अद्यापि दृश्यते तत्र गंगोदकसमं जलम्
आजही तिथे गंगाजलासारखेच पाणी दिसते.
यस्तत्र कुरुते स्नानं श्रद्धापूतेन चेतसा
जो कोणी तिथे श्रद्धेने मन शुद्ध करून स्नान करतो,
ततःप्रभृति तत्तीर्थं ख्यातिं प्राप्तं महीतले
त्या वेळेपासून ते तीर्थ पृथ्वीवर प्रसिद्ध झाले.
एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः ६.४४.
माझ्या कडून विचारले तसे मी तुम्हाला सर्व काही सांगितले, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखंडे श्रीहाटकेवरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रकुण्डोत्पत्ति विश्वामित्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
अशा प्रकारे, श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार ओवींच्या संहितेतील सहाव्या नागरखंडातील श्रीहाटकेश्वर क्षेत्राच्या माहात्म्याच्या विभागात 'विश्वामित्रकुंडाची उत्पत्ती आणि विश्वामित्रेश्वराच्या महिमेचे वर्णन' हा चव्वेचाळीसावा अध्याय संपला.
यत्र पूर्वं तपस्तप्तमानर्ताधिपभूभुजा
इथे पूर्वी अनर्त देशाचा राजा तपश्चर्या करत होता.
यस्तत्र कार्तिके मासि कृत्तिकास्थे निशाकरे
जो कोणी कार्तिक महिन्यात, चंद्र कृतिका नक्षत्रात असताना, इथे विधी करतो—
कस्मिन्स्थाने च विज्ञेयं कैश्चिह्नैर्वद सूतज
ते ठिकाण कोणते आणि कोणत्या चिन्हांनी ते ओळखता येते, हे मला सांग, सूतपुत्रा.
प्राग्दृष्टं मुनिना तत्र विश्वामित्रेण धीमता
पूर्वी, त्या जागेचे दर्शन बुद्धिमान विश्वामित्र ऋषींनी घेतले होते.
पुरा निवसतस्तस्य विश्वामित्रस्य सन्मुनेः
पूर्वी, जेव्हा तो महान ऋषी विश्वामित्र तिथे राहत होता—
सर्वतीर्थमयं क्षेत्रं तद्विज्ञाय तपोनिधिः
ती जागा सर्व तीर्थांनी युक्त आहे हे तपश्चर्येचा खजिना असलेल्या त्याने जाणले.
अद्येयं कार्तिकी पुण्या कृत्तिकायोगसंयुता आद्यं तु पुष्करं दूरे न गन्तुं शक्यतेऽधुना
आज पुण्यकार्तिकी आहे, कृतिका नक्षत्राचा संयोग आहे; पण श्रेष्ठ पुष्कर खूप दूर आहे, तिथे जाता येणार नाही.
तस्मादत्र स्थितं यच्च तस्मिन्स्नानं करोम्यहम्
म्हणून मी इथेच राहतोय, म्हणून जसे तिथे स्नान करतात तसे मी इथेच स्नान करतो.
ततश्चान्वेषयामास पुष्कराणि समंततः
मग त्याने सर्वत्र पुष्कर शोधायला सुरुवात केली.
दृष्ट्वादृष्ट्वा जलस्थानं स्नानं चक्रे ततः परम् ६.४५.
पाणी असलेली जागा पाहून आणि न पाहून, त्यानुसार त्याने स्नान केले.
वृक्षमूलं समाश्रित्य निविष्टश्च क्षितौ ततः मध्यमाद्योजनं स्वर्गः कनिष्ठादर्ध योजनम्
एका झाडाच्या मुळाशी आसरा घेऊन तो जमिनीवर बसला; मधल्या स्थानापासून स्वर्ग एक योजन दूर आहे, आणि खालच्या स्थानापासून अर्धे योजन.
पावयंति हि तीर्थानि स्नानदानादसंशयम्
खरंच, तीर्थे स्नान आणि दान यामुळे नक्कीच पावन होतात.
पुष्करारण्यमाश्रित्य शाकमूलफलैरपि
पुष्कराच्या अरण्यात राहून, फक्त भाजी, कंद आणि फळे खाऊनही—
पुष्करे दुष्करं स्नानं पुष्करे दुष्करं तपः
पुष्करी स्नान करणे कठीण आहे; पुष्करी तप करणेही कठीण आहे.
कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे पुष्करे स्नाति यो नरः
जो कोणी कार्तिक महिन्यात, कृतिका नक्षत्राच्या संयोगात, पुष्करी स्नान करतो—
ज्येष्ठे प्रातश्च मध्याह्ने मध्यमे स्नाति यो नरः
किंवा ज्येष्ठ महिन्यात, सकाळी किंवा मध्यान्ही, मधल्या काळात पुष्करी स्नान करतो—
तावत्तिष्ठति देहेषु पातकं सर्वदेहिनाम्
ज्यावेळी सर्व देहधारकांमध्ये पाप असते, तोपर्यंत ते त्यांच्या देहातच राहते.
दिवाकरकरैः स्पृष्टं तमो यद्वत्प्रणश्यति
जसा सूर्याच्या किरणांनी अंधार नाहीसा होतो,
ब्रह्महत्यादिकं पापं कृत्वापि पुरुषो भुवि ६.४५.
तसंच, एखाद्या माणसाने पृथ्वीवर ब्राह्मणहत्त्येसारखे पाप केलं असलं तरी,
किं दानैः किं व्रतैर्होमैः किं यज्ञैर्वहुविस्तरैः
दान, व्रत, होम किंवा मोठ्या यज्ञांचा काय उपयोग,
यद्येषा भारती सत्या मया सम्यमुदीरिता
जर मी संयमाने सांगितलेलं हे वचन खरं असेल, हे भारतवंशीय,
एवं तस्य ब्रुवाणस्य विश्वामित्रस्य धीमतः
अशा प्रकारे बुद्धिमान विश्वामित्र बोलत असताना,
विश्वामित्र मुनिश्रेष्ठ सदा मे गगने स्थितिः
विश्वामित्र ऋषीश्रेष्ठा, माझं स्थान नेहमी आकाशातच आहे.
तदत्र दिवसे वासो मम भूमितले ध्रुवम्
म्हणून आजच्या दिवशी माझं वास्तव्य नक्कीच पृथ्वीवर आहे.
तत्कथं वेद्मि तीर्थेश त्वामत्रैव व्यवस्थितम्
पवित्र स्थळाचे अधिपती, मला कसं कळावं की तुम्ही इथेच आहात?