क्षेत्रेऽपि गर्हिताः श्राद्धे येऽन्यत्र व्यंगकादयः
या क्षेत्रातही, इतरत्र जसे लंगडे वगैरे निंदनीय असतात, तसेच ते इथे श्राद्धातही निंदनीयच आहेत.
तथान्यदपि विप्रार्हं कर्म यज्ञसमुद्भवम् परोक्षे वापि संपूर्णं वृथा संजायते स्फुटम्
तसेच, ब्राह्मणासाठी योग्य असे, यज्ञातून उत्पन्न झालेले इतर कोणतेही कर्म, गुप्तपणे किंवा अपूर्ण केल्यास ते नक्कीच व्यर्थ ठरते.
तस्मादस्मात्पुराद्विप्रान्समानीय ततः परम्
म्हणून या नगरातून ब्राह्मणांना बोलवून मग पुढील विधी करावेत.
अथासौ प्रातरुत्थाय स्मरमाणः पितुर्वचः
मग तो सकाळी उठून, वडिलांचे शब्द आठवत होता.
ततश्चान्वेषयामास श्राद्धार्हान्ब्राह्मणान्नृपः ६.३१.
मग त्या राजाने श्राद्धासाठी योग्य ब्राह्मण शोधायला सुरुवात केली.
न तत्र दुःखितः कश्चिद्दरिद्रोऽपि न दुःखितः
तेथे कुणीही दुःखी नव्हता, आणि गरीब माणसालाही कसलीही वेदना नव्हती.
स्थानेस्थाने महानादा उत्सवाश्च गृहेगृहे
प्रत्येक ठिकाणी मोठ्या आनंदाचे आवाज घुमत होते, आणि प्रत्येक घरात उत्सव साजरे होत होते.
श्रूयंते याज्ञिकानां च यज्ञकर्मसमुद्भवाः न मृत्युः कस्यचित्तत्र पुरे ब्राह्मण सेविते
यज्ञ करणाऱ्या ब्राह्मणांच्या मंत्रोच्चारांचे आवाज ऐकू येत होते; त्या नगरात, जिथे ब्राह्मणांची सेवा केली जायची, तिथे कुणाच्याही मृत्यूला वाव नव्हता.
यथर्तुवर्षी पर्जन्यः सस्यानि गुणवन्ति च
जसा पावसाळ्यात पाऊस वेळेवर पडतो, तसंच शेतात भरपूर आणि उत्तम पीक येत होतं.
यंयं प्रार्थयते विप्रं स श्राद्धार्थं महीपतिः
राजा ज्या ब्राह्मणाला श्राद्धासाठी विनंती करायचा,
धिग्धिक्पापसमाचार क्षत्रियापसदात्मक
पापी वागणाऱ्या, क्षत्रिय धर्म सोडलेल्या लोकांच्या वर्तनावर लाज वाटावी.
तस्माद्गच्छ द्रुतं यावन्न कश्चिच्छपते द्विजः
म्हणून, जोपर्यंत कुठल्या ब्राह्मणाला त्रास होत नाही, तोपर्यंत लवकर निघून जा.
चमत्कारपुरात्तस्माद्वैलक्ष्यं परमं गतः
या अद्भुत घडामोडीमुळे त्याला फारच लाज वाटली.
चिन्तयामास राजेंद्र स्मृत्वावस्थां पितुश्च ताम्
राजाने वडिलांची ती स्थिती आठवून मनात विचार करू लागला.
ततः स सचिवान्सर्वान्प्रेषयित्वा गृहं प्रति ६.३१.
मग त्याने सर्व मंत्र्यांना त्यांच्या घरी पाठवले.
स ज्ञात्वा नगरे तत्र ब्राह्मणं शंसितव्रतम्
त्या नगरात एक प्रसिद्ध व्रतस्थ ब्राह्मण आहे, हे त्याला कळले.
देवशर्माभिधानं तु शरणागतवत्सलम्
त्याचं नाव देवशर्मा होतं, आणि तो शरण आलेल्यांवर खूप प्रेम करणारा होता.
ततस्तु प्रातरुत्थाय कृत्वांत्यजमयं वपुः
मग सकाळी लवकर उठून त्याने स्वतःला अंत्यजासारखं रूप दिलं.
अथ यः कुरुते कर्म तत्र विष्ठाप्रशोधनम्
जो कोणी तिथे मलमूत्र साफ करण्याचं काम करतो,
कुतस्त्वमिह संप्राप्तो मद्वृत्तेरुपघातकृत्
तू माझ्या आचारधर्माच्या विरुद्ध वागत असूनही इथे कसा आलास?
तस्यैवं वदतोऽप्याशु बलात्स पृथिवीपतिः
तो असं बोलत असतानाच, त्या राजाला लगेच पकडण्यात आलं.
ततः संवत्सरस्यांते चंडालेन द्विजोत्तमाः
मग वर्ष संपल्यावर, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, एका चांडाळाने...
स्वामिंस्तव कुलेप्येवं गूथाशोधनकर्मकृत्
स्वामी, आपल्या घराण्यात तुम्ही असं घाण साफ करण्याचं काम केलं आहे.
अथ श्रुत्वा च तद्वाक्यं स प्राह द्विजसत्तमः अधिकारस्त्वयात्मीयस्तथा कार्यो यथा पुरा
मग ती वाक्यं ऐकून त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने सांगितलं, "तुमचं अधिकार तुमच्याचकडे आहे, आणि पूर्वीप्रमाणेच कर्तव्य करावं."
तदान्यदिवसे प्राप्ते सोंऽत्यजः कोपसंयुतः ६.३१.
मग दुसऱ्या दिवशी तो चांडाळ रागाने भरून गेला.
शस्त्रोद्यतकरं दृष्ट्वा प्रहारेकृतनिश्चयम्
हातात शस्त्र उचलून, मारायचं ठरवून तो उभा असल्याचं पाहिलं.
ततस्तस्य विनिष्क्रांते लोचने तत्क्षणाद्द्विजाः
मग त्याचं डोळं फोडलं गेलं आणि त्या क्षणीच, हे ब्राह्मणहो—
तं श्रुत्वा निहतं तेन चंडालं निजकिंकरम्
त्याने आपल्या सेवक असलेल्या त्या चांडाळाला मारल्याचं ऐकलं.
ततः पुत्रैश्च पौत्रैश्च सहितोऽन्यैश्च बन्धुभिः
मग आपल्या मुलांसह, नातवांसह आणि इतर नातेवाईकांसह तो एकत्र झाला.
सोऽपि संताड्यमानस्तु प्रहारैर्जर्जरीकृतः
तोही मारहाणीने फारच जखमी झाला.