नभस्य कृष्णामावस्यां यात्रा सांवत्सरी भवेत्
नभस्य महिन्यातील कृष्ण अमावस्येला ही यात्रा दरवर्षी होते.
सिंधुजानां तुरंगाणां जलपानाय सुव्रत
सिंधू प्रदेशातील घोड्यांना पाणी पिण्यासाठी, हे धर्मनिष्ठा,
तिलोदकीति विख्याता पुण्यतोया सदा नदी स्नातो विमुच्यते पापैः सप्तजन्मार्जितैरपि
तिलोदकी ही नेहमी पवित्र आणि प्रसिद्ध नदी आहे; येथे स्नान केल्यावर माणूस सात जन्मांचेही पाप झटकतो.
तस्मात्तिलोदकीस्नानं सर्वपापहरं मुने स्नानं दानं व्रतं होमं सर्वमक्षयतां व्रजेत्
म्हणून, हे मुनी, तिलोदकीत स्नान केल्याने सर्व पापे नष्ट होतात; स्नान, दान, व्रत आणि होम सर्व अमर राहतात.
इति विविधविधानैस्तीर्थयात्रांक्रमेण प्रथितगुणविकासः प्राप्तपुण्योविधाय
अशा विविध नियमांनी तीर्थयात्रा करताना गुण वाढतात आणि पुण्य मिळते.
सीताकुण्डमितिख्यातं सर्वकामफलप्रदम्
सीतेचे कुंड म्हणून प्रसिद्ध असलेले हे सर्व इच्छित फळ देणारे आहे.
यत्र स्नात्वा नरो विप्र सर्वपापैः प्रमुच्यते रामेण वरदानाच्च महाफलनिधीकृतम्
येथे स्नान केल्यावर, हे ब्राह्मण, माणूस सर्व पापांतून मुक्त होतो; आणि रामाने वर दिल्यामुळे हे मोठ्या फळांचे ठिकाण झाले आहे.
त्वत्कुण्डस्यास्य सुभगे त्वत्प्रीत्या कथयाम्यहम्
हे सुभगे, तुझे समाधान व्हावे म्हणून मी या कुंडाची कथा सांगतो.
अत्र स्नानं च दानं च जपो होमस्तपोऽथवा
इथे स्नान, दान, जप, होम किंवा तप — या सर्वांचा समावेश आहे.
मार्गकृष्णचतुर्दश्यां तत्र स्नानं विशेषतः
मार्गशीर्ष महिन्यात कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीला इथे स्नान केल्यास विशेष पुण्य मिळते.
इति रामो वरं प्रादात्सीतायै च प्रजाप्रियः
म्हणून राम, जो सर्वांना प्रिय आहे, त्याने सीतेला वर दिला.
सीताकुण्डमिति ख्यातं जनानां परमाद्भुतम्
लोकांमध्ये हे अद्भुत कुंड 'सीतेचे कुंड' म्हणून प्रसिद्ध आहे.
तत्र स्नानेन दानेन तपसा च विशेषतः रामं संपूज्य सीतां च मुक्तः स्यान्नात्र संशयः
इथे स्नान, दान आणि विशेषतः तप करून, राम व सीतेची पूजा केल्यास मुक्ती मिळते — यात शंका नाही.
मार्गे मासि च स्नातव्यं गर्भवासो न जायते
मार्गावर किंवा त्या महिन्यात स्नान केल्यास गर्भधारणा होत नाही.
विभोर्विष्णुहरेर्विप्र रम्ये पश्चिमदिक्तटे 2.8.6.
हे ब्राह्मण, विष्णू-हरिच्या रम्य पश्चिम किनाऱ्यावर—
तस्य चक्रहरेर्विप्र महिमा न हि मानवैः
हे ब्राह्मण, हरिच्या चक्राचे महत्त्व माणसांना कधीच कळू शकत नाही.
ततः पश्चिमदिग्भागे नाम्ना पुण्यं हरिस्मृति यस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते
मग पश्चिम दिशेला 'हरिस्मरण' नावाचे पुण्यस्थान आहे; त्याचे केवळ दर्शन घेतल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
तयोर्दर्शनतो यांति तेषां पापानि देहिनाम्
त्यांचे दर्शन घेतल्यावर देहधारकांच्या पापांचा नाश होतो.
पुरा देवासुरे जाते संग्रामे भृशदारुणे
पूर्वी देव आणि दैत्यांमध्ये एक अत्यंत भयंकर युद्ध झाले.
तेषां पलायमानानां देवानामग्रणीर्हरः
त्या वेळी पळणाऱ्या देवांचा प्रमुख हरि होता.
क्षीरोदशायिनं विष्णुं शेषपर्य्यंकशायिनम्
तो विष्णू, जो क्षीरसागरावर शेषाच्या पलंगावर विसावलेला आहे—
नारदाद्यैर्मुनिवरैरुद्गीतगुगौरवम्
नारद आणि इतर श्रेष्ठ ऋषी त्याची कीर्ती गात होते—
क्षीराब्धिजलकल्लोलमदबिन्द्वंकिताम्बरम्
क्षीरसागराच्या लाटांतील पाण्याच्या थेंबांनी त्याचे वस्त्र चिन्हांकित झाले होते—
पीतांबरमतिस्मेरविकाशद्भावभावितम्
पिवळ्या वस्त्रात, अत्यंत प्रसन्न आणि तेजाने उजळून निघालेला—
रत्नवल्लीमिव स्वच्छां श्वेतद्वीपनिवासिनीम् 2.8.6.
रत्नांच्या माळेसारखी स्वच्छ, श्वेतद्वीपात वास करणारी—
मित्रस्य राहुवित्रासनिवर्त्तनमिवापरम्
मित्राचा राहूच्या भीतीनंतर परत येणं जसं अद्भुत वाटतं, तसंच हे दुसरं आश्चर्य.
परां चतुर्मुखोत्पत्तिकल्पसंकल्पनामिव
जणू काही चतुर्मुख ब्रह्मदेवांच्या श्रेष्ठ सृष्टीचा विचार करत असल्यासारखं.
तस्मिन्नवसरे शंभुः सर्वदेवगणैः सह
त्या वेळी शंभू सर्व देवतांसह तेथे उपस्थित होते.
मोह तीव्रतमो हारि चन्द्राय हरये नमः
तीव्र मोह दूर करणाऱ्या, चंद्रासारख्या हरिला मी वंदन करतो.
स्फुरत्संविन्मणिशिखां चित्तसंगतिचंद्रिकाम्
प्रकाशमान चैतन्याच्या रत्नज्योतीस, मनाच्या एकरूपतेच्या चंद्रिकेला मी वंदन करतो.