मां च पाशुपतं लुब्धा कस्मात्त्वं भीरु भाषसे
आणि तू, मला आणि पाशुपत व्रताची इच्छा ठेवून, हे असं का बोलतेस, हे भीतीने भरलेली?
यः स्त्रीं भजति पापात्मा वृथा पाशुपतव्रती
जो पाशुपत व्रती असूनही स्त्रीशी संग करतो, तो पापी आहे आणि त्याचं व्रत व्यर्थ जातं.
आस्तां तावत्समा संगं संस्पर्शं च वरानने ६.४३.
म्हणून, सुंदर मुखवाली, संग किंवा स्पर्शसुद्धा होऊ देऊ नकोस.
तस्माद् द्रुततरं गच्छ स्थानादस्माद्वरांगने
म्हणून, सुंदर अंगवाली, या जागेतून लवकर निघून जा.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रकुण्डोत्पत्तिवृत्तान्ते विश्वामित्रमेनकासंवादवर्णनंनाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः
या प्रकारे, श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील सहाव्या नागरखंडात, हाटकेश्वर क्षेत्राच्या माहात्म्यात, विश्वामित्रकुंडाच्या उत्पत्तीच्या कथेत, विश्वामित्र आणि मेनका यांच्या संवादाचं वर्णन असलेला त्रेचाळीसावा अध्याय संपला.
तेन मामीदृशैर्वाक्यैर्निवारयसि रागिणीम्
अशा शब्दांनी तू मला, जी प्रेमाने भरलेली आहे, थांबवतेस.
कोपेन महता युक्तो निःस्पृहस्तत्परिग्रहे
तुझ्यात मोठा राग आहे, पण माझ्याशी संगाची इच्छा नाही.
व्रतनाशात्तु यत्पापमधिकं स्त्रीवधाद्भवेत्
व्रत मोडल्यामुळे जे पाप मिळतं, ते स्त्रीहत्येच्या पापापेक्षा जास्त आहे.
प्रायश्चित्तं बुधैरुक्तं व्रतिनां स्त्रीवधे कृते
व्रती माणसाने स्त्रीहत्ये केल्यास त्यासाठी प्रायश्चित्त करावं असं ज्ञानी लोकांनी सांगितलं आहे.
न केवलं व्रतोपेताः स्त्रीसंगात्पापमाप्नुयुः
फक्त व्रत धारण केलेल्यांनाच नव्हे, तर इतरांनाही स्त्रीसंगामुळे पाप लागतं.
संसारभ्रमणं नारी प्रथमेपि समागमे
स्त्री पहिल्याच भेटीतही माणसाला संसारात भटकायला लावते.
तस्मात्स्त्रीभिः समं प्राज्ञः संभाषामपि वर्जयेत्
म्हणून, शहाण्या माणसाने स्त्रियांसोबत बोलणेसुद्धा टाळावं.
अंगार सदृशा नारी घृतकुंभसमः पुमान्
स्त्री म्हणजे अग्नी सारखी आहे, आणि पुरुष तुपाच्या भांड्यासारखा आहे.
स्त्रियो मूलमनर्थानां सर्वेषां प्राणिनां भुवि
या पृथ्वीवर सर्व जीवांसाठी अनर्थाचं मूळ स्त्रिया आहेत.
कुलीना वित्तवत्यश्च नाथवत्योऽपि योषितः ६.४४.
जरी स्त्रिया चांगल्या घरातल्या, श्रीमंत किंवा पालकांच्या संरक्षणाखाली असल्या,
न स्त्रीभ्यः किंचिदन्यद्धि पापाय विद्यते भुवि नीचोऽपि कुरुते सेवां यस्तासां विजनेष्वथ
या पृथ्वीवर स्त्रियांपेक्षा जास्त पापकारक दुसरं काहीच नाही; अगदी नीच माणूसही त्यांच्या गुप्तपणे सेवा करतो.
अनर्थत्वान्मनुष्याणां भयात्परिजनस्य च
माणसांच्या दुर्दैवामुळे आणि आपल्या सेवकांची भीती वाटून,
शशाप तं मुनिश्रेष्ठं स्फुरमाणोष्ठसंपुटा
ती संतापाने ओठ थरथरत त्या श्रेष्ठ ऋषीला शाप देऊ लागली.
यस्मात्त्वया परित्यक्ता सकामाहं सुदुर्मते
अजून माझ्या मनात इच्छा असताना, तू मला सोडून गेलास, अति मूर्खा,
अद्यैव भव दुबुर्द्धे वलीपलितसंयुतः
आजपासूनच, वाईट मनाच्या, तुझ्या अंगावर सुरकुत्या आणि पांढरे केस दिसू लागतील.
बभूव तादृशः सद्यस्तया यादृक्प्रकीर्तितः
तिने जसा शाप दिला, तसा तो लगेच तसाच झाला.
ततः कोपपरीतात्मा सोऽपि तां शप्तुमुद्यतः
मग तोही रागाने भरून तिला शाप देण्यासाठी सज्ज झाला.
निर्दोषोऽपि त्वया यस्माच्छप्तोऽहं गणिकाधमे
मी काहीही दोष नसताना, तू मला शाप दिलास, हे नीच स्त्री,
सापि तद्वचनात्सद्यस्तादृग्रूपा व्यजायत ६.४४.
त्याच्या शब्दामुळे तीही लगेच तशीच दिसू लागली.
अथ तादृक्स्वरूपेण स्नाता तत्र जला शये
मग त्या रूपातच तिने तेथे स्नान केले आणि पाण्यातच पडून राहिली.
तद्दृष्ट्वा परमाश्चर्यमतीव त्वरयान्वितः
हे पाहून तो फारच आश्चर्यचकित झाला आणि घाईने पुढे गेला.
ततस्तौ तीर्थमाहात्म्याद्रूपौदार्यगुणान्वितौ
मग त्या तीर्थाच्या प्रभावाने दोघांनाही पुन्हा सौंदर्य आणि चांगुलपणा मिळाले.
एवं तीर्थस्य माहात्म्यं विज्ञाय भगवानृषिः
अशा प्रकारे त्या तीर्थाचे महत्त्व समजून त्या भगवंत ऋषींनी
तपश्चकार सुमहत्तस्मिंस्तीर्थवरे तदा
त्या श्रेष्ठ तीर्थात मोठ्या तपश्चर्या केल्या.
तत्र स्नात्वा नरो यस्तु पूजयेल्लिंगमुत्तमम्
जो कोणी तिथे स्नान करून उत्तम लिंगाची पूजा करतो,