नान्योस्ति वारणे शक्तो विंधस्यास्य हि तं विना
या विंध्याला रोखण्याची ताकद अगस्त्याशिवाय कोणातच नाही.
ततो द्विजमयं रूपं स कृत्वा तीक्ष्णदीधितिः
मग तेजस्वी सूर्याने ब्राह्मणाचे रूप घेतले,
ततस्तु वैश्वदेवांते वेदोच्चारपरायणः
नंतर वैश्वदेव काळात, तो वेदपठणात मग्न झाला,
ततोऽगस्त्यः कृतानन्दः स्वागतं ते महामुने
मग अगस्त्य ऋषी आनंदित होऊन म्हणाले: 'महामुने, तुला स्वागत आहे!'
तत्त्वं ब्रूहि मुनिश्रेष्ठ यद्ददामि तवेप्सितम्
मुनिश्रेष्ठा, मला खरी गोष्ट सांग — तुला माझ्याकडून काय हवं आहे ते स्पष्टपणे सांग.
सर्वकार्यक्षमं मत्वा त्वामेकं भुवनत्रये
या तिन्ही लोकांत सर्व कामं पार पाडण्यास तूच समर्थ आहेस, असं मी मानतो.
त्वया पूर्वं सुरार्थाय प्रपीतः पयसांनिधिः
पूर्वी, देवांच्या भल्यासाठी, तू क्षीरसागर पिऊन रिकामा केला होतास.
तस्माद्गतिर्भवास्माकं सांप्रतं मुनिसत्तम ६.३३.
म्हणूनच, आता आम्हा सर्वांची आसरा तूच आहेस, हे मुनिसत्तम.
अर्घ्यं दत्त्वा दिनेशाय ततः प्रोवाच सादरम्
त्याने सूर्याला अर्घ्य अर्पण केल्यावर, आदराने बोलू लागला.
धन्योऽस्म्यनुगृहीतोस्मि यन्मे त्वं गृहमागतः
तू माझ्या घरी आलास म्हणून मी धन्य झालो, तुझ्या कृपेने माझं भाग्य उजळलं.
स्पर्द्धया गिरिमुख्यस्य सुमेरोर्मुनिसतम
मुनिश्रेष्ठा, सुमेरू या पर्वताच्या स्पर्धेने,
सामाद्यैर्विविधोपायैस्तस्मादेनं निवारय
त्याला शांत करण्यासाठी, साम वगैरे अनेक उपाय वापर.
अगस्त्य उवाच अहं ते वारयिष्यामि वर्धमानं कुलाचलम्
अगस्त्य म्हणाले — मी तुझ्यासाठी वाढणाऱ्या कुलपर्वताला थांबवीन.
ततः स प्रेषितस्ते न भास्करस्तीक्ष्णदीधितिः
मग तुझ्या आज्ञेने, तीव्र किरणांचा सूर्य पुढे गेला नाही.
अगस्त्योऽपि द्रुतं गत्वा विंध्यं प्रोवाच सादरम्
अगस्त्यही लगेचच जाऊन, आदराने विंध्याशी बोलले.
दाक्षिणात्येषु तीर्थेषु स्नाने जाताद्य मे मतिः
आता माझं मन दक्षिणेकडील तीर्थस्थळी स्नान करण्याकडे लागलं आहे.
स तस्य वचनं श्रुत्वा विंध्यः पर्वतसत्तमः
त्याचं बोलणं ऐकून, विंध्य पर्वतश्रेष्ठाने
अगस्त्योऽपि समासाद्य तस्यांतं दक्षिणं द्विजाः ६.३३.
आणि अगस्त्यही त्याच्या दक्षिण टोकाला पोहोचले, हे द्विजांनो.
स तथेति प्रतिज्ञाय शापाद्भीतो नगोत्तमः
शापाची भीती वाटून, त्या पर्वतश्रेष्ठाने 'तसं होईल' असं वचन दिलं.
सोऽपि तेनैवमार्गेण निवृत्तिं न करोति च
तरीही, त्याच मार्गाने तो परत फिरत नाही.
अथ तत्रैव चानीय लोपामुद्रां मुनीश्वरः
मग तिथेच, त्या महान ऋषींनी लोपा मुद्राला आणलं.
तव वाक्यान्मया त्यक्तः स्वाश्रमस्तीक्ष्णदी धिते
हे तेजस्वी, तुझ्या शब्दामुळे मी माझा आश्रम सोडला.
तस्मान्मद्वचनाद्भानो चतुर्दश्यां मधौ सिते
म्हणून, भानू, माझ्या सांगण्याप्रमाणे मधु महिन्यातल्या शुद्ध चतुर्दशीला,
पूजयिष्यामि तल्लिंगं वर्षांते स्वयमेव हि
मी स्वतः वर्षाच्या शेवटी त्या लिंगाची पूजा करीन.
योऽन्यो हि तद्दिने लिंगं पूजयिष्यति मानवः
त्या दिवशी जो कोणी मनुष्य त्या लिंगाची पूजा करील,
चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां सांनिध्यं कुरुते सदा
चैत्र महिन्यातल्या शुद्ध चतुर्दशीला त्याला नेहमीच माझ्या सान्निध्यात येता येईल.
एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोस्मि द्विजोत्तमाः ६.३३.
हे द्विजश्रेष्ठांनो, तुम्ही विचारले म्हणून मी सर्व काही सांगितले.
त्वया पुरा सुरार्थाय प्रपीतः पयसांनिधिः
पूर्वी देवांच्या हितासाठी तू दूधाचा समुद्र प्यायलास.
तत्त्वं सूतज नो ब्रूहि विस्तरेण महामते
सूताजी, हे खरं काय आहे ते आम्हाला सविस्तर सांग.
संभूताः सर्वदेवानां वीर्योत्साहप्रणाशकाः
त्यातून सर्व देवांची शक्ती आणि उत्साह नष्ट करणारी जीवं निर्माण झाली.