धिग्धिक्पापसमाचार क्षत्रियापसदात्मक
पापी वागणाऱ्या, क्षत्रिय धर्म सोडलेल्या लोकांच्या वर्तनावर लाज वाटावी.
तस्माद्गच्छ द्रुतं यावन्न कश्चिच्छपते द्विजः
म्हणून, जोपर्यंत कुठल्या ब्राह्मणाला त्रास होत नाही, तोपर्यंत लवकर निघून जा.
चमत्कारपुरात्तस्माद्वैलक्ष्यं परमं गतः
या अद्भुत घडामोडीमुळे त्याला फारच लाज वाटली.
चिन्तयामास राजेंद्र स्मृत्वावस्थां पितुश्च ताम्
राजाने वडिलांची ती स्थिती आठवून मनात विचार करू लागला.
ततः स सचिवान्सर्वान्प्रेषयित्वा गृहं प्रति ६.३१.
मग त्याने सर्व मंत्र्यांना त्यांच्या घरी पाठवले.
स ज्ञात्वा नगरे तत्र ब्राह्मणं शंसितव्रतम्
त्या नगरात एक प्रसिद्ध व्रतस्थ ब्राह्मण आहे, हे त्याला कळले.
देवशर्माभिधानं तु शरणागतवत्सलम्
त्याचं नाव देवशर्मा होतं, आणि तो शरण आलेल्यांवर खूप प्रेम करणारा होता.
ततस्तु प्रातरुत्थाय कृत्वांत्यजमयं वपुः
मग सकाळी लवकर उठून त्याने स्वतःला अंत्यजासारखं रूप दिलं.
अथ यः कुरुते कर्म तत्र विष्ठाप्रशोधनम्
जो कोणी तिथे मलमूत्र साफ करण्याचं काम करतो,
कुतस्त्वमिह संप्राप्तो मद्वृत्तेरुपघातकृत्
तू माझ्या आचारधर्माच्या विरुद्ध वागत असूनही इथे कसा आलास?
तस्यैवं वदतोऽप्याशु बलात्स पृथिवीपतिः
तो असं बोलत असतानाच, त्या राजाला लगेच पकडण्यात आलं.
ततः संवत्सरस्यांते चंडालेन द्विजोत्तमाः
मग वर्ष संपल्यावर, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, एका चांडाळाने...
स्वामिंस्तव कुलेप्येवं गूथाशोधनकर्मकृत्
स्वामी, आपल्या घराण्यात तुम्ही असं घाण साफ करण्याचं काम केलं आहे.
अथ श्रुत्वा च तद्वाक्यं स प्राह द्विजसत्तमः अधिकारस्त्वयात्मीयस्तथा कार्यो यथा पुरा
मग ती वाक्यं ऐकून त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने सांगितलं, "तुमचं अधिकार तुमच्याचकडे आहे, आणि पूर्वीप्रमाणेच कर्तव्य करावं."
तदान्यदिवसे प्राप्ते सोंऽत्यजः कोपसंयुतः ६.३१.
मग दुसऱ्या दिवशी तो चांडाळ रागाने भरून गेला.
शस्त्रोद्यतकरं दृष्ट्वा प्रहारेकृतनिश्चयम्
हातात शस्त्र उचलून, मारायचं ठरवून तो उभा असल्याचं पाहिलं.
ततस्तस्य विनिष्क्रांते लोचने तत्क्षणाद्द्विजाः
मग त्याचं डोळं फोडलं गेलं आणि त्या क्षणीच, हे ब्राह्मणहो—
तं श्रुत्वा निहतं तेन चंडालं निजकिंकरम्
त्याने आपल्या सेवक असलेल्या त्या चांडाळाला मारल्याचं ऐकलं.
ततः पुत्रैश्च पौत्रैश्च सहितोऽन्यैश्च बन्धुभिः
मग आपल्या मुलांसह, नातवांसह आणि इतर नातेवाईकांसह तो एकत्र झाला.
सोऽपि संताड्यमानस्तु प्रहारैर्जर्जरीकृतः
तोही मारहाणीने फारच जखमी झाला.
अथ ते विस्मिताः सर्वे देवशर्मपुरःसराः
मग देवशर्मा आणि सगळे लोक आश्चर्यचकित झाले.
पृष्टश्च किमिदं कर्म तवांत्यजजनोचितम् तत्किं शापपरिभ्रष्टस्त्वं कश्चिद्ब्राह्मणोत्तमः
त्यांनी विचारलं, "हे असं कृत्य, जे चांडाळांना शोभतं, तू का केलंस? तू कुठल्या ब्राह्मणाचा शाप लागून पडलेला आहेस का?"
येनैवं कुरुषे कर्म गर्हितं चांत्यजैरपि विष्णुसेन इति ख्यातो हैहयान्वयसंभवः
"तू असं कर्म करतोस, जे चांडाळांनाही निंदनीय आहे? तू हैहय वंशात जन्मलेला, विष्णुसैन म्हणून प्रसिद्ध आहेस."
सोहमाराधनार्थाय त्वस्मिन्स्थान उपागतः
"मी इथे पूजा करण्यासाठी आलो आहे."
कृतांजलिपुटो भूत्वा तमुवाच महीपतिम्॥६.३१.
हात जोडून त्याने त्या राजाला नम्रपणे सांगितलं.
नास्ति मे किञ्चिदप्राप्तं तथाऽसाध्यं महीपते
"राजन, मला काहीच अप्राप्त किंवा अशक्य असं काही उरलेलं नाही."
सोऽत्र नागह्रदे श्राद्धे कृते मुक्तिमवाप्नुयात्
"जो कोणी नागतळ्यात श्राद्ध करतो, त्याला मुक्ती मिळते."
तस्मात्तत्तारणार्थाय विप्रकृत्यं समाचर
"म्हणून त्याच्या तारणासाठी ब्राह्मणासाठी हे कृत्य कर."
देवशर्मोवाच एवं कुरु नृपश्रेष्ठ श्राद्धेऽहं ते पितुः स्वयम्
देवशर्मा म्हणाला, "राजश्रेष्ठा, असं करा; मी स्वतः तुझ्या वडिलांसाठी श्राद्ध करीन."
प्रोचुर्नैतत्प्रयुक्तं ते श्राद्धं भोक्तुं विगर्हितम्
त्यांनी सांगितलं, "हे श्राद्ध, जे तू केलंस, ते स्वीकारायला योग्य नाही; ते निंदनीय आहे."