तेन पूर्वं पिताऽस्माकं पृष्टो दुर्वाससा द्विजाः
हे द्विजांनो, आमच्या वडिलांना पूर्वी दुर्वासांनी याबद्दल विचारले होते.
दुर्वासा उवाच साधयिष्याम्यहं मन्त्रमभीष्टं कमपि व्रती
दुर्वासा म्हणाले: 'जो व्रत पाळतो, त्याच्या इच्छेप्रमाणे मी मंत्र सिद्ध करून दाखवीन.'
प्रत्यवायसमोपेतं बहुच्छिद्रसमाकुलम्
पण त्यात अनेक अडथळे आणि दोष असतात.
तस्मान्मंत्रकृते सिद्धिं यदि त्वं वांछसि द्विज
म्हणून, द्विजांनो, जर तुला मंत्रसिद्धी हवी असेल—
तत्र चित्रेश्वरीपीठमगस्त्येन विनिर्मितम्
तेथे अगस्त्यांनी चित्रेश्वरीचे आसन स्थापन केले होते.
न तत्र जायते छिद्रं प्रत्यवायो न च द्विज
तेथे कोणताही दोष निर्माण होत नाही, ना कोणताही अडथळा येतो, हे द्विजांनो.
चातुर्युंग्यं हि तत्पीठं स्थितानां सिद्धिमाह रेत्
ते आसन चार प्रकारचे आहेत आणि त्यावर बसलेल्या साधकांना सिद्धी प्राप्त होते.
यो यं साधयितुं मन्त्रमिच्छति द्विजसत्तम ॥ ६.३६.
हे श्रेष्ठ द्विजा, जो कोणी कोणताही मंत्र सिद्ध करायचा इच्छितो—
ततो भवति संसिद्धो मंत्रार्हः स नरः शुचिः दशांशेन तु होमः स्यात्सुसमिद्धे हुताशने
मग तो शुद्ध पुरुष मंत्रासाठी पात्र होतो आणि सिद्धी प्राप्त करतो; उत्तम प्रकारे पेटलेल्या अग्नीत दहाव्या भागाने होम करावा.
ततस्तु जायते सिद्धिर्नूनं तन्मंत्रसंभवा
त्यामुळे त्या मंत्रापासून नक्कीच सिद्धी प्राप्त होते.
तर्पणैः कन्यकानां च होमः स्यात्स फलप्रदः
कन्यांना तर्पण आणि होम केल्याने ते फलदायी ठरते.
एतत्कृतयुगे प्रोक्तं मंत्रसाधनमुत्त मम्
हेच मंत्रसाधन कृतयुगासाठी सांगितलेले श्रेष्ठ साधन आहे.
एतत्त्रेतायुगे प्रोक्तं पादोनं मन्त्रसाधनम्
हेच त्रेतायुगासाठी सांगितलेले, पण त्यात एक चतुर्थांश कमी आहे.
एवं तत्र समासाद्य सिद्धिं मंत्रसमुद्भवाम्
अशा रीतीने, तिथे त्या मंत्रापासून उत्पन्न झालेली सिद्धी प्राप्त होते—
शापानुग्रहसामर्थ्यसंयुतस्तेज साऽन्वितः
शाप आणि आशीर्वाद देण्याची शक्ती आणि तेज प्राप्त होते.
ततश्चित्रेश्वरं पीठं समायातोऽथ सन्मुनिः
मग तो ऋषी चित्रेश्वराच्या पवित्र आसनावर गेला.
तत्र संसाधयामास सर्वान्मंत्रान्यथाक्रमम्
तेथे त्याने सर्व मंत्र योग्य क्रमाने सिद्ध केले.
इति संसिद्धमंत्रः स चमत्कारपुरं गतः ६.३६.
अशा प्रकारे मंत्रसिद्धी प्राप्त करून तो चमत्कारांच्या नगरीत गेला.
अथापश्यत्स विप्राणां वृन्दं वृन्दारकोपमम् ॥। एके वेदविदस्तत्र वेदव्याख्यानतत्पराः
मग त्याने ब्राह्मणांचा एक समूह पाहिला, जणू काही देवांचा मेळावा; त्यात काही वेद जाणणारे आणि वेदांचे अर्थ सांगण्यात मग्न होते.
यज्ञविद्याविदोऽन्येऽपि यज्ञाख्यानपरायणाः
काही यज्ञविद्या जाणणारे आणि यज्ञकथनात रमलेले होते.
अन्ये ब्राह्मणशार्दूला वेदांगेषु विचक्षणाः
काही, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, वेदांगात निपुण होते.
वेदाभ्यासपराश्चान्ये तारनादेन सर्वशः
इतर काही वेदाध्ययनात तल्लीन होते आणि सर्व काही गूंजत्या स्वरात पठण करत होते.
अन्ये कौतूहलाविष्टाः संचरान्विषमान्मिथः
काही जिज्ञासेने भरलेले आपापसात वेगवेगळ्या प्रकारे फिरत होते.
स्मृतिवादपराश्चान्ये तथान्ये श्रुतिपाठकाः
काही स्मृतिविषयक चर्चा करत होते, तर काही वेदांचे पठण करत होते.
कीर्तयंति तथा चान्ये पुराणं ब्राह्मणोत्तमाः
त्याचप्रमाणे इतर श्रेष्ठ ब्राह्मणही पुराणाचे पठण करतात.
अथ तान्स मुनिर्दृष्ट्वा ब्राह्मणान्संशितव्रतान्
मग त्या दृढ व्रतधारी ब्राह्मणांना पाहून,
मम बुद्धिः समुत्पन्ना शम्भोरायतनं प्रति ६.३७.
माझ्या मनात शंभूच्या मंदिराबद्दल विचार आला.
तवाहं देवदेवस्य शम्भोः प्रासादमुत्तमम्
मी तुझ्यासाठी देवांचा देव असलेल्या शंभूचे उत्तम मंदिर उभारीन.
स एवं जल्पमानोऽपि मुहुर्मुहुरतंद्रितः
असा तो बोलत असतानाही, तो पुन्हा पुन्हा जागरूक आणि चिकाटीने राहिला.
ततः कोपपरीतात्मा समुनिस्तान्द्विजोत्तमान्
मग रागाने भरलेल्या त्या ऋषीने त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणांना उद्देशून सांगितले.