न जातु कामी कामानां सहस्रैरपि तुष्यति
इच्छा असणारा माणूस हजारो सुखांच्या वस्तू मिळाल्या तरी कधीच तृप्त होत नाही.
कामानभिलषन्मोहान्न नरः सुखमाप्नुयात्
जो माणूस मोहामुळे सुखांची इच्छा करतो, त्याला खरे सुख मिळत नाही.
नित्यं सागरपर्यन्तां यो भुङ्क्ते पृथिवीमिमाम्
जो नेहमी समुद्राने वेढलेल्या या पृथ्वीचा उपभोग घेतो,
न च पश्यति मन्दात्मा नरकं चा कुतोभयः
आणि ज्याला मंद बुद्धीमुळे नरक दिसत नाही, त्याला कशाचीच भीती वाटू शकत नाही.
प्रतिग्रहसमर्थानां निवृत्तानां प्रतिग्रहात्
जे देणगी घेऊ शकतात पण त्यापासून दूर राहतात,
अरुन्धत्युवाच तृष्णा चैवमनाद्यन्ता स्थिता देहे शरीरिणाम्
अरुंधती म्हणाली: इच्छा ही सुरुवात आणि शेवट नसलेली, सर्व शरीरधारकांच्या देहात स्थिर असते.
या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः
ती सोडणे दुष्ट बुद्धीच्या लोकांना फार कठीण असते; शरीर जरी वृद्ध होत असले तरी ती कधीच जुनी होत नाही.
यदाचरन्ति विद्वांसः सदा धर्मपरायणाः।. तदेव विदुषा कार्यमात्मनो हितमिच्छता॥६.३२.
जे ज्ञानी आणि नेहमी धर्माला महत्त्व देतात, ते जे करतात, तेच स्वतःच्या हितासाठी इच्छिणाऱ्याने करावे.
चमत्कारपुरेक्षेत्रे विविशुस्ते ततः परम्
चमत्कारपूर या क्षेत्रात प्रवेश केल्यावर, त्यापुढे,
तेनैव सहितास्तत्र गत्वा किञ्चिद्वनान्तरम्
त्याच्यासोबत सर्वजण एका वनाच्या भागात गेले.
ततो बुभुक्षयाविष्टा बिसान्यादाय भूरिशः
मग भूक लागल्यामुळे त्यांनी पुष्कळ कमळकांडे घेतली.
अथोत्तीर्यजलात्सर्वे ते समेत्य परस्परम्
पाण्याचा अडथळा ओलांडून सर्वजण एकत्र आले.
मृणालानि समस्तानि स्थानादस्माद्धृतानि च
त्या ठिकाणाहून सर्व कमळमुळे गोळा केली गेली.
ते शंकमाना अन्योन्यमृषयः शंसितव्रताः
व्रत पाळणारे ते ऋषी एकमेकांवर शंका घेत होते.
कूटसाक्षित्वमभ्ये तु बिसस्तैन्यं करोति यः
जो खोटी साक्ष देऊन कमळकांडे चोरतो,
धर्मं करोतु दंभेन राजानं चोपसेवताम्
त्याने ढोंगीपणाने धर्माचरण करावे आणि राजाची सेवा करावी.
वसिष्ठ उवाच अनृतौ मैथुनं यातु दिवा वाप्यथ पर्वणि ६.३२.
वसिष्ठ म्हणाले: त्याने अपात्र काळी, दिवसा किंवा सणाच्या दिवशी मैथुन करावे.
भरद्वाज उवाच योधिगम्य गुरोः शास्त्रं निष्क्रयं न प्रयच्छति
भरद्वाज म्हणाले: गुरूकडून शिकलेले शास्त्रासाठी त्याने काहीच दक्षिणा द्यावी नाही.
नृशंसोऽस्तु स सर्वत्र समृद्ध्या चाप्यहंकृतः
तो सर्वत्र निर्दयी असावा आणि समृद्धीत गर्विष्ठ असावा.
वेदविक्रयकर्तास्तु बिसस्तैन्यं करोति यः
जो वेद विकतो, तो कमळकांडे चोरतो.
अस्तु वार्धुषिको नित्यं बिसस्तैन्यं करोति यः
जो नेहमी कमळाच्या देठांची चोरी करतो, तो नेहमी नौकेवर काम करणारा होवो.
गौतम उवाच स गृह्णात्वविकादानं करोतु हयविक्रयम्
गौतम म्हणाले: तो कच्चे धान्य स्वीकारो आणि घोड्यांची विक्री करो.
शूद्रं पृच्छतु धर्मार्थं बिसस्तैन्यं करोति यः
जो कमळाच्या देठांची चोरी करतो, त्याने धर्म आणि संपत्तीबद्दल शूद्राला विचारावे.
प्रतिश्रुत्य न यो दद्याद्ब्राह्मणाय गवादिकम् -
जो ब्राह्मणाला गायी वगैरे देण्याचे वचन देऊनही देत नाही—
नारी दुष्टसमाचारा बिसस्तैन्यं करोति या
जी स्त्री वाईट वर्तन करणारी असून कमळाच्या देठांची चोरी करते—
साधुद्वेषपरा चैव बिसस्तैन्यं करोति या
आणि जी सत्पुरुषांचा द्वेष करणारी असून कमळाच्या देठांची चोरी करते—
पशुमुख उवाच स्वामिद्रोहरतो नित्यं स भूयात्पापकृन्नरः ६.३२.
पशुमुख म्हणाले: जो नेहमी आपल्या मालकाची चोरी करतो, तो पापी मनुष्य होतो.
सत्यं वदतु चाजस्रं बिसस्तैन्यं करोति यः
जो कमळाच्या देठांची चोरी करतो, त्याने नेहमी सत्य बोलावे.
बिसस्तैन्यं हि चास्माकं तन्नूनं भवता कृतम्
खरंच, आमच्यात कमळाच्या देठांची चोरी नक्कीच तुझ्याचकडून झाली आहे.
धर्मान्वै श्रोतुकामेन मां जानीत पुरंदरम्
धर्म ऐकण्याची इच्छा असणाऱ्यांनो, मला पुरंदर म्हणून ओळखा.