स्कन्दपुराणम्

नान्यः शक्तः सुरश्रेष्ठ मुनिमेनं कथंचन

हे सुरश्रेष्ठ, या ऋषीसारखं दुसरं कोणीही कधीच करू शकत नाही.

अथ तेषां वचः श्रुत्वा भगवान्वृषभध्वजः

त्यांच्या बोलण्याचं ऐकून, वृषभध्वज असलेल्या भगवंतांनी—

अब्रवीच्च मुने कस्मात्त्वयैतन्नृत्यतेऽधुना

म्हणाले, 'मुनी, तू आत्ता का नाचतो आहेस?'

एवमुक्तः स विप्रेंद्रः शंकरेण द्विजोत्तमाः ६.४०.

शंकरांनी असं विचारल्यावर, द्विजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्या ब्राह्मणाने—

किं नपश्यसि मे ब्रह्मन्कराच्छाकरसो महान्

'ब्राह्मण, तुला माझ्या हातातून वाहणारा अमृताचा मोठा प्रवाह दिसत नाही का?'

एतस्मात्कारणाद्विप्र नृत्यमेतत्करोम्यहम्

'या कारणामुळे, ब्राह्मण, मी हे नृत्य करतो आहे.'

एवं तु वदतस्तस्य भगवान्वृषभध्वजः

तो असं बोलत असताना, वृषभध्वज असलेल्या भगवंतांनी—

निश्चक्राम ततो भस्म हिमस्फटिकसंनिभम्

तेथून बर्फासारख्या चमकदार भस्माचा उगम झाला.

ततः प्रोवाच तं विप्रं स देवो द्विजसत्तमाः

मग त्या देवाने त्या ब्राह्मणाला, द्विजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, असं सांगितलं—

तथाप्यहं मुनिश्रेष्ठ न नृत्यं कर्तुमुत्सहे

'मुनीश्रेष्ठ, तरीही मी हे नृत्य करू शकत नाही.'

विरामं कुरु तस्मात्त्वं नृत्यादस्माद्विगर्हितात्

'म्हणून, हे निंदनीय नृत्य थांबव.'

अब्रवीत्त्वामहं मन्ये नान्यं देवान्महेश्वरात्

'मी तुला देवांमध्ये महेश्वरच समजतो, दुसरं कोणतंही नाही.'

स्थानेऽत्र भवता सार्धमहं स्थास्यामि सर्वदा ॥ ६.४०.

'म्हणून, मी नेहमी तुझ्यासोबत इथे राहीन.'

आनन्दितेन भवता प्रार्थितोऽहं यतो मुने एतत्पुरं च मे नाम्ना आनन्दाख्यं भविष्यति

'तू आनंदित होऊन मला विनंती केलीस म्हणून, मुनी, हे नगर माझ्या नावाने 'आनंद' म्हणून ओळखलं जाईल.'

एवमुक्त्वा महादेवो गतश्चादर्शनं ततः

असं म्हणून, महादेव तिथून अदृश्य झाले.

अथ ते पन्नगाः प्रोचुः प्रणिपत्य मुनीश्वरम्

मग त्या नागांनी, मुनीश्वराला वंदन करून, असं सांगितलं—

तस्मात्कुरु प्रसादं नो यथा स्याद्दारुणं विषम्

'म्हणून, आम्हांवर कृपा कर, म्हणजे आमचं विष भयंकर राहणार नाही.'

तस्मादेवंविधाः सर्वे जलसर्पा भविष्यथ

'म्हणून, तुम्ही सगळे जलसर्प व्हाल.'

सूत उवाच ततःप्रभृति संजाता जलसर्पा महीतले

सूतेने सांगितलं: त्या वेळेपासून पृथ्वीवर जलसर्प निर्माण झाले.

अथ तस्मिन्ह्रदे मर्त्याः स्नात्वा सारस्वते शुभे

मग त्या शुभ सरस्वती सरोवरात माणसे स्नान करतात.

अथ भीतः सहस्राक्षो गत्वा देवं पितामहम्

मग घाबरलेला सहस्रदर्शी त्या देव पितामहाकडे गेला.

त्वत्प्रसादात्समुद्वीक्ष्य गच्छंति मनुजा दिवम् सारस्वतं नरास्तत्र स्नात्वा यांति त्रिविष्टपम्

तुझ्या कृपेने लोक तेथे पाहून स्वर्गात जातात; त्या सरस्वतीत स्नान केलेले पुरुष उत्तम लोकांत पोहोचतात.

अपि पापसमाचाराः सर्वधर्मबहिष्कृताः ६.४०.

ज्यांचे वागणे पापी आहे, जे सर्व धर्मांपासून दूर आहेत,

शुभाशुभपरिज्ञानं सर्वेषामेव देहिनाम्

सर्व जीवांना चांगले-वाईट ओळखण्याची बुद्धी असते.

तस्मात्त्यज त्वं मां देव यद्वा तत्तीर्थमुत्तमम्

म्हणून देवा, तू मला किंवा त्या श्रेष्ठ तीर्थाला सोडून दे.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा यमस्य प्रपितामहः

यमाच्या त्या शब्दांनी पितामहाने ऐकले,

ततः शक्रो ह्रदं गत्वा पूरयामास पांसुभिः

मग शक्र त्या सरोवरात गेला आणि ते मातीने भरून टाकले.

अद्यापि मनुजः सम्यक्त स्मिन्स्थाने व्यवस्थितः

आजही जो मनुष्य या ठिकाणी नीट राहतो—

सोऽपि मंकणकस्तत्र सार्द्धं देवेन शंभुना

तेथे मंकणक सुद्धा शंभू देवासोबत आहे.