचन खरं असेल, हे भारतवंशीय,
एवं तस्य ब्रुवाणस्य विश्वामित्रस्य धीमतः
अशा प्रकारे बुद्धिमान विश्वामित्र बोलत असताना,
विश्वामित्र मुनिश्रेष्ठ सदा मे गगने स्थितिः
विश्वामित्र ऋषीश्रेष्ठा, माझं स्थान नेहमी आकाशातच आहे.
तदत्र दिवसे वासो मम भूमितले ध्रुवम्
म्हणून आजच्या दिवशी माझं वास्तव्य नक्कीच पृथ्वीवर आहे.
तत्कथं वेद्मि तीर्थेश त्वामत्रैव व्यवस्थितम्
पवित्र स्थळाचे अधिपती, मला कसं कळावं की तुम्ही इथेच आहात?
तदोत्थिता पुनर्वाणी तारा गगनगोचरा
तेव्हा पुन्हा एक आवाज, आकाशात फिरणारा तारा, उमटला.
नातिदूरे वनादस्मादत्र संति जलाशयाः
या जंगलापासून फार दूर नाही, इथेच काही जलाशय आहेत.
ऊर्ध्ववक्त्रं द्वितीये च तिर्यग्वक्त्रं तृतीयके
पहिल्या जलाशयात चेहरा वर आहे; दुसऱ्यात तिरका आहे;
पार्श्ववक्त्रैर्द्विजश्रेष्ठ मध्यमं परिकीर्तितम् ६.४५.
आणि तिसऱ्यात बाजूने चेहरे आहेत, हे द्विजश्रेष्ठ, मधला असाच ओळखला जातो.
एतैश्चिह्नैर्मुनिश्रेष्ठ ज्ञात्वा स्नानं समाचर
हे चिन्ह ओळखून, हे ऋषीश्रेष्ठा, तिथे स्नान करावं.
तादृशैः कमलैस्तत्र संस्थितास्ते जलाशयाः
त्या जलाशयांत असे कमळ उभे असतात.
ततश्च विधिना सम्यक्चकारपितृतर्पणम्
मग योग्य पद्धतीने त्याने पितरांना तर्पण केलं.
ततः शाकैश्च मूलैश्च नीवारैः फलसंयुतैः
मग भाज्या, मुळे, धान्य आणि फळं यांचं मिश्रण करून,
तत्र तस्यैव तीरस्थो वीक्षांचक्रे समाहितः
तिथे, त्या तीरावर उभा राहून, त्याने एकाग्रतेने निरीक्षण केलं.
संप्राप्ते कृत्तिकायोगे सर्वं तत्र वदाशु नः
कृत्तिका नक्षत्राचा संयोग आला की, तिथे सर्व काही आम्हाला लवकर सांग.