एते मदावलिप्तानामेत एव सतां दमाः
गर्वाने माजलेल्या यांच्यासाठी सज्जनांचा संयम हाच आहे.
तत्र येऽपि हि युष्माकं मदा एव व्यवस्थिताः
तुमच्यात जे गर्वातच रमले आहेत,
सदा सौहृदनिर्मुक्ताः पितरोऽपि सुतैः सह
ते पितरही नेहमीच आपुलकीपासून दूर राहतात, आपल्या मुलांसह.
एवमुक्त्वा स विप्रेन्द्रो निवृत्तस्तदनन्तरम्
असे म्हणून तो श्रेष्ठ ब्राह्मण तेथून निघून गेला.
अथ तन्मध्यगो विप्र आसीद्वृद्धतमः सुधीः
मग त्यांच्यात एक वृद्ध आणि अत्यंत बुद्धिमान ब्राह्मण होता.
स दृष्ट्वा तं मुनिं क्रुद्धं गच्छंतमपमानितम्
त्याने त्या रागावलेल्या आणि अपमानित ऋषीला दूर जाताना पाहिले.
अथासाद्य गतं दूरं प्रणिपत्य मुनिं च सः ६.३७.
मग तो त्याच्या मागे जाऊन, दूर गेलेल्या ऋषीला वंदन करून त्याच्याशी बोलला.
एतैः स्वाध्यायसंपन्नैर्न श्रुतं वचनं तव
हे जरी वेदाध्ययनात पारंगत असले तरी, तुझ्या शब्दांकडे त्यांनी लक्ष दिले नाही.
तस्माद्भूमिर्मया दत्ता शंभुहर्म्यकृते तव
म्हणून मी शंभूच्या मंदिरासाठी तुझ्या उपयोगासाठी जमीन दिली आहे.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दुर्वासा हर्षसंयुतः प्रासादं निर्ममे पश्चात्तस्य वाक्ये व्यवस्थितः
त्याची ती वचने ऐकून, दुर्वासांना आनंद झाला आणि त्यांनी त्याच्या सांगण्याप्रमाणे नंतर मंदिर बांधले.
अथ ते ब्राह्मणा ज्ञात्वा सुशीलेन वसुन्धरा
मग त्या ब्राह्मणांना समजले की सुषीलाने ती जमीन दिली आहे.
सर्वे कोपसमायुक्ताः सुशीलं प्रति ते द्विजाः
ते सर्व द्विज सुषीलावर रागावले.
ततः प्रोचुः समासाद्य येन शप्ता दुरात्मना
मग ज्यांनी त्यांना शाप दिला होता, त्याच्याकडे जाऊन त्यांनी बोलायला सुरुवात केली.
तस्मात्त्वमपि चास्माकं बाह्य एव भविष्यसि
म्हणून, आता तूही आमच्यातला राहणार नाहीस, बाहेरच राहशील.
एषोऽपि तापसो दुष्टो यः करोति शिवालयम् ॥। नैव तस्य भवेत्सिद्धिश्चापि वर्षशतैरपि
हा तपस्वीही वाईट आहे, जो शिवाचे मंदिर बांधतो; त्याला शंभर वर्षे प्रयत्न केला तरी यश मिळणार नाही.
तथा कीर्तिकृतां लोके कीर्तनं क्रियते नरैः
जगात जे लोक कीर्ती मिळवतात, त्यांची कृत्ये लोकांनी नेहमीच गौरवली जातात.
एष दुःशीलसंज्ञो वै तव नाम्ना भविष्यति ६.३७.
हा तुझ्या नावाने 'दुःशील' म्हणून ओळखला जाईल, कारण त्याचे वर्तन वाईट आहे.
यस्मात्सौहृदनिर्मुक्ताः कृतास्तेन वयं द्विजाः
त्याने आमच्यातली मैत्री संपवली म्हणून, हे द्विजांनो, आम्ही त्याच्यामुळे वंचित झालो.
तस्मादेषोऽपि पापात्मा भविष्यति स कोपभाक्
म्हणून हा पापी सुद्धा रागाच्या वशिला जाईल.
एवमुक्त्वाथ ते विप्राः कोपसंरक्तलोचनाः
असं म्हणून ते ब्राह्मण, रागाने डोळे लाल झालेले, बोलू लागले.
दुःशीलोऽपि बहिश्चक्रे गृहं तस्य पुरस्य च
दुःशीलानेही आपले घर आणि ते शहर सोडून दिले.
तस्यान्वयेऽपि ये जातास्ते बाह्याः संप्रकीर्तिताः
त्याच्या वंशात जे जन्मले, त्यांनाही बाहेरचं समजलं जातं.
दुर्वासाः प्राह दुःशीलं कोपसंरक्तलो चनः
दुर्वासांनी, रागाने डोळे लाल करून, दुःशीलाला बोलावलं.
मम सिद्धिं गता मंत्राः समर्थाः शत्रुसंक्षये
माझे मंत्र यशस्वी झाले आहेत; ते शत्रूंचा नाश करू शकतात.
तस्मादेतत्पुरं कृत्स्नं पशुपक्षि समन्वितम्
म्हणून हे सगळं शहर, त्यातली जनावरं आणि पक्षीसुद्धा,
ब्राह्मणानां कृते कर्म ब्राह्मणस्य विशेषतः
ब्राह्मणांसाठी, आणि विशेषतः एखाद्या ब्राह्मणासाठी, हे कर्म केलं जातं.
निघ्नंतो वा शपंतो वा वदंतो वापि निष्ठुरम् ६.३७.
मारणं असो, शाप देणं असो, किंवा कठोर बोलणं असो,
ब्राह्मणैर्निर्जितैर्मेने य आत्मानं जयान्वितम्
जो ब्राह्मणांनी हरवला असूनही स्वतःला जिंकलेला समजतो,
आत्मनश्च पराभूतिं तस्माद्विप्रात्सहेत वै
त्याने ब्राह्मणाकडून झालेली हार सहन केली पाहिजे.
एतेषां ब्राह्मणेंद्राणां क्षेत्रे सिद्धिं समागताः
या श्रेष्ठ ब्राह्मणांच्या क्षेत्रात यश मिळालं आहे.