यत्र पूर्वं तपस्तप्तं विश्वामित्रेण धीमता ६.२८.
जिथे पूर्वी बुद्धिमान विश्वामित्राने तप केले होते.
यत्र स्थित्वा सभूपालस्त्रिशंकुः पापवर्जितः
जिथे त्रिशंकू राजांसह पापरहित राहिला होता.
यत्र शक्रसमादेशात्पूरितं पांसुभिः पुरा
तेथे, इंद्राच्या आज्ञेने, पूर्वी त्या जागेला मातीने भरले गेले होते.
यत्र रक्षत्यधस्ताच्च स स्वयं हाटकेश्वरः
तेथे, खाली, स्वतः हाटकेश्वर त्या जागेचे रक्षण करतो.
हाटकेश्वरमाहात्म्यादस्पृष्टं कलिना हि तत्
हाटकेश्वराच्या महिम्यामुळे ती जागा कलियुगाच्या स्पर्शापासून वाचलेली आहे.
तस्मास्वांशेन गच्छंतु तत्र तीर्थान्यशेषतः
म्हणून सर्व तीर्थे आपापल्या अंशाने तिथे जाऊ द्या.
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सर्वतीर्थानि तत्क्षणात्
त्याचे शब्द ऐकताच, त्या क्षणीच सर्व तीर्थे
यज्ञोपवीतमात्राणि कृत्वा स्थानानि चात्मनः
फक्त यज्ञोपवीताएवढीच जागा घेऊन तिथे स्थिर झाली.
एतस्मात्कारणाजात क्षेत्रं पुण्यतमं हि तत्
या कारणामुळे ते क्षेत्र सर्वात पवित्र झाले आहे.
संगमं सर्वतीर्थानां क्षेत्रे तत्र प्रकीर्तितम्
त्या क्षेत्रात सर्व तीर्थांचा संगम आहे असे सांगितले जाते.
तावन्मात्रप्रभावाणि तत्स्थानि प्रभवंति किम् ६.२८.
तिथे असलेल्या तीर्थांची महती इतकी मोठी आहे की, त्याचे वर्णन करणे कठीण आहे.
नामतः स्थानतश्चैव तथा चैव प्रभावतः
नावाने, जागेने आणि सामर्थ्यानेही,
हाटकेश्वरजं क्षेत्रं व्याप्य सर्वं व्यवस्थिताः
हाटकेश्वराच्या क्षेत्रात सर्व तीर्थे सर्वत्र पसरून स्थिर आहेत.
न तेषां कीर्तनं शक्यं कर्तुं वर्षशतैरपि
त्यांची कीर्ती शंभर वर्षे सांगितली तरी पूर्ण होणार नाही.
कृतः समाश्रयस्तत्र क्षेत्रे तीर्थैः शुभावहे
त्या क्षेत्रात शुभ तीर्थांनी आश्रय निर्माण केला आहे.
उच्छेदं संप्रयातानि तीर्थान्यायतनानि च तानि वः कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः
ती सर्व तीर्थे आणि देवस्थानं जी तिथे एकत्र आली आहेत, ती मी तुम्हाला सांगणार आहे; तुम्ही एकाग्रतेने ऐका.
येषां संश्रवणादेव नरः पापात्प्रमुच्यते ध्यानात्स्नानात्तथा दानात्स्पर्शनाद्विजसत्तमाः
ज्यांच्या केवळ ऐकण्याने माणूस पापातून मुक्त होतो — ध्यान, स्नान, दान आणि स्पर्श यामुळेही, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये हाटकेश्वरक्षेत्रे सर्वतीर्थसमाश्रयवर्णनंनामाष्टाविंशोऽध्यायः
स्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील सहाव्या नागरखंडातील हाटकेश्वर क्षेत्र महात्म्य या विभागातील 'हाटकेश्वर क्षेत्रातील सर्व तीर्थांच्या एकत्र येण्याचे वर्णन' हा अठ्ठाविसावा अध्याय संपला.
तत्क्षेत्रं ख्यातिमापन्नं समस्ते धरणीतले
ते क्षेत्र संपूर्ण पृथ्वीवर प्रसिद्ध झाले आहे.
समस्तेभ्यस्ततोऽदूरान्मुनयः शंसितव्रताः
सर्व दिशांनी, फार दूर नसलेल्या ठिकाणांहून, व्रतस्थ ऋषी तिथे आले.
तथा ते लिंगिनो दान्ताः सिद्धिकामाः समंततः
अशा प्रकारे, जे लिंग धारण करणारे, संयमी आणि सिद्धीची इच्छा असणारे आहेत, ते सर्वत्र आढळतात.
तत्र सिद्धेश्वरंनाम लिंगमस्ति द्विजोत्तमाः
तेथे, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, सिद्धेश्वर नावाचं एक लिंग आहे.
निर्विद्य भूतले शर्वः सर्वव्यापी सदा शिवः
या पृथ्वीवर सर्वव्यापी आणि नेहमीच मंगल असणारे शर्व स्वतः प्रकट झाले.
लिंगरूपेण भगवान्प्रादुर्भूतः स्वयं हरः
भगवान हर स्वतः लिंगाच्या रूपात प्रकट झाले.
सिद्धेनाराधितो यस्मात्तस्मात्सिद्धेश्वरः स्मृतः
एक सिद्धाने त्याची पूजा केली म्हणून त्याला सिद्धेश्वर असं नाव पडलं.
यस्तं पश्यति सद्भक्त्या शुचिः स्पृशति वा नरः
जो कोणी खरी भक्तीने, शुद्ध मनाने त्या लिंगाचं दर्शन घेतो किंवा स्पर्श करतो—
तत्र सिद्धिं गताः पूर्वं शतशः पुरुषा भुवि
तेथे पूर्वी शेकडो लोकांनी पृथ्वीवर सिद्धी प्राप्त केली आहे.
दक्षिणामूर्तिमासाद्य मन्त्रं तस्य षडक्षरम् ६.२९.
दक्षिणमुखी रूपाजवळ जाऊन त्याचा सहा अक्षरी मंत्र म्हणावा.
यावत्संख्यं जपेन्मत्रं तावत्संख्यान्यहानि सः
जितक्या दिवसांसाठी संकल्प केला आहे, तितक्या वेळा तो मंत्र जपावा.
आयुषोऽप्यधिकं मर्त्यो जीवते यदि मानवः
माणूस असल्यास, आपल्या आयुष्यातील ठराविक काळापेक्षा जास्तही जगू शकतो.