ततः कोपपरीतात्मा तानाहूय कुलाधिपान्
तेव्हा रागाने भरलेल्या मनाने त्यांनी नागकुलांच्या प्रमुखांना बोलावले.
भक्षयंति यतः सर्पा अपराधं विना प्रजाः
कारण नाग कुठलाही अपराध न करता लोकांना खात होते.
तच्छ्रुत्वा वेपमानास्ते सर्पाणां नवनायकाः
हे ऐकून नागांच्या नव्या प्रमुखांचे अंग थरथरू लागले.
ब्रह्मोवाच॥ यदि नाम मया सृष्टा यूयं दिष्ट्या विषोल्बणाः
ब्रह्मदेव म्हणाले — जरी मी तुम्हाला निर्माण केले आणि नियतीने तुम्ही विषारी झाला असलात,
अपराधं विना कस्माद्भक्षयध्व इमाः प्रजाः ॥ ६.३१.
तरीही तुम्ही कुठलाही अपराध न केलेल्या या लोकांना का खात आहात?
अथवा संप्रयच्छस्व स्थानं मानुषवर्जितम्
नाहीतर, माणसांना वगळून स्वतःसाठी जागा ठरवा.
पारिक्षितमखे तस्मिन्सर्पाणां चित्रभानुना
परीक्षिताच्या यज्ञात नागांमध्ये चित्रभानूने,
यथा न संततिच्छेदो जायते प्रपितामह
म्हणजे वंशाचा छेद होऊ नये म्हणून, हे प्रपितामह.
स संतानकृते भार्यां भूमावन्वेषयिष्यति
तो आपली संतती वाढावी म्हणून पृथ्वीवर वधू शोधेल.
भाविनी च भवद्वंशे जरत्कन्या सुशोभना
तुझ्या वंशात एक सुंदर, वयस्क कन्या जन्माला येईल.
ताभ्यां यो भविता पुत्रः स शेषान्रक्षयिष्यति
त्या दोघांपासून जो पुत्र जन्माला येईल, तो उरलेल्या सर्वांचा रक्षण करील.
सुतलं नितलं चैव तथैव वितलं च यत्
सुतल, नितल आणि तसेच वितल हे सर्व
मया दत्तेऽतिरम्ये च सर्वभोगसमन्विते
मीच तुम्हाला दिले आहेत, फार रमणीय आणि सर्व सुखांनी युक्त.
तत्र भुंजथ सद्भोगा न्गत्वाऽऽशु मम शासनात्
माझ्या आज्ञेने तिकडे त्वरेने जा आणि तेथे खरे सुख उपभोगा.
शक्नुमो वस्तुमुर्व्यां नस्तस्मात्स्थानं प्रदर्शय ६.३१.
आम्हाला पृथ्वीवर राहता येत नाही, म्हणून आम्हाला ते स्थान दाखवा.
पंचमी शेषकालस्तु नेयस्तत्रं रसातले
पाचवा उरलेला काळ तिकडे, रसातळात नेला पाहिजे.
तत्रागतैर्न हंतव्या मानवा दोषवर्जिताः
तिकडे गेलेल्या लोकांनी दोषरहित माणसांना मारू नये.
चमत्कारपुरे क्षेत्रे मया दत्ता स्थितिः सदा
चमत्कारपूर या क्षेत्रात मी कायम निवासाची जागा दिली आहे.
पातालं कुलमुख्याश्च तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिताः
त्या प्रदेशात पाताळातील प्रमुख कुळे स्थिर आहेत.
तत्र श्रावणपंचम्यां यस्तान्पूजयते नरः
श्रावण महिन्यातील पाचव्या दिवशी जो कोणी त्यांची पूजा करतो,
तस्य वंशेऽपि सर्पाणां न भयं स्यान्न किल्बिषम्
त्याच्या वंशात सर्पांचे भय किंवा पाप कधीच राहणार नाही.
अपुत्रस्तत्र यः श्राद्धं करोति सुतवांछया
जो कोणी पुत्रसंततीच्या इच्छेने तिथे श्राद्ध करतो,
तथा वंध्या च या नारी पंचम्यां भास्करोदये सा सद्यो लभते पुत्रं स्ववंशोद्धरणक्षमम्
आणि जी वंध्या स्त्री पाचव्या दिवशी सूर्य उगवताना तसे करते,
सर्वरोगविनिर्मुक्तं सुरूपं विनयान्वितम्
तिला लगेचच सर्व रोगांपासून मुक्त, देखणा आणि नम्र असा पुत्र मिळतो, जो तिच्या वंशाचा उद्धार करतो.
ततः पूजयते नागाञ्छ्रावणे पंचमीदिने ६.३१.
त्यामुळे श्रावण महिन्यातील पाचव्या दिवशी नागांची पूजा करतात.
येषां मृत्युर्मनुष्याणां जायते सर्पभक्षणात्
ज्यांची मृत्यू सर्पदंशामुळे होते अशा माणसांसाठी,
यावन्न क्रियते श्राद्धं तस्मिंस्तीर्थे द्विजोत्तमाः श्राद्धं कार्यं प्रयत्नेन तस्मिंस्तीर्थेऽहिसंभवे
हे श्रेष्ठ द्विजांनो, त्या पवित्र स्थळी श्राद्ध होईपर्यंत, जिथे सर्पाचा प्रसंग घडला त्या तीर्थावर मन लावून श्राद्ध करावं.
अत्र वः कीर्तयिष्यामि पुरावृत्तां कथां शुभाम्
इथे मी तुम्हाला एक प्राचीन आणि मंगल कथा सांगतो.
इन्द्रसेनो महीपालः पुरासीद्रिपुदर्पहा
इंद्रसेन नावाचा, शत्रूंचा गर्व मोडणारा एक राजा पूर्वी होऊन गेला.
ततः स दैवयोगेन प्रसुप्तः शयने शुभे वियुक्तश्चैव सहसा जीवितव्येन तत्क्षणात्
मग एके दिवशी, दैवयोगाने, शुभ शय्येवर झोपलेला असताना, तो अचानक त्या क्षणीच प्राण सोडून गेला.