ततः संचिंतयामास स्वसुतां च सरस्वतीम्
मग त्याने आपल्या कन्या सरस्वतीचा विचार केला.
अथ भूमितलं भित्त्वा प्रादुर्भूता महानदी
मग पृथ्वी फोडून ती महानदी प्रकट झाली.
संध्यात्रयेऽपि त्वत्तोयैर्येन कृत्यं करोम्यहम्
तीनही संध्याकाळी मी तुझ्या पाण्याने कर्मे करीन.
तथा ये मानवाः स्नानं करिष्यंति जले तव
तसेच, जे मनुष्य तुझ्या पाण्यात स्नान करतील—
जनस्पर्शभयाद्भीता नागच्छामि महीतले ॥ ६.४०.
लोकांच्या सहवासाची भीती वाटते म्हणून मी पृथ्वीवर येत नाही.
तवादेशोऽन्यथा नैव मया कार्यः कथंचन
तुझ्या आज्ञेनेच आणि दुसऱ्या कुठल्याही प्रकारे नाही, मी काहीही करायला नको.
अगम्यं सर्वमर्त्यानां तत्र त्वं स्थातुमर्हसि
ते ठिकाण सर्व मरणाऱ्यांसाठी अगम्य आहे; तिथे तू राहायला योग्य आहेस.
एवमुक्त्वा स देवेशश्चखान च महाह्रदम्
असं म्हणून देवांचा अधिपतीने एक मोठं सरोवर खोदलं.
ततो दृष्टिविषान्सर्पानादिदेश पितामहः
मग पितामहाने विषारी दृष्टी असलेल्या सर्पांना आज्ञा दिली.
यथा सरस्वतीं मर्त्या न स्पृशंति कथंचन
ज्यामुळे माणसं कधीच सरस्वतीला स्पर्श करू शकणार नाहीत.
तां च चित्रशिलां मध्ये ब्रह्मलोकं जगाम ह
आणि त्या रंगीबेरंगी दगडांच्या मध्ये, ती ब्रह्मलोकात गेली.
अथ मंकणकोनाम महर्षिः संशितव्रतः
मग मंकण नावाचा, कठोर व्रत पाळणारा एक महर्षी होता.
सक्रमाद्भ्रममाणस्तु तस्मिन्सर्पाभिरक्षिते
तो तिथे, सर्पांच्या संरक्षणाखाली, फिरत होता.
सोऽपि विद्याबलात्सर्पान्निर्विषांस्तांश्चकारह निष्क्रांतः सलिलात्तस्मात्कृतकृत्यो मुदान्वितः
त्याने आपल्या विद्या-शक्तीने सर्पांना विषहीन केलं; तो पाण्यातून बाहेर आला, आपलं कार्य पूर्ण करून आनंदित झाला.
ततश्चक्रे मुनिर्यावत्सम्यक्कुशपरिग्रहम् ६.४०.
मग त्या ऋषीने योग्य रीतीने कुशाचं उचलणं केलं.
अथ तस्मात्क्षताज्जातस्तस्य शाकरसो महान्
त्या जखमेतून मोठा शाकरस निघाला.
सिद्धोऽहमिति विज्ञाय नृत्यं चक्रे ततः परम्
आपण सिद्ध झालो आहोत हे जाणून, त्याने मग अतिशय नृत्य सुरू केलं.
अथैवं नृत्यमानस्य मुनेस्तस्य महात्मनः
त्या महात्मा ऋषी नाचत असताना,
चमत्कारपुरं कृत्स्नं भग्नं नष्टा द्विजोत्तमाः
संपूर्ण चमत्कारपूर नगर उद्ध्वस्त झालं आणि नष्ट झालं, हे द्विजश्रेष्ठ.
]ततो देवगणाः सर्वे तद्दृष्ट्वा तस्य चेष्टितम्
मग सर्व देवगणांनी त्याचं कृत्य पाहिलं.
अनेन नृत्यमानेन जगत्स्थावरजंगमम्
या नृत्यामुळे संपूर्ण जग, स्थावर आणि जंगम, प्रभावित झालं.
नान्यः शक्तः सुरश्रेष्ठ मुनिमेनं कथंचन
हे सुरश्रेष्ठ, या ऋषीसारखं दुसरं कोणीही कधीच करू शकत नाही.
अथ तेषां वचः श्रुत्वा भगवान्वृषभध्वजः
त्यांच्या बोलण्याचं ऐकून, वृषभध्वज असलेल्या भगवंतांनी—
अब्रवीच्च मुने कस्मात्त्वयैतन्नृत्यतेऽधुना
म्हणाले, 'मुनी, तू आत्ता का नाचतो आहेस?'
एवमुक्तः स विप्रेंद्रः शंकरेण द्विजोत्तमाः ६.४०.
शंकरांनी असं विचारल्यावर, द्विजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्या ब्राह्मणाने—
किं नपश्यसि मे ब्रह्मन्कराच्छाकरसो महान्
'ब्राह्मण, तुला माझ्या हातातून वाहणारा अमृताचा मोठा प्रवाह दिसत नाही का?'
एतस्मात्कारणाद्विप्र नृत्यमेतत्करोम्यहम्
'या कारणामुळे, ब्राह्मण, मी हे नृत्य करतो आहे.'
एवं तु वदतस्तस्य भगवान्वृषभध्वजः
तो असं बोलत असताना, वृषभध्वज असलेल्या भगवंतांनी—
निश्चक्राम ततो भस्म हिमस्फटिकसंनिभम्
तेथून बर्फासारख्या चमकदार भस्माचा उगम झाला.
ततः प्रोवाच तं विप्रं स देवो द्विजसत्तमाः
मग त्या देवाने त्या ब्राह्मणाला, द्विजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, असं सांगितलं—