इंगुदैर्बदरैर्वापि बिल्वैर्भल्लातकैरपि
ते इंगुदी, बोर, बेल किंवा भल्लातक यांच्या फळांनीही,
स यास्यति परां सिद्धिं दुर्लभां त्रिदशैरपि
तो मनुष्य अशी उच्च सिद्धी मिळवतो, जी देवांनाही दुर्लभ आहे.
सूत उवाच एवमुक्त्वा सहस्राक्षस्तैः सर्वैरभिनंदितः
सूतम्हणाले: असे म्हणून सहस्रनेत्री सर्वांच्या वंदनाने सन्मानित झाला.
जगामादर्शनं तेऽपि स्थितास्तत्र द्विजोत्तमाः
तो अदृश्य झाला आणि ते श्रेष्ठ द्विज तिथेच राहिले.
ततः काले गते तेऽपि कृत्वा तीव्रं महत्तपः
नंतर काही काळ गेल्यावर त्यांनी कठोर आणि मोठे तप केले.
तैस्तत्र स्थापितं लिङ्गं देवदेवस्य शूलिनः
त्यांनी तिथे देवाधिदेव शूलधारीचे लिंग स्थापले.
यस्तल्लिंगं पुनर्भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः
जो कोणी त्या लिंगाची भक्तीने, फुलं, धूप आणि लेप लावून पूजा करतो,
एतत्पवित्र मायुष्यं सर्वपातकनाशनम् ६.३२.
हे पवित्र आहे, आयुष्य वाढवणारे आहे आणि सर्व पापांचा नाश करणारे आहे.
यत्र तिष्ठति विश्वात्मा स्वयं देवो महेश्वरः
जिथे विश्वात्मा, स्वतः महेश्वर देव वास करतो,
शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां चैत्रमासे दिवाकरः
चैत्र महिन्यात शुक्ल पक्षातील चतुर्दशीला, सूर्य तळपत असताना,
तस्मादन्योऽपि यस्तस्यां भक्त्या चागत्य शंकरम्
म्हणून जो कोणी तिथे भक्तीने शंकराकडे येतो,
यस्तत्र कुरुते श्राद्धं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः
आणि तिथे पूर्ण श्रद्धेने श्राद्ध करतो,
प्रदक्षिणां प्रकुरुते वदैतन्मे सुविस्तरम्
किंवा प्रदक्षिणा करतो—हे सर्व मला सविस्तर सांग.
अस्ति विंध्य इति ख्यातः पर्वतः पृथिवीतले
पृथ्वीवर विंध्य नावाचा एक प्रसिद्ध पर्वत आहे,
यस्य वृक्षाग्रशाखायां संलग्नास्तरणेः कराः
ज्याच्या झाडांच्या टोकांवर वाऱ्याचे हात गुंतलेले असतात,
अनभिज्ञास्तमिस्रस्य यस्य सानुनिवासिनः
ज्याच्या डोंगरावर राहणारे लोक अंधार काय असतो हेच जाणत नाहीत.
यस्य सानुषु मुंचंतो भांति पुष्पाणि पादपाः
ज्या डोंगराच्या उतारांवर झाडांवर उमललेली फुले पडताना त्या झाडांना तेजस्वी करतात,
यस्मिन्नानामृगा भांति धावमाना इतस्ततः ॥ ६.३३.
ज्यावर असंख्य हरिणे इकडे तिकडे धावताना दिसतात,
निर्यासच्छद्मना बाष्पं वासिताशेषदिङ्मुखम्
ज्याच्या डोंगरावर सुगंधी राळे पसरलेली असून, तिच्या सुवासाने सगळ्या दिशांना दरवळ येतो,
चीरिकाविरुतैर्दीर्घै रुदंत इव चापरे
जिथे चिरकुट पक्ष्यांचे लांब लांब आवाज ऐकू येतात, जणू कोणी रडत आहे असे वाटते,
इतश्चेतश्च गच्छद्भिर्निर्झरांभोभिरावृतः
ज्याच्या आजूबाजूला इकडून तिकडे वाहणाऱ्या झऱ्यांनी तो डोंगर वेढला गेला आहे,
यस्य स्पर्द्धा समुत्पन्ना पूर्वं सह सुमेरुणा
ज्याच्याशी पूर्वी सुमेरू पर्वताशी स्पर्धा निर्माण झाली होती,
कस्माद्भास्कर मेरोस्त्वं प्रकरोषि प्रदक्षिणाम्
हे सूर्यदेवा, तू सुमेरू पर्वतीच प्रदक्षिणा का करतोस, या पर्वती नाही का?
एष मे विहितः पन्था येनेदं विहितं जगत्
माझ्यासाठी हा मार्ग ठरवला आहे, ज्यामुळे हे जग चालते.
तस्य तुंगानि शृंगाणि व्याप्य खं संश्रितानि च
त्याच्या उंच शिखरांनी आकाश व्यापले आहे,
एतच्छ्रुत्वा विशेषेण संक्रुद्धो विंध्यपर्वतः रुरोधाथ नभोमार्गं येन गच्छति भास्करः
हे ऐकून, विंध्य पर्वत विशेष रागावला आणि ज्या मार्गाने सूर्य आकाशातून जातो तो मार्ग त्याने अडवला.
अथ रुद्धं समालोक्य मार्गं वासरनायकः
मग आपला मार्ग अडवलेला पाहून, दिवसाचा स्वामी,
करोमि यद्यहं चास्य पर्वतस्य प्रदक्षिणाम् ६.३३.
जर मी आता या पर्वतीची प्रदक्षिणा केली,
मासर्तुभुवनानां च तथा भावी विपर्ययः नष्टयज्ञोत्सवे लोके देवानां स्यान्महाव्यथा
तर महिन्यांचा, ऋतूंचा आणि लोकांचा क्रम बदलून जाईल; यज्ञ आणि सण नष्ट होतील, देवांना मोठा त्रास होईल.
एवं संचिन्त्य चित्तेन बहुधा तीक्ष्णदीधितिः
अशी अनेक प्रकारे मनात विचार करून, तेजस्वी सूर्य,