रुदित्वा सुचिरं तत्र तैः समं महतीं चिताम्
मी आणि ते सर्वजण खूप वेळ तिथे रडलो, आणि मोठी चिता तयार केली.
तत आदाय मां कृच्छ्रान्निन्युश्च स्वगृहं प्रति
मग त्यांनी कष्टाने मला उचलून माझ्या घरी परत नेले.
ततो निशावशेषेऽहमुत्थाय त्वरयाऽन्वितः
रात्रीच्या शेवटी मी घाईने उठलो.
कामेनोन्मत्ततां प्राप्तो भ्रममाण इतस्ततः
आकर्षणाने वेड लागून मी इकडे तिकडे भटकत राहिलो.
क्व गतासि विशालाक्षि विजनेऽस्मिन्विहाय माम्
मोठ्या डोळ्यांनो, तू मला या एकट्या जागी सोडून कुठे गेलीस?
एषोऽरुणकरस्पर्शात्स्वाभां त्यजति चंद्रमाः
आता उषेच्या किरणांनी स्पर्श केल्यावर चंद्र आपला प्रकाश सोडतो आहे.
अयं तनुः समायाति सविता रक्तमंडलः
सूर्याचा हा लाल वर्तुळ असलेला देह वर येतो आहे.
गगनं व्यापयन्सूर्यः संतापयति मां भृशम् ६.२९.
सूर्य आकाशभर पसरून मला फार त्रास देतो आहे.
करींदः स्वयमभ्येति तत्कुचाभौ समुद्वहन्
हत्तींचा राजा स्वतः तिच्या उन्नत उरोजांना घेऊन येतो आहे.
एवं प्रलपमानस्य मम मोहो महानभूत्
मी असे बडबडत असताना माझ्यावर मोठा भ्रम आला.
यंयं पश्यामि तत्राहं भ्रममाणो महावने
मी त्या मोठ्या जंगलात भटकताना जे काही पाहतो—
त्वद्दंतमुसलप्रख्यं यस्या ऊरुयुगं गज ७४ त्वया जंबूक चेद्दृष्टा बिंबाफलनिभाधरा
हे हत्ती, जर तुला तिची मुसळासारखी जांघं आणि बिंब फळासारखे ओठ असलेली ती दिसली असेल, आणि हे कोल्ह्या—
अथवा बिल्व शंस त्वं यदि बिल्वोपमस्तनी
किंवा, ओ बेलाच्या झाडा, सांग बरं, तुझी फळं तिच्या उराप्रमाणे आहेत का?
त्वत्पुष्पसदृशांगी सा मम भार्या मनस्विनी
तुझ्या फुलांसारखीच तिची अंगकाठी आहे; ती मनाने उदात्त असलेली माझी पत्नी आहे.
मधूक तव पुष्पेण दयितायाः समौ शुभौ
ओ मधूकाच्या झाडा, तुझ्या फुलांसारखेच तिचे दोन्ही गाल सुंदर दिसतात.
कदलीस्तंभ सुव्यक्तं प्रियायाश्च सुकोमलौ
ओ केळीच्या खांबा, माझ्या प्रियेचे मऊ-मुलायम उर तुझ्यासारखेच आहेत हे अगदी स्पष्ट आहे.
भोभो मृग न मे भार्या त्वया दृष्टाऽत्र कानने ६.२९.
अरे हरणा, या जंगलात माझी पत्नी तुला दिसलीच नाही.
कांतायाः पुरतो नित्यं विधत्तेंऽगं कलापकृत्
तू नेहमीच माझ्या प्रियेपुढे आपले सुंदर अंग दाखवतोस.
योऽयं संदृश्यते हंसो हंसीमनुस्मरत्यसौ
हा जो हंस दिसतोय, तो आपल्या हंसिणीला आठवतोय.
एक एव सुधन्योऽयं चक्रवाको विहंगमः
हा एकच पक्षी, चक्रवाक, खरोखरच भाग्यवान आहे.
य एष श्रूयते रावो विभ्रमं जनयन्मम
हा जो आवाज ऐकू येतोय, तो माझ्या मनात ओढ निर्माण करतो.
मां दृष्ट्वाऽयं मृगो याति तं मृगी याति पृष्ठतः
मी दिसताच हा हरिण जातो आणि मृगी त्याच्या मागे जाते.
वारणोऽयं प्रियां कांतामनुरागानुयायिनीम्
हा हत्ती आपल्या प्रियेच्या, आपल्या प्रिय मादीच्या, प्रेमापोटी मागे जातो.
हा प्रिये मृगशावाक्षि तप्तकांचनसंनिभे
हाय प्रिये, हरिणाच्या डोळ्यांसारख्या डोळ्यांची, तापलेल्या सोन्यासारखी उजळलेली!
क्व सा भक्तिः क्व सा प्रीतिः क्व सा तुष्टिः क्व सा दया
ती भक्ती कुठे गेली? तो प्रेमभाव कुठे राहिला? ती तृप्ती आणि ती दया कुठे गेली?
एवं प्रलपमानस्य मम प्राप्ताः सुहृज्जनाः ६.२९.
अशा प्रकारे मी व्याकुळ होऊन बोलत असताना माझे मित्र आले.
ततस्तैः कोपरक्ताक्षैः प्रोक्तोऽहं सूतनंदन
मग ते, रागाने डोळे लाल करून, मला म्हणाले, सूतानंदना,
त्वं किं शोचसि मूढात्मन्नशोच्यं जीवितं नृणाम्
अरे मूर्खा, तू कशाला शोक करतोस? माणसांचे जीवन शोक करण्यासारखे नाही.
यूयं वयं तथा चान्ये संजाताः प्राणिनो भुवि
तू, आम्ही आणि इतरही—सर्व जीव या पृथ्वीवर जन्माला आले आहेत.
अदर्शनात्प्रिया प्राप्ता पुनश्चादर्शनं गता
दुराव्यामुळे जी प्रिया मिळाली, ती पुन्हा अदृश्य झाली.