बभूव तादृशः सद्यस्तया यादृक्प्रकीर्तितः
तिने जसा शाप दिला, तसा तो लगेच तसाच झाला.
ततः कोपपरीतात्मा सोऽपि तां शप्तुमुद्यतः
मग तोही रागाने भरून तिला शाप देण्यासाठी सज्ज झाला.
निर्दोषोऽपि त्वया यस्माच्छप्तोऽहं गणिकाधमे
मी काहीही दोष नसताना, तू मला शाप दिलास, हे नीच स्त्री,
सापि तद्वचनात्सद्यस्तादृग्रूपा व्यजायत ६.४४.
त्याच्या शब्दामुळे तीही लगेच तशीच दिसू लागली.
अथ तादृक्स्वरूपेण स्नाता तत्र जला शये
मग त्या रूपातच तिने तेथे स्नान केले आणि पाण्यातच पडून राहिली.
तद्दृष्ट्वा परमाश्चर्यमतीव त्वरयान्वितः
हे पाहून तो फारच आश्चर्यचकित झाला आणि घाईने पुढे गेला.
ततस्तौ तीर्थमाहात्म्याद्रूपौदार्यगुणान्वितौ
मग त्या तीर्थाच्या प्रभावाने दोघांनाही पुन्हा सौंदर्य आणि चांगुलपणा मिळाले.
एवं तीर्थस्य माहात्म्यं विज्ञाय भगवानृषिः
अशा प्रकारे त्या तीर्थाचे महत्त्व समजून त्या भगवंत ऋषींनी
तपश्चकार सुमहत्तस्मिंस्तीर्थवरे तदा
त्या श्रेष्ठ तीर्थात मोठ्या तपश्चर्या केल्या.
तत्र स्नात्वा नरो यस्तु पूजयेल्लिंगमुत्तमम्
जो कोणी तिथे स्नान करून उत्तम लिंगाची पूजा करतो,
अद्यापि दृश्यते तत्र गंगोदकसमं जलम्
आजही तिथे गंगाजलासारखेच पाणी दिसते.
यस्तत्र कुरुते स्नानं श्रद्धापूतेन चेतसा
जो कोणी तिथे श्रद्धेने मन शुद्ध करून स्नान करतो,
ततःप्रभृति तत्तीर्थं ख्यातिं प्राप्तं महीतले
त्या वेळेपासून ते तीर्थ पृथ्वीवर प्रसिद्ध झाले.
एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः ६.४४.
माझ्या कडून विचारले तसे मी तुम्हाला सर्व काही सांगितले, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखंडे श्रीहाटकेवरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रकुण्डोत्पत्ति विश्वामित्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
अशा प्रकारे, श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार ओवींच्या संहितेतील सहाव्या नागरखंडातील श्रीहाटकेश्वर क्षेत्राच्या माहात्म्याच्या विभागात 'विश्वामित्रकुंडाची उत्पत्ती आणि विश्वामित्रेश्वराच्या महिमेचे वर्णन' हा चव्वेचाळीसावा अध्याय संपला.
यत्र पूर्वं तपस्तप्तमानर्ताधिपभूभुजा
इथे पूर्वी अनर्त देशाचा राजा तपश्चर्या करत होता.
यस्तत्र कार्तिके मासि कृत्तिकास्थे निशाकरे
जो कोणी कार्तिक महिन्यात, चंद्र कृतिका नक्षत्रात असताना, इथे विधी करतो—
कस्मिन्स्थाने च विज्ञेयं कैश्चिह्नैर्वद सूतज
ते ठिकाण कोणते आणि कोणत्या चिन्हांनी ते ओळखता येते, हे मला सांग, सूतपुत्रा.
प्राग्दृष्टं मुनिना तत्र विश्वामित्रेण धीमता
पूर्वी, त्या जागेचे दर्शन बुद्धिमान विश्वामित्र ऋषींनी घेतले होते.
पुरा निवसतस्तस्य विश्वामित्रस्य सन्मुनेः
पूर्वी, जेव्हा तो महान ऋषी विश्वामित्र तिथे राहत होता—
सर्वतीर्थमयं क्षेत्रं तद्विज्ञाय तपोनिधिः
ती जागा सर्व तीर्थांनी युक्त आहे हे तपश्चर्येचा खजिना असलेल्या त्याने जाणले.
अद्येयं कार्तिकी पुण्या कृत्तिकायोगसंयुता आद्यं तु पुष्करं दूरे न गन्तुं शक्यतेऽधुना
आज पुण्यकार्तिकी आहे, कृतिका नक्षत्राचा संयोग आहे; पण श्रेष्ठ पुष्कर खूप दूर आहे, तिथे जाता येणार नाही.
तस्मादत्र स्थितं यच्च तस्मिन्स्नानं करोम्यहम्
म्हणून मी इथेच राहतोय, म्हणून जसे तिथे स्नान करतात तसे मी इथेच स्नान करतो.
ततश्चान्वेषयामास पुष्कराणि समंततः
मग त्याने सर्वत्र पुष्कर शोधायला सुरुवात केली.
दृष्ट्वादृष्ट्वा जलस्थानं स्नानं चक्रे ततः परम् ६.४५.
पाणी असलेली जागा पाहून आणि न पाहून, त्यानुसार त्याने स्नान केले.
वृक्षमूलं समाश्रित्य निविष्टश्च क्षितौ ततः मध्यमाद्योजनं स्वर्गः कनिष्ठादर्ध योजनम्
एका झाडाच्या मुळाशी आसरा घेऊन तो जमिनीवर बसला; मधल्या स्थानापासून स्वर्ग एक योजन दूर आहे, आणि खालच्या स्थानापासून अर्धे योजन.
पावयंति हि तीर्थानि स्नानदानादसंशयम्
खरंच, तीर्थे स्नान आणि दान यामुळे नक्कीच पावन होतात.
पुष्करारण्यमाश्रित्य शाकमूलफलैरपि
पुष्कराच्या अरण्यात राहून, फक्त भाजी, कंद आणि फळे खाऊनही—
पुष्करे दुष्करं स्नानं पुष्करे दुष्करं तपः
पुष्करी स्नान करणे कठीण आहे; पुष्करी तप करणेही कठीण आहे.
कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे पुष्करे स्नाति यो नरः
जो कोणी कार्तिक महिन्यात, कृतिका नक्षत्राच्या संयोगात, पुष्करी स्नान करतो—