जलसर्पं समादाय सुदीर्घं भीषणाकृतिम्
त्याने एक लांब आणि भयंकर जलसर्प पकडला.
ततश्च क्षिप्तवांस्तत्र महाजनसमागमे
मग त्याने तो सर्प मोठ्या लोकसमूहात फेकून दिला.
तत्रासीत्तापसो नाम्ना सुप्रभः शंसितव्रतः ६.२९.
तिथे सुप्रभ नावाचा, कठोर व्रत पाळणारा एक तापस होता.
निष्कंपां सुदृढामृज्वीं नातिस्तब्धां न कुंचिताम्
तो अढळ, अत्यंत दृढ, सरळ, ना फार ताठ, ना वाकडा असा होता.
संपश्यन्नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन्
आपल्या नाकाच्या टोकाकडे पाहत, कुठेही नजर न फिरवता बसतो.
आवर्तपंकजांतःस्थमष्टपत्र मधोमुखम्
कमळाच्या गाभ्यात, आठ पाकळ्यांच्या मध्यभागी, खाली तोंड करून बसतो.
पश्यन्पद्मासनस्थं च वैदनाथं महेश्वरम्
कमळासनावर बसलेल्या वैद्यनाथ महेश्वराचे दर्शन घेतो.
अनिंद्यं चाप्यभेद्यं च जरामरणवर्जितम्
जो दोषरहित आहे, ज्याला काहीही इजा होत नाही, ज्याला म्हातारपण आणि मृत्यू नाही.
अंगुष्ठतर्जनीयोगं कृत्वा हृदयसंगतम्
अंगठा आणि तर्जनी एकत्र करून, ते हृदयाजवळ ठेवतो.
वेष्टयामास भोगेन निश्चलस्य महात्मनः
त्या स्थिर आणि महान आत्म्याला आपल्या फण्याने वेढून घेतले.
श्रीवर्धनइतिख्यातो नानाशास्त्रकृतश्रमः ६.२९.
श्रीवर्धन नावाने प्रसिद्ध, अनेक शास्त्रांच्या अभ्यासाने थकलेला.
नातिदूरस्थितं मां च ज्ञात्वा तत्कर्मकारिणम्
मी फार दूर नाही, हे ओळखून, त्या कर्माचा करणारा म्हणून मला पाहिले.
स्फुरताधरयुग्मेन बाष्पगद्गदया गिरा
कंपणाऱ्या ओठांनी आणि अश्रूंनी भरलेल्या, अडखळत्या आवाजात.
निर्विकल्पेन चित्तेन यदि ध्यातो महेश्वरः ईदृक्कायो भवत्वाशु गुरुर्मे येन धर्षितः
जर महेश्वराचे एकाग्र मनाने ध्यान केले, तर ज्या देहाने माझ्या गुरूला त्रास झाला, तो देह मला लवकर मिळो.
अथाहं सर्पतां प्राप्तस्तत्क्षणादेव दारुणाम्
मग त्या क्षणीच मी कठोर सर्परूप धारण केले.
अथ गत्वा समाधेः स पर्यंतं संयतो मुनिः
मग तो संयमी ऋषी ध्यानाच्या शेवटी पोहोचला.
अथ सर्पाकृतिं मां च दुःखेन महतान्वितम् तटस्थं भयसंत्रस्तं तथा सर्वजनं तदा
मग मला सर्पाच्या रूपात, मोठ्या दुःखाने ग्रस्त, काठावर उभा, भीतीने थरथरताना आणि तिथल्या सर्व लोकांनाही घाबरलेले पाहिले.
शपता ब्राह्मणं दीनं नैष धर्मस्तपस्विनाम्
दीन ब्राह्मणाला शाप देत म्हणाला, 'हे तपस्व्यांचे वर्तन नाही.'
समो मानेऽपमाने च समलोष्टाश्मकांचनः
तो सन्मान आणि अपमान यांत सम आहे, माती, दगड आणि सोन्यातही सारखाच आहे.
तस्मादजानता वत्स शप्तोऽयं ब्राह्मणस्त्वया ६.२९.
म्हणून, मुला, तुला न कळता या ब्राह्मणाला शाप दिलास.
अथ श्रीवर्धनः प्राह प्रणिपत्य निजं गुरुम्
मग श्रीवर्धनाने आपल्या गुरूला वंदन करून बोलायला सुरुवात केली.
अज्ञानाद्यदिवा ज्ञानान्मया यद्व्याहृतं वचः
अज्ञानाने किंवा ज्ञानाने, मी जे काही बोललो आहे,
न मृषा वचनं प्रोक्तं स्वैरेणापि गुरो मया
गुरूंसमोर मी कधीही खोटं बोललो नाही, अगदी मोकळेपणातसुद्धा नाही.
पश्चादुदयते सूर्यः शोषं याति महार्णवः
नंतर सूर्य उगवतो आणि मोठा समुद्रही कोरडा पडतो.
तमुवाच गुरुः शिष्यं स पुनः श्लक्ष्णया गिरा
मग गुरूंनी आपल्या शिष्याला पुन्हा प्रेमळ शब्दांनी सांगितलं.
सदा शिष्यो वयःस्थोपि शासनीयः प्रयत्नतः ॥। किं पुनर्बाल एव त्वं तेन त्वां वच्मि भूरिशः
शिष्य कितीही मोठा झाला तरी त्याला नेहमी काळजीपूर्वक शिकवावं लागतं; मग तू तर अजून लहान आहेस, म्हणून मी तुला वारंवार सांगतो.
धर्मं न व्ययते कोऽपि मुनीनां पूर्वसंचितम्
पूर्वीच्या ऋषींनी साठवलेला धर्म कोणीही नष्ट करू शकत नाही.
तस्मात्क्षमां पुरस्कृत्य वर्तितव्यं तपस्विभिः
म्हणून तपस्व्यांनी नेहमी संयम ठेवून वागावं.
न पापं प्रति पापः स्याद्बुद्धिरेषा सनातनी
वाईटाला वाईटाने उत्तर द्यायचं नाही—हीच सनातन नीती आहे.
दग्धः स दहते भूयो हतमेव निहंति च ६.२९.
जो जळतो तो पुन्हा इतरांना जाळतो; जो मारला जातो तोही प्रतिशोध घेतो.