वर्षंति जलदाः कामं भवन्त्योषधयोऽखिलाः तत्तत्र समभावेन न सत्यं नैव चानृतम्
मेघ जसे वाटेल तसे पाऊस पाडतात आणि सर्व औषधी वनस्पती अस्तित्वात असतात; तिथे सर्व गोष्टी समतोलात असतात—ना पूर्ण सत्य, ना पूर्ण असत्य.
तीर्थानां च मखानां च द्वापरे सुरसत्तम
देवतांमध्ये श्रेष्ठ, द्वापरयुगात तीर्थक्षेत्रे आणि यज्ञ—
एतत्तव समाख्यातं युगं द्वापरसंज्ञकम्
हे द्वापर नावाचे युग मी तुला सांगितले आहे.
शृणुष्वावहितो भूत्वा वदतो मम सांप्रतम्
आता मी सांगतोय, तू लक्ष देऊन ऐक.
द्वात्रिंशच्च सहस्राणि वर्षाणां कथितं विभो
महाबळवान, या युगाची एकूण बत्तीस हजार वर्षे सांगितली आहेत.
तत्रैकपादयुक्तश्च धर्मः पापं त्रिभिः स्मृतम्
त्या युगात धर्म एका पायावर उभा असतो आणि पाप तीन पायांवर आहे असे म्हटले जाते.
न शृण्वंति पितुः पुत्रा न स्नुषा भ्रातरो न च
मुलं वडिलांचं ऐकत नाहीत, सून किंवा भाऊसुद्धा नाही.
यत्र षोडशमे वर्षे नराः पलित यौवनाः
जिथे सोळाव्या वर्षीच माणसांना केस पांढरे होतात.
आयुः परं मनुष्याणां शतसंख्यं सुरेश्वर
देवताधिपती, माणसांचं कमाल आयुष्य शंभर वर्षे मानलं जातं.
द्वात्रिंशद्धयमुख्यानां चतुर्विंशतिः खरोष्ट्रयोः ६.२७.
बत्तीस मुख्य घोड्यांसाठी आणि चोवीस उंट-गाढवांसाठी.
चतुष्पदानामन्येषां विंशतिः पंचभिर्युता
इतर चौपायांसाठी पंचवीस वर्षे आयुष्य दिले आहे.
तथा पापपरा लोका दुःस्थिताश्च विशेषतः सेवितास्तेऽपि गृध्राद्यैर्यत्र च्छायाविवर्जिताः
तसेच, पापात गुंतलेली माणसे फार अस्थिर असतात; तिथे गिधाडांसारखी जनावरेही वावरतात, जिथे सावलीही नसते.
यत्र धर्मो ह्यधर्मेण पीड्यते सुरसत्तम
देवतांमध्ये श्रेष्ठ, जिथे धर्माला अधर्माने त्रास दिला जातो.
गुरवश्च तथा शिष्यैः स्त्रीभिश्च पुरुषाधमाः
जिथे गुरुंचा त्यांच्या शिष्यांकडून, आणि स्त्रियांचा नीच पुरुषांकडून अपमान होतो.
यत्र सीदंति धर्मिष्ठा नराः सत्यपरायणाः
जिथे धर्मनिष्ठ, सत्यप्रिय माणसे हाल सोसतात.
आधयो व्याधयश्चैव तथा पीडा महाद्भुता
आजार, दुखणी आणि मोठ्या यातना तिथे निर्माण होतात.
अल्पायुषस्तथा मर्त्या जायंते वर्णसंकरात्
जातिव्यवस्थेचा संकर झाल्यामुळे माणसांचे आयुष्य कमी होते आणि ते लवकर मरतात.
न वर्षति घनः काले संप्राप्तेऽपि यथोचिते
योग्य वेळ आली तरी ढग पाऊस पाडत नाहीत.
न च क्षीरप्रदा गावो यद्यपि स्युः सुपोषिताः
गायी चांगल्या पोसल्या असल्या तरी दूध देत नाहीत.
लोका भवंति निःश्रीकास्तथा ये च मलिम्लुचाः ६.२७.
लोकांची समृद्धी नाहीशी होते आणि जे अपवित्र असतात त्यांच्याही नशिबी तेच येते.
तथा तपस्विनः शूद्राः शूद्रा धर्मपरायणाः
शूद्रांमध्येही तप करणारे असतात आणि काही शूद्र धर्माला वाहून घेतलेले असतात.
शूद्राः प्रतिग्रहीतारः शूद्रा दानप्रदास्तथा
शूद्र लोक दान घेतात आणि शूद्रच दान देतात.
पंचगर्तान्खनंत्येव मृत्युकाले नराधमाः
मृत्यूच्या वेळी नीच माणसे पाच खड्डे खणतात.
वेदविक्रयकर्तारो ब्राह्मणाः शौचवर्जिताः
ब्राह्मण वेद विकतात आणि त्यांच्यात पवित्रता राहत नाही.
स्वाध्यायरहिताश्चैव शूद्रान्ननिरताः सदा
ते स्वाध्याय करत नाहीत आणि नेहमी शूद्रांचे अन्न खातात.
पाखंडिनो विकर्मस्थाः परदारोपजीविनः
पाखंडी, वाईट कृत्य करणारे आणि दुसऱ्याच्या स्त्रीवर उपजीविका करणारे लोक वाढतात.
न स्वभावात्सहस्राक्ष कथंचिदपि देहिनाम्
हे सहस्रनेत्रा, शरीरधारी लोक आपल्याला जसे शोभते तसे वागत नाहीत.
नष्टोत्सवाविधर्माणो नित्यं संकरकारकाः
सण-उत्सव नाहीसे होतात, अधर्म वाढतो आणि नेहमीच गोंधळ निर्माण होतो.
ततो ह्रासं प्रयास्यंति वृद्धिं याति कलौ युगे
म्हणून कलियुगात सर्व गोष्टींचा ऱ्हास होतो आणि वाईट गोष्टी वाढतात.
अल्पत्वाद्दुर्लभत्वाच्च अशक्ता गृहकर्मणि ६.२७.
कमकुवतपणा आणि दुर्मिळतेमुळे लोक गृहकृत्ये नीट करू शकत नाहीत.